Buradasınız : Kaynaklar

Kaynaklar ve Eğitim

Bu bölümde çeşitli makaleler ve "Piskoloji Öğrencileri ve Eğitim Bilimleri Sınavına girecek adaylar için kaynak niteliğinde" içerikler bulabilirsiniz..


18-Okulda Öğrenme Modeli


 
BU MODEL: BLOOM’ un Tam öğrenme modeline KELLER’İN Bireyselleştirilmiş öğretim modeline ve SLAVİN’in Etkili Öğrenme modeline temel teşkil etmiştir.

    Hızlı öğrenen ve yavaş öğrenen öğrenciler vardır, öğrencilere ihtiyaç duyulan zaman ve öğrenme olanakları sağlandığında tüm öğrenciler belirlenen hedeflere rahatlıkla ulaşabilirler.

CAROLL modelinin öğelerini zaman kavramıyla açıklar. Beş ana unsur aşağıdaki şekildedir:                

1-YETENEK: Yetenekli öğrencilerle yeteneği olmayan öğrencilerin öğrenme süreleri eşit değildir. Planlama yapılırken bunu dikkate almak gerekir. 
2-ÖĞRETİMDEN YARARLANMA YETENEĞİ: Önkoşul öğrenmeler düzeyini kapsar. Önkoşul öğrenmesi olanlar daha hızlı önkoşul öğrenmeleri eksik olanlar daha yavaş öğrenirler.   
3-SEBAT (SABIR):Öğrencinin istekli olarak öğrenmeye ayırdığı zaman ifade eder.               
4-FIRSAT: Öğrenme için verilen zamanı ve olanakları kapsar.
Her öğrencinin öğrenme zamanı farklıdır, dikkate alınmalıdır.                                                                                                              
5-ÖĞRETİMİN NİTELİĞİ: Öğretim hizmetlerinin ek zaman gerektirmeyecek şekilde düzenlenmesini kapsar. Öğretim hizmeti ek zaman gerektirirse niteliksizdir. Nitelikli öğrenme ve öğretim hizmeti şarttır.  

  ÖĞRENME DERECESİ=Öğrenme için harcanan süre / Öğrenme için gerekli süre      
 
Okulda öğretimde
Tam öğrenmede
Öğretimden yararlanma isteği
Bilişsel giriş
Sebat(Sabır)
Duyuşsal giriş
Öğretimin niteliği
Öğretim hizmetlerinin niteliği

Öğrenci Niteliklerine Bağlı olanlar: Yetenek-öğretimden yararlanma isteği-Sebat (Sabır)  
Öğretim Sürecine Bağlı Olanlar: Fırsat-öğretimin niteliği
 
5. ETKİLİ ÖĞRETİM MODELİ (SLAVİN )

Okulda öğrenme kuramının FIRSATve ÖĞRETİMİN NİTELİĞİ ÖZELLİKLERİNİ dikkat alır.
1-ÖĞRETİMİN NİTELİĞİ: Kaliteli öğretim, öğrencinin öğrenilecek konuya İLGİ DUYMASINI SAĞLAYAN, konuyu hatırlamasına, anlamsına, uygulamasına yardım edendir. Kısacası konu anlamlı olmalıdır.
2-ÖĞRETİM DÜZEYİNİ UYGUN HALE GETİRME: Farklı düzeylere uygun öğretim yapılmalı yani bireysel ayrılıklar dikkate alınmalıdır.
3-TEŞVİK ETME:Öğrencinin ilgi ve dikkatinin derse yöneltilmesi, motive edilmesi, cesaretlendirilmesi, hedeften haberdar edilmesi gerekmektedir
4-ZAMAN: Öğretimin niteliği, öğretim düzeyinin öğrenciye uygunluğu, öğrencinin güdülenmişliği sağlanırsa zaman tasarrufu sağlanır.
 
Bu modelde 4 değişken birlikte kullanılmalı ve birlikte düşünülmelidir.

6. YAPILANDIRMACILIK (OLUŞTURMACI-İNŞACI-OLUŞTURUCU) PİAGET-BRUNER-J.DEWEY-GESTALT-VYGOTSKY


—Öğrenme ezberlemeye değil, öğrencinin bilgiyi transfer etmesine, varolan bilgiyi yorumlamasına ve yeni bilgiyi oluşturmasına dayanır. Bilgi nesnel değil özneldir. Yapılandırmacı yaklaşım öğrenmenin doğasını ve sonuçlarını açıklamaya çalışan öğrenci merkezli felsefi bir yaklaşımdır. İlerlemeci felsefe yaklaşımına ve sarmal program desenlemelerine dayanır.

—Bilgi kişiden bağımsız değil duruma göre bireysel ve bağlamsal bir yapıdır.(Öznel). Birey bilgi yapılandırmasını deneyimleri ve yaşantılarıyla ve sosyal etkileşimiyle kendisi oluşturur. Birey bilgisini kendisi oluşturur. Bilginin algılanması değil oluşturulması önemlidir. Öğretmen bilginin anlamlı bir şekilde yapılandırılması için rehberlik eden kişidir. Bilginin transferi ve yeniden yapılandırılmasına öğretmen rehberlik eder.

—Yapılandırmacılıkta kişinin bir soruya herkes tarafından bilinen objektif bir cevap vermesi değil, kendi paradigmasını oluşturarak soruyu cevaplandırması kendine göre içselleştirip yapılandırması önemlidir.

—Yapılandırmacı yaklaşım geleneksel öğretim uygulaması ilekarıştırılmamalıdır. Çünkü 
    —Öğretmenin mutlak egemenliğini
    —Bilgi aktarmaya dayalı öğrenmeyi
    —Ders kitaplarına dayalı öğrenmeyi
    —Öğrencilerin sınıfta pasif biçimde kalmasını
    —Bilgilerin ezberlenip tekrarlanmasını
    —Yaratıcı düşünceye yeterince önem verilmemesini REDDEDER.
—Bireyler doldurulmayı bekleyen boş variller değil, anlamları araştıran etkin organizmalardır, etkin olan öğretmen değil öğrencidir.
BİLİŞSEL ETKİNLİKLER İÇİNDE ÖĞRENİLEN YENİ BİLGİLER ESKİ BİLGİLERLE BİRLİKTE YORUMLANIR, GELİŞTİRİLİR VE SENTEZLENİR.
(Bilginin
transferi söz konudur.)

—ÖĞRETMEN:
  —Öğretme öğrenme sürecinde öğrencileriyle birlikte öğrenir.
  — Öğretme öğrenme etkin bir araştırmacıdır.
  —Öğrencilere bilgiye ulaşma yollarını keşfetmelerinde yardımcı olur.
  —Öğrencilerin görüşlerini ve bakış açılarını dikkate alarak dersi planlar.
  —Öğrencilere proje çalışmalarında ve işbirliğine dayalı etkinliklerde daha fazla rol verir.
  —Genellikle birincil kaynak niteliğindeki öğrenme öğretme materyallerinin kullanılmasını sağlar.
  —Öğrencilerin düşünme ve değerlendirme biçimine ağırlık verir
DİKKAT: Derse başlarken öğrencilerin konuyla ilgili bilgi sahibi olmadıklarını varsayamaz ve temel kavramlardan başlayamaz.

YAPILANDIRMACILIK KURAMI:
—Piaget’in zihinsel gelişim kuramı üzerine kurulmuştur.
—Öğrenciye deneyim kazandırılması ve onun bu deneyimler üzerinde düşündürülmesine dayanır.
—Öğretmenin öğretmekle değil, öğrencilerin öğrenmelerini sağlamakla görevli olduğu düşüncesi hâkimdir.
  
YAPILANDIRMACI SINIFLARIN GENEL ÖZELLİKLERİ
***İlerleme bütünden parçaya doğrudur.(Tümdengelim)Çocuk hakları-kendi sahip olduğu haklar. Temel kavramlara ağırlık verir
***Yaparak yaşayarak öğrenme esastır. Etkin-aktif katılım
***Demokratik bir ortamda işbirliğine dayalı öğrenme desteklenir. Probleme dayalı iş birliğine dayalı sorgulamaya dayalı, buluşa dayalı, çoklu zekâ, deney gözlem sergi gibi tekniklere dayanır.
***Birincil kaynaklara önem verir.

BİRİNCİL KAYNAKLAR:                                            
AYRICA İKİNCİL KAYNAKLAR:
   —Gerçek doğal ortam                                                   
--Kitap bilgileri
   —Deneyler, işlenmemiş ham veriler.                          
—Öğretmen anlatımı
   —Gerçek modeller ve gözlem verileri                       
 --İnternet bilgileri, eğitim yazılımları              
 
***Öğrenci bilgiyi kendisi oluşturur. Öğretmen rehberdir, öğrenci ile birlikte öğrenendir. Öğrencilerin neden-sonuç ilişkisi kurarak bilimsel bilgiyi elde etmesini sağlar. Öğrenciye uygulama deneme ve keşfetme fırsatları verir. Öğretmen öğretmez deneyim kazandırır. Öğrenciye girişimcilik ve özerklik kazandırır.

***Öğrenci öğrenirken etkin sosyal katılımcı ve yaratıcıdır. Ödül ve cezanın olmadığını bilerek hareket eder. Gerektiğinde ders esnasında dışarı çıkıp araştırma yapabileceğini bilir. Sorumluluğu olduğu bilincinden hareket eder.

***Yapılandırmacılıkta bilişsel kuramın aksine öznellik anlayışı ön plandadır. Öğrencinin ulaşacağı sonuç önceden belli değildir, her öğrenci anlamlı bir yapısı olmak kaydıyla farklı sonuçlara ulaşabilir. Bilginin doğruluğundan çok üretimi ve kullanışlılığı önemlidir. Öğrencinin bilgiyi oluşturması önemlidir.
*** Yapılandırmacı sınıflarda değerlendirme sürece dayalıdır. Tek bir ölçüt ya da tek bir ölçme aracı yoktur. Öğrencinin kendi kendini değerlendirmesi ön plana çıkarılır. Öğrenci öznel gerçeklerini üretir ve değerlendirir.

*** Bilgi evrensel geçerliliği olan birimler olarak değil İŞLEYEN HİPOTEZLER olarak görülür ve öğrencilerin kendilerinin oluşturması beklenir.

***Öğrenmede transfer önemlidir. Yani öğrencilerin ön bilgileri dikkate alınarak öğrenme başlar öğrencilerin bir şeyler bilmediğini varsaymak yanlış olur. Öğrenmede bireyin ön bililerinin yanı sıra kültürel ve sosyal içerikte önemlidir. Belli zamandan ve mekânda doğru olarak kabul edilen bilgi farklı bir zamanda ve mekânda yanlış olabilir.

GELENKESEL SINIFLAR VE YAKLAŞIMLAR
YAPILANDIRICI SINIFLAR VE YAKLAŞIMLAR
***Bilgi bireylerin dışında ve nesneldir. Öğretmen aktarır.
***Öğrenciler okuduklarını duyduklarını öğrenirler, öğrenme öğretmenin anlatımına bağlıdır.
***Öğrenme öğrencilerin öğretilenleri öğrencilerin tekrar etmelerine bağlıdır.
***Tümevarım uygulanır. Eğitim programı temel becerileri vurgular
***Öğrenciler boş bir levha olarak görülürler ve öğretmen ve levhanın üzerine bilgi yazar.
***Değerlendirme öğretim sürecinden ayrıdır, sınavla yapılır.
***Öğretmen bilgi sunan aktif öğrenci ise bilgiyi alan pasiftir
***Program ders kitaplarına bağlıdır.
***Plana programa sıkı sıkıya bağlılık esastır.
**Bilgi kişisel anlama sahiptir, kişiseldir, özneldir. Öğrenci tarafından oluşturulur.
**Öğrenciler kendi bilgilerini oluştururlar. Duyduklarını öğrendiklerini önceki öğrenme ve deneyimlerine dayalı olarak yorumlarlar ve yeni bilgi oluştururlar.
**Öğrenme öğrencilerin kavramsal anlamayı öğrenebilme geliştirebilmelerine bağlıdır.
**Tümdengelim uygulanır. Önemli kavramlar vurgulanır.
**Öğrenciler gerçek dünyaya ilişkin kuramlar oluşturan düşünürlerdir.
**Öğrenciler işbirlikçi olarak çalışırlar genellikle guruplar halinde.
**Değerlendirme öğrenme süreciyle beraber işler, öğrenci çalışmalarının sonuçlarını gözlemler.
**Öğretmenler öğrencilerle kişisel etkileşim içindedirler, Öğrencilerin anlayış geliştirmelerine rehber olurlar.
**Çok büyük ölçüde birincil bilgi kaynakları kullanılır.

 

17-Ünitelendirilmiş Planlar

  

Ünitelendirilmiş yıllık plân, öğretim yılı süresince ders vermekle yükümlü olunan sınıflarda, program uyarınca belli üniteleri ya da konuları hangi aylarda yaklaşık olarak ne kadar zamanda işleyeceklerini gösteren, duruma göre zümre öğretmenler kurulu veya şube öğretmenler kurulu tarafından ortak  hazırlanarak ders yılı başında okul yönetimine verilen çalışma plânıdır.
Ünitelendirilmiş yıllık plân hazırlanırken aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur:
a) Plân; Öğretim yılının başında hazırlanır. Öğrenci ihtiyaçlarının saptanması için belirli bir süre ayrılmalı ve bu süre plânda gösterilmelidir.
b) Ders işlenirken hazırlanan plânda yer alan başlıklar dikkate alınır.
c) Plân yapılırken zümre öğretmenleri ve şube öğretmenleri okulda, o yıl uygulanacak haftalık ders dağıtım çizelgesinin kesin biçimini almasını bekler. Hangi sınıflarda ve hangi günlerde derslerinin olduğunu öğrenir. d) Önerilen süre bölümünde, her ay hangi sınıfta haftada kaç saat ders okutulacağı belirlenmelidir.
e) İşlenecek derslere ait ünitenin kaç konuya ayrılacağının mümkün olacağı ve konunun işlenişi için kaç ders saatine ihtiyacı olacağı saptanır.
f) Ünitelendirilmiş Yıllık Plân hazırlanırken zümre öğretmenleri, haftalık ders saatleri toplamına ve aylar, yarıyıl esasına göre bir öğretim yılında toplam kaç gün ve kaç saat ders işleneceğini saptar. Bu yapılırken tatil, bayram ve diğer özel günler belirlenerek çalışma takvimi hazırlanır.
—HEDEFLER
—KONULAR
—EĞİTİM DURUMLAR
—ÖĞRETİM MATERYALİ ARAÇ VE GEREÇLER
 
 ÖĞRENME-ÖĞRETME MODELLERİ (YAKLAŞIMLARI)
1__TAM ÖĞRENME MODELİ__BLOOM
* Olumlu öğrenme koşulları sağlandığında her öğrenci öğrenebilir ilkesinden hareket eder. Amaç bu ilkeden hareketle sınıftaki öğrencilerin öğrenme düzeylerini birbirlerine yaklaştırarak tüm öğrencileri öğrenme konusunda başarılı kılmaktır.
*Her okulda ve sınıfta hızlı öğrenen ve öğrenemeyen öğrenciler bulunmaktadır. Bundan dolayı her öğrencinin hazırbulunuşluk düzeyine göre öğretim yapılmalı ve her öğrenciye öğrenebilmesi için ek öğrenme zamanı ve nitelikli öğretme hizmeti (ipucu-katılım-pekiştireç-dönüt-düzeltme) sağlanmalıdır.

Tam öğrenme modelinin 3 önemli değişkeni vardır.

A-Öğrenci nitelikleri
-Giriş Davranışları
B-Öğretim hizmetlerinin nitelikleri
-Öğretim süreci
C-Öğrenme ürünleri
-Çıkış
1-Bilişsel Giriş
2-Duyuşsal Giriş
Öğrencilerin daha önce öğrenmiş oldukları bilgi-beceri-tutumlara giriş davranışlar denir. Öğrenmeye başlamadan önce eksik ya da hatalı olan varsa tamamlanmalı ya da düzeltilmelidir.
1-Bilişsel Giriş
Anlama-dinleme-bilgi-beceri –yetenek-ön koşul bilgiler-problem çözme becerisi v.b Öğrencilerin başarılarındaki değişkenlerin % 50 sini açıklamaktadır.
2-Duyuşsal Giriş
Öğrencinin derse okula öğrenmeye yönelik tutumu öğrenip öğrenmeyeceğine karşı algılayış biçimi(Akademik özgüven) güdülenmişlik düzeyi hazırbulunuşluk düzeyi öğrenmeleri etkiler. Duyuşsal giriş özellikleri öğrencilerin başarılarındaki değişkenlerin % 25 ini açıklamaktadır. Duyuşsal özelliklerden en üçlü etkiye sahip olan akademik özgüvendir.
 
 
1-İpucu (İşaret)
2-Pekiştirme
3-Katılım
4-Dönüt ve Düzeltme
İPUCU (İŞARET)
Öğrencileri harekete geçiren ve istenilen davranışın yapılmasına yardımcı olan mesajlardır. Öğrenciye yol gösteren yönergelerin tamamıdır.(Grafik-şema-harita-ses tonu-Soru sorma-Örnekler sunma-Gösteri v.s).Nelerin ve nasıl öğrenileceğinin bildirilmesi. Önceki bildiklerini hatırlatma.
PEKİŞTİRME
Davranışın ortaya çıkma olasılığını artıran uyarıcılardır.(Sorulan sorulara doğru yanıt verenlere öğretmenin yıldız vermesi-aferin demesi-sınıfa alkışlatılması v.s). Pekiştireç verirken nelere dikkat edilmeli? Sürekli aynı pekiştirici vermek doğru değildir—Pekiştireç öğrencinin gelişim düzeyine ve ihtiyaç ve beklentilerine uygun olmalı. Pekiştireç istenilen davranış yapıldığında hemen verilmeli.
KATILIM
‘Hiçbir kimse başkasının yerine öğrenemez’ Bundan dolayı herkes kendi öğrenmesinden sorumludur. Öğrencinin katılımını kolaylaştırmak için etkileşimli ortamlarda yaşantı zenginliği sağlanmalı. Öğrenciler soru sorarak-cevap vererek açıklamalar yaparak-örnekler vererek-tartışarak-yapma etkinliğinde bulunarak-problem çözerek katılabilirler.
DÖNÜT VE DÜZELTME
Geri Bildirim
Öğrenciye öğrenmelerin doğruluğu ya da yanlışlığı hakkında verilen mesajlardır. Doğru-Yanlış-Tamam-Eksik gibi ifadelerle olabilir. Sorulan soruya verilen cevap dönüt, cevabın doğru şekilde ifade edilmesi, eksiklerin giderilmesi düzeltmedir.
1-Bilişsel Ürünler
2-Duyuşsal Ürünler
3-Öğrenme Düzeyi ve Çeşidi
4-Öğrenme Hızı
1-Bilişsel Ürünler
Öğrenme hızının-çeşidinin düzeyinin başarısının yükselmesi-kavrama-analiz-sentez-değerlendirme hedef alanları-problem çözme gücü-düşünme becerileri
2-Duyuşsal Ürünler
Öğrencinin kendine güvenmesi-olumlu tutumlara sahip olması-güdülenmişlik düzeyinin yükselmesi-kendine güven-ruh sağlığı.
 
 

 
**Konular küçük birimlere ayrılarak aşamalı öğretim söz konusudur. Bir ünite öğrenilmeden diğerine geçilmez. Öğrenemeyenler için mutlaka ilave öğretim yapılır. En az % 70 öğrenme ölçütünü kullanarak öğrenme düzeyi belirlenir. Tam öğrenme standardına ulaşamayan öğrenciler için ilave öğretim yapılır.
İlave –tamamlayıcı öğretim hizmetinde yapılacak etkinlikler aşağıdaki verilmiştir:
—Evde ve okulda ek öğretim ya da birebir öğretim(öğretmen veya özel öğretici tarafından)   
— Akademik oyunlarla(Eğitsel oyunlarla) ya da ek kaynaklarla ve yardımcı kaynaklarla öğretim.
—Programlı ve bilgisayarlı öğretim-küçük gruplarla öğretim
—Farklı bir yöntemle öğretim ya da tekrar öğretim(Farklı şekillerde anlatma)
**Tam öğrenme modeli Carroll un okulda öğrenme modelinden etkilenmiştir. Öğrenemeyen öğrenci yoktur, öğretemeyen öğretmen vardır.
*Bu modele göre öğrenme ürünleri sürekli değerlendirilmeli (Sınavlar) öğrenme güçlük ve eksiklikleri vakit geçirilmeden tamamlanmalıdır. Tüm öğretim süreçleri ayrıntılı şekilde planlanmalıdır. Konunun ne derece öğrenildiğini belirlemek ve yanlış öğrenmeleri saptamak için değerlendirme testleri uygulanır.
—Tam öğrenme modeli hızlı öğrenenlerin zamanını alarak öğrenmelerini yavaşlatabilir, öğretmenin iş yükünü artırır zaman alabilir ve maliyetleri yükseltir.(SINIRLILIK)

TAM ÖĞRENME MODELİNİN İLKELERİ
—Olumlu öğrenme koşulları sağlanmalı
—Yeterli zaman ayrılmalı
—İpucu pekiştirme dönüt ve düzeltme verilmeli
—Öğrenci katılımı sağlanmalı
—Bir ünite tam olarak tüm öğrenciler tarafından öğrenilmeden diğerine geçilmemeli
—Tam öğrenme ölçütü belirlenmeli.
 
2. PROGRAMLI ÖĞRENME (SKİNNER )
PROGRAMLANDIRILMIŞ ÖĞRETİM
*Davranışçı öğrenme kuramına bağlı olarak Skinner tarafından geliştirilmiştir. Davranışcı yaklaşımı benimsemiş öğretmenlerin pekiştirme ilkelerini temel alan bilgi parçacıklarını adım adım düzenleyerek öğrenciyi ilerlemeye yönelten modeldir.
*Programlı öğrenmenin en önemli noktası bireyin kendi hızına göre öğrenmesine hizmet etmesi ve bireysel farklılıkları dikkate almasıdır.
*Öğretimin bireyselleştirilmesini ve hatanın en aza indirilmesinin amaçlandığı pekiştirme ilkeleri temel alınır ve dönüt-düzeltme hemen yapılır. Bu modelde Skinner in Pekiştirme İlkeleri kavramına dikkat etmek gerekir.
*Konular ünitelere ayrılır, önkoşul öğrenmeler dikkate alınarak belli bir sıra içinde işlenir. Öğrenilecek konuların öğrencilere karmaşık gelmesi ve hazırbulunuşluk düzeyi üzerinde olması durumunda konu aşamalılık ilkelerine göre işlenir.
—Küçük adımlar  (Parçalara bölme)
—Pekiştireç kullanımı (Başarı sonunda)
—Öğretimin bireyselleştirilmesi. (Bireysel hız)
—Hatanın en aza indirilmesi  (Anında düzeltme)
—Öğrencinin sürece dâhil edilmesi (Etkin katılım)
*Okulda ya da okul dışında yapılan bireyselleştirilmiş öğretme ve öğrenme yaklaşımıdır.
  
TAM ÖĞRENME İLE PROGRAMLI ÖĞRENME KARŞILAŞTIRLMASI
TAM ÖĞRENME*BLOOM
PROGRAMLI ÖĞRENME*SKİNNER
1-Bilişsel ve Davranışcı öğrenme kuramına bağlı. Öğrenme birimleri küçük ünitelere ayrılır. Biri öğrenilmeden diğerine geçilmez. Uygun ortamda her şey öğrenilebilir.
2-Üniteler-konular basitten karmaşığa doğrudur. Bütün öğrencilere belli bir standarda göre öğretilir.
3-Öğrencilerin hazır bulunuşluğu sağlanır ve her öğrenciye gerekli zaman verilirse gerekli öğrenme sağlanır, her öğrenci öğrenir.
4-Tam öğrenme grupla ve bireyselleştiriliş öğretim tekniğidir. Grup bir üniteyi öğrenmeden diğer üniteye geçilmez. Rekabet yoktur. (deve kervanı gibi)
1-Davranışcı öğrenme kuramına bağlı.
2-Okul-sınıf içinde ve dışında kullanılır. Bireysel öğrenme tekniğidir.
—Küçük adımlar  (Parçalara bölme)
—Pekiştireç kullanımı (Başarı sonunda)
—Öğretimin bireyselleştirilmesi. (Bireysel hız)
—Hatanın en aza indirilmesi  (Anında düzeltme)
—Öğrencinin sürece dâhil edilmesi (Etkin katılım)
3-Üniteler küçük bilgi parçaları halinde sıralanır. Her öğrencinin kendi hızına göre adım adım ilerler. Bilgiden hemen sonra yöneltilen soruya cevap verildiği ve cevabın doğruluğuna göre ileri gittiği ya da geri döndüğü ve pekiştirme ilkelerine göre gerçekleşen yaklaşımdır.
4-Bireysel farklılıkları ön planda tutar. Yarış ve rekabet vardır.(At yarışları gibi)

 
*Öğrenilecek her davranış(bilgi parçacıkları)sırasıyla hiç atlamadan öğretilir. Öğrenci bu yöntemde özel hazırlanmış bir materyalle(bilgisayar yazılımı, programlı ders kitapları v.b) kendi kendine öğrenir.
*Öğretmen sürecin her aşamasında dönüt vererek yönlendirir. Öğretim bireylerin hızına göredir. Cevaplar öğrenme sırasında öğrenciye bildirilir. Okul içinde ve dışında her yerde kullanılır.
*Küçük adımlar, etkin katılım, başarı, anında düzeltme, kademeli ilerleme, bireysel hız ilkeleri uygulanır.                            

3. ÇOK BOYUTLU ZEKA KURAMI (Howard GARDNER)
*Zeka öğrencinin bir ya da birden fazla alanda ürün ve performans ortaya koyma kapasitesidir. Öğretme bireyin çoklu zekâ alanlarını geliştirerek yöntem ve tekniklerle zenginleştirilerek yapılmalıdır.
TEMEL DAYANAKLAR
—Her insan zekânın tüm boyutlarına değişik miktarlarda da olsa sahip olarak dünyaya gelir.
—Zeka boyutları belli bir uyum içerisinde çalışırlar ve aralarında dinamik bir ilişki vardır.
—Öğretim öğrencilerin baskın olan zeka alanlarına göre değil, bir çok zeka alanını fonksiyonel yapan şekilde olmalıdır.
—Zeka güçlendirilebilir-artırılabilir- geliştirilebilir. Hatta eğitimle başkalarına bile öğretilebilir.
—Çoklu zeka yaklaşımında ölçme-değerlendirme, öğretmen-öğrenci-veli işbirliği ile yapılır. Öğrenci gelişim dosyaları kullanılır.
—Kişisel altyapı kalıtım kültür inançlar ve tutumlar zekânın gelişiminde etkilidir.
—Zekanın ölçüsü sadece matematikte ya da sözel alanla belirlenemez, müzikte sporda dansta iletişimde resimde v.b alanlarda da ölçülebilir.
ÖĞRETMENLER:
—Öğrencilerin bütün zeka türlerine aynı derecede önem vermelidirler. Zeka alanları etkileşim halindedirler ve birbirlerinin gelişimine etkide bulunurlar.
—Öğrencilerin tüm zeka alanlarını geliştirebilecek türden etkinlikler düzenlenmelidir, bir öğrenmede farklı zeka alanları kullanılırsa öğrenme daha kalıcı olur. Öğrencinin sadece baskın olan zekası dikkate alınmamalıdır.
 
 ZEKA ALANLARI
 TEMEL ÖZELLİKLERİVE ÖĞRETİM ETKİNLİKLERİ
  
MATEMATİKSEL MANTIKSAL
*Yoğun olarak matematikçiler mühendisler bilgisayar programcıları araştırmacılar kullanılır.
*Tümevarımsal ve tümdengelim akıl yürütme-neden sonuç ilişkileri kurma problem çözme -sonuç çıkarma-bilimsel düşünme-hipotez kurma-objektif gözlem yapma-matematik sorularını çözme mantıksal kuramlarla uğraşma-kıyaslar ve sınıflandırmalar yapabilme-soyut yapıları tanıma-ayırt etme. eleştirel düşünme-deney-grafik yorumlama- tasarlama-kavram haritası yapma
*Satranç ve dama oynamayı –bulmaca çözmeyi-matematik dersini severler
*Bulmaca ve problem çözme zihinsel hesap yapma-bilimsel düşünme-keşifler yapma-sayılarla oyun oynama-bilisel deneyler-eleştirel düşünme-gruplama ve sınıflama yapma-araştırma yapma-satranç ve dama oynama
SÖZEL DİLSEL
*Kelimeleri yazılı sözlü ifade edebilme-dilin temel işlevlerini kullanabilme –kelimelere duyarlılık-sözcüklerin anlamını kavrayabilme-mizaha dayalı anlatım yönleri güçlüdür. İkna kabiliyetleri bilgiyi hatırlama yönleri güçlüdür.
*Yazarlar şairler edebiyatçılar hatipler politikacılar psikologlar gazeteciler de güçlüdür.
*Hikaye- öykü anlatma makale-yazı yazma-konferans-beyin fırtınası-şiir-öykü kompozisyon yazma-kelime oyunları
BEDENSEL-KİNESTETİK-DEVİNİMSEL
Psikomotor becerilerin gelişmesi-bireyin vücut hareketlerini kontrol etmesi-duyu ve düşünceleri ifade ederken beden dilini kullanabilmesi. Hareket kas beceri el-göz koordinasyonu
*Bale jimnastik yapma tenis oynama v.b hareketlerle duygularını ifade ederler.
*Balerinler,aktörler,sporcular,pilotlar,cerrahlar v.b bu boyuta örnek gösterilebilir.
Drama-dans-rol oynama-spor-gösterip yaptırma-tiyatro çalışmaları-eğitsel oyunlar-simülasyon
GÖRSEL
UZAMSAL-MEKANSAL
*Üç boyutlu bir nesneni zihinde canlandırılabilmesi ile ilgilidir.Şekil renk biçim ve dokunuşu renkleri desenleri zihin gözüyle görme ve somutlaştırma,görsel sembolleri kullanabilme
*Yön bulma ve derinlik kelimeleri de anahtar kelimelerdir.
*Modacılar mimarlar tasarımcılar ressamlar dekoratörler bu zekayı türünü çok kullanırlar.
*Görme duyusu ve buna bağlı olarak şekiller tasarlama ve zihinde resimler yaratma yeteneği.
Resim yapma-görsel sunumlar sanat etkinlileri-hayal gücü-zihinde canlandırabilme-uzayda yer yön bulma-görsel düşünme
Müziksel
Ritimsel
*Ritim, ton ve ezgiler üretme, ritim ve müziği kullanarak duygularını ifade etme
*Bir ses tonunu yakalayabilme farkı söyleyebilme, şarkı sözlerini melodilerini rahatça hatırlarlar.
*Genellikle müzisyenlik-solistlik bestecilik orkestra şefliği gibi mesleklerle uğraşırlar.
*Şarkı söyleme mırıldanma, ıslık çalma, ritim tutma, çalgı aleti çalma
Sosyal
Bireylerarası
*Anahtar kelimeler iletişim-sosyallik-grup çalışması-liderlik-yöneticilik-idarecilik- ve insan ilişkileridir. Diğer insanlarla iyi iletişim kurma işbirlikçi çalışma özeliklerine yatkındırlar.
*Danışmanlar-liderler-politikacılar-öğretmenler-aktörler turizmciler, psikologlar, terapistler bu zeka yönü güçlü olanları kapsar.
*İletişim becerileri yüksektir, yakın ve samimi ilişkiler kurarlar, başkalarının duyu ve isteklerini dikkate alırlar.
—İşbirlikçi öğrenme
—Grupla yapılan öğretim teknikleri
—Empati-sempati kurma
—İletişim becerileri
ÖZE-İÇE DÖNÜK
BİREYSEL
*Anahtar kelimeler-kendini tanıma, duygu ve düşüncelerini analiz etme-güçlü ve zayıf yönlerini bilme-özeleştiri yapabilme, kendi ilgi ve yeteneklerini tanıma.
—Kısacası: Kişinin kendisinden haberdar olması
—Kişinin kim olduğunu bilmesi kendini algılayabilmesi
—Kendilerine güvenen disiplinli kişisel problemlerini çözme becerileri yüksektir
—Yalnızlıktan hoşlanırlar, sorumluluk alırlar, amaçları nettir, bireysel başarılar peşinde koşarlar.
—Bireyselleştirilmiş öğretim
—Özsaygı
—Proje yapma
—Bireysel okuma-yazma
—Bireysel hedefler
DOĞACI
—Anahtar kelimeler: Çevre, çevreye karşı duyarlılık, bitki ve hayvan türlerini ayırt etme gibi özelliklere sahip insanlardır.
—Açık hava ortamlarını doğal ortamları severler. Hayvan hakları ile ilgilenirler. Doğal çevre ve canlılar dünyasına ilgi gösterirler.
—Hava durumunu bile merak ederler, hayvan beslerler.
—Okul dışı geziler
—Gözlem
—Müze ziyaretleri
—Doğa yürüyüşleri
—Proje yapma

EK OKUMA PARÇALARI
TAM ÖĞRENME

 
Bloom’un üzerinde önemli durduğu iki öğrenci niteliği, bilişsel giriş davranışları ile duyuşsal giriş özellikleridir. Bilişsel giriş davranışları eldeki öğrenme ünitesi veya ünitelerinin öğrenilebilmesi için gerekli olduğu kabul edilen ön öğrenmelerdir. Bloom ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmalar, öğrencilerin bilişsel giriş davranışları ile daha sonraki öğrenme ünitelerindeki başarıları arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermiştir. Bloom’a göre bilişsel giriş davranışları daha sonraki öğrenme ünitelerinde görülen başarı değişikliğinin yarısını açıklamak gücündedir.

Bloom’un üzerinde durduğu ikinci öğrenci niteliği ise, öğrencilerin öğrenme süreci ile ilgili duyuşsal giriş özellikleridir. Duyuşsal giriş özellikleri, öğrencilerin belli bir öğrenme sürecine girerken, onların bu süreç içinde gösterecekleri çabanın kaynağını oluşturduğu sanılan ilgileri, tutumları ve böyle bir süreçte başarılı olacaklarına inanma ve güvenme derecesinden oluşan özellikler bütünüdür.

Bloom’a göre bir öğrencinin belli bir üniteyi iyi öğrenebilmesi için bu öğrencinin öğrenilecek olan yeni üniteye açık olması, o üniteyi öğrenmeye karşı istek duyması ve güçlüklerle karşılaşması halinde bu güçlükleri aşmaya yetecek çabayı göstereceğine güvenmesi gerekir.

Bloom’un modelinde öğrenme ürünü, öğrencilerin başarısı, öğrenme hızı ve duyuşsal özellikleridir. Bloom’a göre okula başlayan öğrencilerin bir öğrenme ünitesinin başındaki giriş davranışları normal dağılım gösterir. Matematik, yabancı dil öğrenimi gibi birbiri üzerine inşa edilen konularda yıllar geçtikçe dağılımda farklılıklar giderek arta. Önkoşul ilişkisi olmayan derslerde ve göreli olarak öğretimin niteliğinin yüksek olduğu okullarda normal dağılım kendini korur. Oysa öğrencilerin giriş davranışları öğrenme işinin başında eşitlenir. Ve her üniteden sonra öğrenme eksiklikleri tamamlanır, öğrenciler için nitelikli öğretim hizmeti sunulursa, öğrenciler arasındaki bireysel farklılıklar giderek azalır ve öğrencilerin başarıları artar. Okulda tam öğrenme modelinin hedefi de bunu sağlamaktır.


 
PROGRAMLI ÖĞRENME
 
Programlı öğrenme bilişsel eğilimli öğretmenlerden çok davranışçı eğilimli öğretmenler tarafından kullanılan bir modeldir. Bu yaklaşım doğrusal bir programlamadır. Materyalleri hazırlanırken edimsel koşullama ilkeleri temele alınmaktadır.

Ünlü psikolog Skinner tarafından pekiştirme ilkeleri esas alınarak geliştirilmiş olan bu model temelde öğretimin bireyselleştirilmesi ve hatanın en aza indirilmesi gibi iki önemli yenilik getirmektedir. Modelin temelini, bilgi ünitelerinin adım adım öğrenciyi ilerlemeye yöneltecek şekilde düzenlenmesini öngören “küçük adımlar ilkesi” , öğrenme işinin öğrencinin kendisi tarafından yapması gerektiğini vurgulayan “etkin katılım ilkesi” , öğrencilerin başarmak zorunda olduğu, güdülemeyi artıracağı için soruların öğrencilerin başarabileceği güçlükte olması gerektiğini öngören “başarı ilkesi”, öğrenilenlerin anında kontrol edilmesi gerektiğine ilişkin olarak “anında düzeltme ilkesi”, öğrenmede ilerlemenin aşamalı ve mantıklı olması ve işlemlerin basitten karmaşığa ,bilinenden bilinmeyene ve kolaydan zora doğru olması gereğine ilişkin “kademeli ilerleme ilkesi” ve öğrencinin zamanı kendi ilerlemesine uygun olarak ayarlaması gerektiğine ilişkin “bireysel hız ilkesi”..


 
ÇOKLU ZEKA KURAMI
 
Çoklu zeka, Howard Gardner’ın zekayı yeniden tanımlaması olarak çıkmış bir kavramdır. Çoklu zekâ, çevresel ve genetik etmenlerle birlikte insanı yorumlamaya dair yeni bir bakış açısıdır. Buna göre insan çevresi ile kurduğu tüm ilişkide, iletişim ve etkileşimde zekâsını kullanmaktadır.

Ancak Gardner’ın yeni eklediği içten gelen bir form ile dünyayı algılayıp ilişkiye başlayıp sürdürdüğümüzdür. Çünkü beynimizin pek çok sayıda farklı çalışma merkezi ve işlevi bulunmakta ve bu işlevler her bireyde farklılık göstermektedir. Birbirinden bağımsız ve ayrı olarak çalışan bu merkezler aynı zamanda bireyin öğrenme kimliğini ve bilişsel niteliğini de ortaya koymaktadır.

Gardner çalışmaları sırasında insanın sözel, dilsel, içsel, kişilerarası, görsel, işitsel, bedensel gibi bilinen türlerde
zekâ türleri ortaya atmamış, bunun dışında duyun devinişsel, kinestetik, tatsal gibi diğer duyulara yönelik olarak da zeka alanları belirlemiştir.
Bu
çoklu zeka kuramının türleri insan beyni ve zekası ile çevre etkileşimi sonucu daha da çoğalabilir.

*
Mantıksal Matematiksel Zeka  
*
Sözel-Dilsel Zeka

*Görsel Zeka
*İçsel Zeka
*Sosyal-Kişiler Arası Zeka
*Müziksel-Ritmik Zeka
*Doğa Zekası
*Kinestetik-Bedensel Zeka
 
TAM ÖĞRENME-PROGRAMLI ÖĞRENME-ÇOKLU ZEKA VE ZEKA ALANLARI SORU ÇALIŞMASI
DOĞRU-YANLIŞ VE BOŞLUK DOLDURMA

1-Bir öğretmen, uyguladığı ilk sınavın sonuçlarını, öğrencilere yaptıkları hataları da göstererek açıkladığında, öğrencilerin ikinci sınavda başarılarının arttığını gözlemlemiştir_____________________
 
2-Öğretimin bireyselleştirilmesi ve hatanın en aza indirilmesinin amaçlandığı durumlarda ___________ in pekiştirme ilkelerini temel alan programlı öğretim yaklaşımının kullanılması önerilir. Bu öğretim yaklaşımının en önemli yararı_______ ve düzeltmeyi _____ vermesidir.
 
3-Okuma güçlüğü olan öğrencisiyle sınıf içinde özel olarak ilgilendiğinde işlemesi gereken konuları zamanında bitiremeyeceğini düşünen bir öğretmenin kullanabileceği en uygun yöntem ve teknik bireyselleştirilmiş öğretimdir.___________________________
 
4-öğretmenler öğrencilerini öğrenmelerini desteklemek amacıyla sınav kağıtlarına bireysel çalışmalarına sordukları sorulara aldıkları yanıtlara ___________________öğrencilerde öğretmenlerinin iletilerini aldıklarını göstermek için ________________
 
5-Öğretme yaklaşımlarının hangisinde öğretilecek olan her davranışın sıra ile öğretilmesine ve böylece hiçbir davranışın atlanmamış olması sağlanır._________________________
 
6-Oya öğretmen doğal sayılar konusunu işlerken öğrencilerden konuya ilişkin örnekler vermelerini ister. Ahmet in verdiği örneği çok beğenir ve ona gülümser. Oya öğretmen Ahmet e gülümsediğinde işlevlerinden ____________**___________________ yerine getirmektedir.
 
7-Öğretmen başından geçen bir olayı anlatarak derse giriş yapar. Öğrencilere dersin amacını ve konusunu söyler. Soru sorar doğru yanıtlayanlara aferin der ve gülümser, yanlış ya da eksik yanıtlayanlara eksik mesajlar vererek doğru yanıtı bulmalarına yardımcı olur. Parçadan da anlaşılabileceği gibi öğretmen burada dikkat çekme-ön bilgileri hatırlatma-dönüt ve düzeltme verme-hedeften haberdar etme-pekiştirme işlemlerini yapmıştır.(_______)
 
8-Öğretmenin öğretim sürecinde öğrencilerine geribildirim vermesinin en önemli yararı gerekli uyarı ve düzeltmelerin zamanında yapılmasıdır.(_______)
 
9-Okul müdürü öğretim yılın başında bütün öğrencilerin öğretim programının işaret ettiği kazanımlara erişebilmesi için öğrenme____________ en iyi şekilde düzenlemiş,gerekli araç ve gereçleri sağlamıştır.Öğretim yılı başında öğrencileriyle etkili iletişim kurabilmeleri konusunda ve _________koşullar sağladığında hemen hemen her öğrencinin ________________ vurgulamak için öğretmenlerle seminerler düzenlemiştir. Öğretim yılı süresince de öğrenci öğrenmelerini izleme değerlendirmeleri yaptırmış ve öğrenmeyi____________ yönde etkileyen bütün etkenleri ortadan kaldırmaya çalışmıştır. Bu öğrenme yaklaşımı________________________ve temsilcisi_____________
 
10-Öğrenciye öğretme öğrenme sürecinde gösterdiği davranışın doğru olup olmadığını varsa eksiklerini ve yanlışlarını bildirmeye___________**____________**_______________denir.
 
11-İşaretler ve açıklamalar-pekiştirme-ön koşul öğrenmeler-düzeltme-dönüt(geribildirim-feedback) Bloom un tam öğrenme yaklaşımına göre belli bir zaman dilimi içinde öğrenciyi etkileme gücüne sahip dış şartlardır.(______)
 
12-Tam öğrenme modeline göre ipuçları-öğrenci katılımı-disiplin önlemleri-pekiştirme-dönüt, düzeltme öğretim hizmetinin niteliğini belirleyen etkenlerdir.(____________)
 
13-Önkoşul öğrenmeler-öğrenilecek konuya karşı tutum-öğrenme ile ilgili olarak kendine güven-öğretim hizmeti-disiplin önlemleri öğrenme öğretme sürecinde ürünü belirleyen temel etmenlerdir.(____________)
 
14-Öğrencinin derse karşı ilgisi-tutumu dersi öğrenip öğrenmeyeceğine ilişkin görüşü öğrenme ürünlerini belli ölçüde etkiler.Burada verilen özellikler duyuşsal giriş özellilerinin gücünün öğrenme üzerindeki etkilerinden söz edilmektedir.(______)
 
15-Derse karşı tutum-derse ilgi ve özgüven bunların öğrenme düzeyindeki değişkenliği açıklama gücü en fazla olandan en az olana doğru sıralanışı :_________________________**___________________________*___________________________

16-Bir sınıftaki öğrencilerin başarılı olmaları onların hazırbulunuşluk düzeylerine uygun öğretim hizmetlerinin sağlanmasına ve onlara ihtiyaçları kadar zaman tanınırsa sınıftaki tüm öğrencilerin öğretimin hedefleri doğrultusundaki öğrenme düzeyleri birbirlerine____________ve böylelikle sınıftaki ________öğrenciler başarılı olur._____________________________________
 
17-
—Neyin nasıl öğrenileceğine ilişkin işaret ve açıklamalar.
—Öğrencinin öğretme sürecine katılımı
—Beklenene yakın veya ona yaklaşan davranışların pekiştirilmesi
—Öğrenme düzeyini belirlemek üzere öğrencilere not verilmesi
—Geri bildirim ve tamamlayıcı öğrenmeler. Tam öğrenme modelinin öğretim hizmetlerinin başlıca öğeleri bunlardır(_______)
 
18-Öğrenme birimlerini küçük ünitelere ayırarak bir birim öğrenilmeden diğer birime geçmeye olanak sağlamayan, uygun ortam sağlandığında her bireyin öğrenebileceğini savunan öğrenme öğretme yaklaşımı programlı öğrenme yaklaşımıdır.(___________)
 
19-Öğretim hizmetinin niteliğini belirlemede önemli bir yeri olan ipucu-pekiştirme-__________-dönüt ve düzeltme ______________________ yaklaşımının temel öğeleridir.
 
20-Politikacıların öğretmenlerin liderlerin ve psikologların ihtiyaç duyduğu tartışma görüşme yapma öğretme ve toplantı düzenleme gibi etkinliklerde bireyi başarılı kılmada rol oynayan zeka___________
 
21-Canlılarla ilgili kitapları okumayı seven oyun oynarken ders çalışırken yalnız olmayı tercih eden açık hava ortamlarında yapılan yürüyüşlerden hoşlanan bireyin çoklu zeka kuramına göre bakın olan zeka alanları____________**____________________
 
22-Yalnızca ______* ______alanlarda değil müzik spor dans iletişim ve resim gibi alanlarda da kendini  geliştiren ve kendini iyi tanıyanlarında zeki olduğunu savunan yaklaşım_______________________
 
23-Çoklu zeka kuramının ortaya koyduğu bilgileri dikkate alarak mesleğini sürdüren bir öğretmen bu kuramın gereği olarak öğrencilerinin sadece baskın zeka alanlarını dikkate alarak farklı öğretim ve tekniklerini kullanmaya çaba göstermelidir.(_________)
 
24-Ressam olmaya eğilimli ve istekli olan Sezin in anne ve babası onun bu isteğine karşı çıkmış ve hukuk fakültesine yönlendirmiştir.Sezin in anne ve babası onun çoklu zeka alanıyla ilgili olarak _____________zeka alanını görmezden gelmişlerdir.
 
25-Denizcilerin pilotların heykeltıraşları ve mimarların ihtiyacı olan üç boyutlu düşünme yetisini içerir. Harita ve şemaları okuma ve yorumlamaya gelişmiş figürler çizmeye olanak sağlar. Çoklu zeka kuramına göre bu zeka ______________zeka alanıdır.
 
26-Mustafa öğretmenin Ayşe nin sosyal bililer dersinde sonuç çıkarmakta zorlandığını fark eder.Ayşe nin bu dersle ilgili yaşantıları hakkında hafta boyunca notlar tutmasını hafta sonunda ise kendine ait bu notları gözden geçirerek kendine ait bir problem çözme modeli oluşturmasını ister,bu modelini daha da geliştirebilmek için fikir üretmesini farklı problemlerde hangi farklı yaklaşımları izlediğini yazmasını ve hangi yöntemlerin gerçekten işine yaradığını,hangilerinin ise hiç işine yaramadığını yazmasını düşünmesini ister. Çoklu zeka kuramına göre öğretmen Ayşe nin hangi zeka alanını geliştirmek istemektedir._________________________________
 
27-Bazı öğrencilerin diğerlerine göre daha sıkılgan ve utangaç olabildiği durumlarda sosyal kulüpler önemli bir işlevi yerine getirmektedir. Bu tür öğrencileri ders dışı etkinlikler kapsamında sosyal kulüplere katılmalarını sağlayarak bilişsel-sayısal-kişisel-pratik-kişilerarası zeka alanları geliştirilebilir.(___________________)
 
28-Öğrenci nitelikleri olarak ele alınan giriş davranışları, «bilişsel iş davranışları»nı ve «duyuşsal giriş özelliklerini kapsamaktadır. Bilişsel giriş davranışları, «okuduğunu anlama» ve «dili kullanma gücü» gibi tüm öğrenmelerde gerekli olan genel bilişsel giriş davranışları ve belli bir öğrenme ünitesindeki yeni davranışların öğrenilmesini olanaklı kılan ya da kolaylaştıran ön öğrenmeleri içermektedir. Öğrenme-öğretme kuram ve modellerinin ortaya koyduğu, «her yeni öğrenmenin kendinden önceki öğrenmelere dayalı, kendinden sonrakileri hazırlayıcı olması», tam öğrenmenin sağlanabilmesi için öğretme-öğrenme sürecinin başında eksik olan bilişsel giriş davranışlarının tamamlanmasını gerekli kılmaktadır. Öğrencilerin başarılarındaki değişkenliğin % 50’sînî açıklama gücünde olan bilişsel giriş davranışlarının tam olması, aşamalı dizilerde yer alan diğer üniteler deki davranışların öğrenilmesini ya olanaklı kılacak ya da kolaylaştıracaktır. Burada programlanmış öğretimim özelikleri verilmiştir(__________)

16-Ertürk'e göre Program Değerlendirme Aşamaları

   
 

Selahattin Ertürk program değerlendirmeyeilişkin yaklaşımları altı grupta toplamıştır:
1- Yetişek Tasarısına Bakarak: Hedeflerin kurallara uygun olup olmadığını göstermekten öteye gidemez.
2- Eğitim Ortamına Bakarak: Sadece ortam değerlendirilir. Muhtemel uyarıcılarla gerçek uyarıcılar aynı olmayabilir ve öğrenci farkları göz ardıedilmemelidir.
3- Öğrenci Başarısına Bakarak: Kriter olan sene sonu sınavındaki başarının sene içindeki öğrenme yaşantılarıyla mı yoksa başka yollarla mı edinildiği belirlenemediği için bu ölçme sadece öğrenci başarılarını ölçer.
4- Erişiye Bakarak: Bu yöntem daha uygun olmakla birlikte yetişeği tam değerlendirmemektedir
5- Öğrenmeye Bakarak: İstenilen öğrenmeler ile istenmeden gelen öğrenmeler de olacağı için bizim tam
değerlendirme yapmamızı engeller.
6- Ürüne Bakarak: Öğrenci-öğretmen davranışları ve hatta ortamdaki başka değişkenler de hesaba katıldığı için daha mantıklıdır. Öğrencinin öğrenme süreci sonunda sahip olduğu hedef davranış düzeyine göre yapılır.Geniş kapsamlı bir değerlendirmedir süreci de değerlendirir.
 
PLANLAR
Plan, neyi, niçin, ne zaman ve nasıl yapılacağını belirleyen tasarıdır. Planın en önemli etkisi öğretimin daha etkili olmasını sağlamasıdır. Bunun yanında; konular ve işlenişleri mantıklı bir sıraya koyarak verimi arttırır, zamanın verimli olarak kullanılması sağlanır, eğitimsel bir belgedir, değerlendirmede kolaylık sağlar, öğretmenin kendisine güvenmesini sağlar.
                                                          
Günlük ders planı:
**En ayrıntılı plandır. Bir ünite içinde yer alan konuların, belli bir zaman dilimi içerisinde öğrencilere öğretme- öğrenme etkinliklerinin kazandırılmasında kullanılan plandır.
Günlük ders planları, öğretmenlerin her gün yapmak zorunda oldukları planlardır.
**Bu planlar o hafta içinde öğrencilere kazandırılması istenen davranışların kazanımı sağlayacak, Öğrenme öğretme etkinliklerinin planlamasını içerir.
**Ünite planlarında yer alan bölümler günlük ders planlarında ayrıntıya dökülür. Ünitedeki konuların bir ders süresi için planlanmasıdır. Giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır.
    Ders plânı,bir ders için o dersle ilgili eğitim programlarında yer alan ve birbirleriyle ilişkili öğrenci kazanımlarını ( hedef ve hedef davranışlarını ) bir ya da birkaç ders saatinde işlenecek konu örüntüsünü, konuya ilişkin deney, tartışma soruları, proje ve ödevleri, uygulama çalışmalarını, ders araç-gerecini içine alan birinci derecede sorumlu olduğu, zümre öğretmenleri ile şube öğretmenlerinin ortak katkısıyla ders öğretmenlerince önceden hazırlanan plândır.
Ders plânı, belli bir ders için bir ya da birden çok ders saatinde işlenecek konuların plânlamasıdır. Ders plânında yer alan öğrenme-öğretme etkinlikleri öğrencilerin katkısıyla gerçekleştirilir. Ders plânının uygulanmasından ders öğretmeni sorumludur.
Bu plân ilköğretim okullarının 1-5 inci sınıflarında günlük plân diğer sınıf ve kurumlarda ise ders plânı olarak uygulanacaktır.
Ders plânı, okul müdürü ve müfettişlerce denetlenir

Ders plânının Faydaları:
a) Eğitim-öğretim çalışmalarını düzensizlikten kurtarır.
b) Öğrenme ve öğretme sürecinin etkili ve verimli kullanılmasını sağlar.
c) Her dersin eğitim programına ve konuların özelliklerine  uygun olarak işlenmesini sağlar.
d) Derslerde sürekliliği sağlar.
e) Öğrenme ve öğretme sürecinde gerçekleştirilen etkinlikleri belgeler.
f) Eğitimde fırsat ve imkân eşitliğini gerçekleştirmede katkı sağlar.
g) Eğitim-öğretim sürecinin ve ders programlarının değerlendirilmesinde geri bildirim sağlar.

Ders plânının hazırlanması
a) Dersin doğası ve öğretim basamağındaki diğer derslerle olan ilişkisi,
b) İşlenecek konu örüntüsü,
c) Öğrencinin kazanımları ve hedef davranışları,
d) Konunun  işleneceği tarih ve olası süre,
e) Konunun en etkin biçimde işlenebilmesi için gerekli olan eğitim araç-gereç ile başvurulacak kaynakları,
f) Öğrenme-öğretme süreçlerine yönelik etkinlikler,  gerekiyorsa güvenlik önlemleri, deney ve gözlemi,
g) Konunun işleneceği sınıftaki öğrencilerin bireysel özellikleri ve farklılıklarının öğretim sürecinde göz önünde bulundurma,
h) İhtiyaçlarını belirleme ve öğrenme-öğretme yaşantılarında değerlendirme süreci,
 i) Öğrenme-öğretme sürecini değerlendirmeye yönelik ölçme etkinlikleri ve değerlendirme yaklaşımı
saptanır.  

GİRİŞ (Dikkat çekme-güdüleme-motivasyon-önkoşul biligleri hatırlatma gözden geçirme),
GELİŞME ETKİNLİKLERİ (PİDE-YÖNTEM ÖRNEK ÖĞRENCİ KATILIMI KONULAR ALT BÖLÜMLERİ)
SONUÇ (ÖZET DEĞERLENDİRME BİR SONRAKİ KONU)
  
Ünite planı:
 **Bir ünitede yer alan ve öğrencilere kazandırılacak öğrenme – öğretme etkinliklerinin bu ünite için ayrılan ders saatleri içinde gerçekleştirilmek üzere belli bir sıra içinde sunulmasını sağlayan planlardır. Yıllık plana göre yapılır.
**Fakat daha ayrıntılıdır. Her ünite başlangıcında yapılır. Ünite planı günümüzde eğitim sistemimizde kullanılmamaktadır.
  
Yıllık plan:
 **Öğretmenlerin bir öğretim yılı boyunca öğrencilere kazandırılması istenen eğitim-öğretim faaliyetlerini zaman ve sıra içinde gösteren plandır
**Yıllık plan ile derse ait konuların bir bütün içinde görülmesi ve ünite için uygulama zamanının saptaması sağlanır. Bu planlar öğretim yılı başında öğretmenler tarafından okul müdürlüğüne teslim edilir.
**Yıl boyunca yapılacak öğretim etkinliklerini gösterir. Günümüzde eğitim sistemimizde kullanılmamaktadır.
—AMAÇLAR-HEDEFLER
—YÖNTEMLER TEKNİKLER-DENEY GEZİ GÖZLEM
—KONULAR İÇERİK
—KAYNAK ARAÇ GEREÇLER
—DİĞER ZÜMRE ÖĞRETMENLERİYLE İŞBİRLİĞİ
—DEĞERLENDİRME

15-Eğitim-Öğretim Programının Değerlendirilmesi

 

Değerlendirme çeşitli şekillerde yapılmaktadır.
Kıyaslama esasına göre yapılan değerlendirme ikiye ayrılır.
 
Norma dayalı (göreli, bağıl) değerlendirme: Bireyler birbirleri ile karşılaştırılır. Öğrencilerin değerlendirmesinde sınıf ortalaması ölçüt alınır.
 
Ölçüt dayanaklı (mutlak, hedef dayanaklı, erişiye bakılarak)  Değerlendirme: Öğrenme sonucunda öğrencilerin istenen davranışları ne kadar kazandıkları kontrol edilir. Programın başında öğrencilerin istenen davranışlara ne kadar sahip olduklarına bakılır. Öğrencilerin programın sonunda istenen davranışların ne kadarına sahip olduklarına bakılır. Aradaki fark programın başarısını ortaya koyar.
Hedefler belli amaçlar için de yapılabilir. Kendi içinde üçe ayrılır.
Değerlendirme, programa girişte, süreçte ve çıkışta yapılır.
 
Programa girişte yapılan değerlendirme, tanılayıcı değerlendirme.
Program sürecinde yapılan değerlendirme, biçimlendirici değerlendirme.
Program çıkışında yapılan değerlendirme düzey belirleyici değerlendirmedir.
 
Tanılayıcı Değerlendirme: Tanıma ve yetiştirmeye yönelik değerlendirmedir. Öğrencilerin programa girmeden önceki bilgilerini ölçmek için yapılan değerlendirmedir. Öğrencilerde var olan özelliklere göre program düzenlenmek için yapılır. Bu durumda öğrenciye istenen özellikler kazandırılmaya çalışılır.
Biçimlendirici değerlendirme   (Formatif Testler):biçimlendirmeye ve yetiştirmeye yönelik değerlendirmedir. Program süreci içerisinde öğrencilere uygulanan değerlendirmedir. Öğrencilerin, eksik yönleri tespit edilip tamamlanmaya çalışılır. Bu aşamada dönüt çok önemli bir yer tutmaktadır. Öğrencilerin yanlış öğrenmeleri ve eksikleri tespit edilip düzeltmek için yapılır.
Düzey Belirleyici Değerlendirme (Summatif Testler):Program sonunda öğrencilerin hangi becerileri, davranışları, bilgileri kazandığını ölçmeye yönelik yapılan değerlendirmedir. Bu testler programın eksiklerini görmek için de çok önemlidir. Bu değerlendirmede öğrencideki kritik davranışlar kontrol edilir.
 
PROGRAM DEĞERLENDİRME YAKLAŞIMLARI

Hedefe Dayalı Değerlendirme
R.Tyler tarafından 1933–1941
Tyler tarafından geliştirilmiştir. Tyler’ a göre bir eğitim programının hedef, öğrenme yaşantıları ve değerlendirme olmak üzere üç temel öğesi bulunmaktadır. Hedefler ve öğrenme yaşantılarının etkinliğine bakılır. Deneysel araştırma yöntemlerine uygundur. Öğrenci davranışları programın başında ve sonunda kontrol edilir. Hedeflere ulaşma derecesine bakılır. Aradaki fark programın etkinlik derecesini belirtir.
Tyler’a göre programın üç temel öğesi vardır
_Hedefler
_Öğrenme yaşantıları
_Değerlendirme
Bu modelin merkezinde eğitim hedefleri vardır.
Aşamaları:
  —Programın hedeflerini belirleme
  —Hedefleri kazandırılmak istenen özelliğe göre sınıflama
  —Hedefleri davranış cinsinden ifade etme
  —Hedefe ulaşıp ulaşmadığını gösterecek durumu saptama
  —Ölçme tekniklerini geliştirme ya da seçme
  —Öğrencilerin davranış yeterlilikleri ile ilgili veriyi toplama
  —Elde edilen verilerle belirlenen hedefleri karşılaştırma
Davranışların kalıcılığını kontrol etmek için programın bitiminden belli bir süre sonra da davranışların izlenme çalışması ile değerlendirilmesinin önemi üzerinde durulmuştur.
—Değerlendirmede, hangi hedeflere ulaşıldığına bakılır.
—Ulaşılamayanhedeflere neden ulaşılamadığını anlamak için hedef ve öğrenme yaşantılarına bakılır.
—Nicelikselverilerden yararlanılır.
Metfessel - Michael Modeli: Programın değerlendirilmesine öğretmenler, öğrenciler, yöneticiler ve sıradan vatandaşlar katılır. Bu kişiler programın değerlendirilmesine dolaylı veya direk olarak katılırlar
1960’ların sonlarında Metfessel ve Michael tarafından geliştirilmiştir.
Aşamaları:
  — Dolaylı ya da doğrudan herkesin değerlendirmede yer alması sağlanmalı.Eğitim dünyasındaki herkesin doğrudan ya da dolaylı değerlendirmede yer verilmelidir,
  — Genelden özele doğru aşamalı olarak sıralanan hedeflerin yoğun paradigmasını geliştirmeli
  — Oluşturulan özel hedefleri programda uygulanabilir bir biçime dönüştürmeli
  — Belirlenen hedeflerin ışığında programın etkililiğini bireyler üzerinde ölçebilecek ölçme araçları geliştirilmeli. Hedeflere ve programa göre ölçme araçları geliştirilmeli
  — Programın uygulandığı sürece, test ve diğer uygun araçları kullanarak düzenli gözlemler yapmalı
—Toplanan bilgileri analiz etmeli
—Programı felsefi anlamda değerlendirebilmede kullanılabilecek standartları ve değerleri açıklamalı
Programın standartları ve değerleri açıklanmalı,
—Toplanan bilgilerle programın uygulanabilirliği hakkında önerilerde bulunulmalı.
— Genel hedefler, özel hedefler, yaşantılar ve araç-gereçlerin genel değerlendirmesi yapılmalıdır

Provus Farklar Yaklaşımı
Programın standartları ve performansı belirlenir. Performans ile standartlar karşılaştırılır. Aralarındaki farka bakılarak değerlendirme yapılır
Malcolm Provus tarafından geliştirilmiştir.
_
 Değerlendirmeyi dört bileşene ayırır.
Dört Bileşen:
A- Programın standartlarını belirleme.
B- Programın performansını belirleme.
C- Performans ile standartları karşılaştırma.
D- Performans ile standart arasında fark olup olmadığını belirleme
 
 
 
Provus'un modelinde beş evre vardır. Bu evrelerde programın yeterliliği, belirlenen program standartları ile karşılaştırılır
 Provus’un Modelindeki Beş Evre:
A- Tasarım: Standartlarla tasarımlar karşılaştırılır.
B- Oluşturma: Olanaklar, yöntemler ve öğrenci davranışlarıyla programın ölçütleri arasındaki
farklar rapor edilir.
C- Süreçler: Öğrenci ve öğretmen arasındaki ilişkiler kontrol edilip uyumsuzluk rapor edilir.
D- Ürün-Sonuç: Orijinal hedeflerle ürün, okul-toplum ilişkisi açısından değerlendirilir.
E-  Maliyet-yararProgramın ekonomiklik ilkesine ve diğer programlara göre değerlendirilmesi yapılır. Program çıktıları benzer program çıktılarıyla karşılaştırılır. Maliyet-yarar analizleri yapılır. Geliştirilen ve uygulanan yeni eğitim programının sonuçlan, maliyeti karşılayıp karşılamadığı araştırılır. Burada maliyet sadece para değil ekonomik, politik ve toplumsal değerler açısından da değerlendirme içermektedir
Malcolm Provus’un modeli, sistem yönetimi kuramına dayalıdır.
.
Farklarla elde edilecek bilgiler doğrultusunda karar verecek kişi:
A- Bir sonraki evreye geçebilir,
B- Önceki evreyi yeniden kullanılacak hale getirebilir,
C- Programı yeniden başlatabilir,
D- Performans ve standartları yeniden düzenleyebilir ya da programı bitirebilme
.
 
Stake’ nin Uygunluk – Olasılık Modeli
Stake’ nin ayrıca İhtiyaca cevap verici değerlendirme modeli vardır
Program değerlendirmeyi üç boyutta ele alır. Bunlar; Girdi, Süreç ve Çıktı(ürün) dır.
Tasarlanan ve gerçekleşen çıktının uygunluğuna bakılır. Tasarlananın gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılır.
 
Robert Stake tarafından geliştirilmiştir.
 
Stake'e göre eğitimciler değerlendirme yaparken sezgisel normları ve göreli yargıyı dışta tutarak düzenli değerlendirmenin temel ilkelerini oluşturmalıdır.
 Stake, bir yargıya varmanın çok zor olduğunu, ancak profesyonel bir değerlendirme uzmanının görevinin yargıya varmak olduğunuaçıklamaktadır.
 
Stake, değerlendirmeye dayalı bilgilerin üç boyutta düzenlenebileceğini söylemektedir:
 
1. Girdi Öğretme öğrenme sürecinden önce var olanlar.(Bunlar çıktıyı etkiler
2. Süreç Öğrenme öğretme işinin yapıldığı zamandır.
3. Çıktı(ürün) Akademik başarı, tutum ve beceri düzeyinde değerlendirme yapılır
Programı; programdaki öğretmen ve öğrenciler değerlendirir. Tasarlanan ve gerçekleşen çıktının uygunluğuna bakılır.
Stake’e göre Düzenli ve Düzensiz olmak üzere iki çeşit değerlendirme vardır.
 
_ Eğitimciler değerlendirmenin temel ilkelerini oluştururken sezgisel normları ve göreli yargılardan etkilenmemelidir ki nesnel sonuçlara varabilsin.
_ Program değerlendirme uzmanının birçok farklı alandan kişinin program değerlendirmeye ilişkingörüşlerini ve zor da olsa sonuca varmalıdır
 
 
Bu modelde sonuçtan çok program etkinlikleriyle ve sürecin değerlendirilmesiyle ilgilenir.
Değerlendirmeci;
1- Programın öyküsünü anlatır.
2- Özelliklerini anlatır.
3- Müşterilerini ve personelini tanımlar.
4- Önemli konuları ve sorunları belirtir.
5- Başarılarını rapor eder.
# Değerlendirmeci programın etkinliği ve içeriği ile ilgili plan geliştirmelidir
 
 
 
Stuftlebeam Bağlam Girdi, Süreç ve Ürün Modeli
AYRICA TOPLAM DEĞERLENDİRME MODELİ adlı bir modeli daha vardır
: Amaç program hakkında karar verme yetkisine kişilere bilgi vermektir. Çok kapsamlı bir program değerlendirme modelidir.
Şu dört öğe ile ilgili veriler toplanarak program hakkında karar verilir;_Değerlendirmenin amacı; karar verecek kişilere bilgi vermektir.
Yetkililer dört alanda karar vermelidir
— Planlama ile ilgili kararlar
— Yapılaştırma ile ilgili kararlar
— Uygulama ile ilgili kararlar
— Yeniden düzenleme ile ilgili kararlar
Bu kararlara dayanak olacak bilgilerin toplanması için programın dört farklı aşamasının değerlendirilmesi sözkonusudur.
1. Bağlamın değerlendirilmesi Amacı, hedefi oluşturacak bilgiler toplamak ve hedefleri belirlemektir Bağlamın değerlendirilmesi sırasında programla ilgili tüm faktörler ve mevcut durum analiz edilir. Bu aşamanın amacı hedeflerin belirlenmesine temel olacak bilgilerin toplanması ve hedeflerin belirlenmesidir. Analiz sırasında özellikle karşılanamayan ihtiyaçlar, kaçırılmış fırsatlar ve ihtiyaçların niçin karşılanamadığının tanısı üzerinde durulur.
 
2. Girdinin değerlendirilmesi Program ve öğeleri incelenir. Bu aşama, programın hedeflerine ulaşabilmesi için gerekli olan kaynaklar ve bu kaynakların nasıl kullanılacağı hakkında bilginin sağlandığı aşamada girdinin değerlendirilmesinde, bağlamın değerlendirilmesinin aksine program ve öğeleri mikro düzeyde analiz edilir. Girdi analizi sırasında, amaçlar mevcut duruma uygun olarak belirlenmiş mi? Hedefler okulun amaçları ile tutarlı mı? Öğretim stratejileri hedeflere uygun mu? Kapsam, genel amaçlar ve özel hedeflerle tutarlı mı? gibi programın çeşitli öğeleri ile ilgili sorulara yanıt aranır.
 
3. Sürecin değerlendirmesi Bu aşamada programın uygulanması ile ilgili kararların alınması için gereklidir. Bu süreç, program uygulanırken gerçekleştirilen ve planlanan ile gerçek etkinlikler arasındaki uyuma bakılır Sürecin değerlendirilmesi Planlanan ile gerçekleşen etkinlik arasındaki uyuma bakılır
 
4. Ürünün değerlendirilmesi Beklenen ürün ile çıkan ürün karşılaştırılır. Bu aşamada programın ürünü hakkında veri toplanarak beklenen ürünle gerçek ürünün karşılaştırılması söz konusudur. Ürün değerlendirme ile uygulanan programın devam edip etmeyeceği ya da nasıl bir değişikliğe uğratılması gerektiği hakkında bilgi verilir.
 
TOPLAM DEĞERLENDİRME MODELİ
Bu modelde de bağlam, girdi, süreç ve ürün değerlendirmeyi getirir.
_ Bu model dört tür değerlendirmeden söz eder.
1- Planlama kararları; çevre değerlendirilmesinden sonra yapılır.
2- Yapılandırma kararları; girdi değerlendirmesinden sonra yapılır.
3- Uygulama kararları; süreç değerlendirmesini izler.
4- Geri dönüşüm kararları; ürün değerlendirmeden sonra yapılır. Programın sonuçlarını belirtir
1- Çok bilgi küçük değişim; Durağan değişimdir. Eğitimde en çok bu değişiklik kullanılır.
2- Az bilgi küçük değişim; çoğaltıcı değişimdir.
3- Çok bilgi büyük değişim; Biçim değiştirici değişiklik.
4- Az bilgi büyük değişim; hareketli değişimdir. Küçük kanıtlar üzerine kurulan
yenileştirici çözümlerdir.
 
 
 
 
Eisner’in
Eğitsel Eleştiri Değerlendirme Modeli
Eisner’in kurduğu bu modele göre programı uzman kişiler değerlendirmelidir. Programın sonuçları ile ilgili bilgi edinilmeli, bunlar yorumlanmalı ve değerlendirilmelidir.
 Bu modelin üç boyutu vardır:
1- Betimleme; eğitimin niteliği ile ilgili bilgiler betimlenir.
2- Yorumlama; programın uygulaması sonucu ortaya çıkan olayların sonuçları tahmin edilmeye çalışılır.
3- Değerlendirme; betimleme ve yorumlamada ortaya çıkan sonuçlara göre yargılarda bulunulur.
Programın Öğelerine Dayalı Değerlendirme
BLOOM
Programın tam ve etkili biçimde değerlendirilmesi için tüm öğelerin incelenmesi gerektiğini savunur. Bu değerlendirme programın bütün öğeleri olan hedefler, içerik, eğitim durumları değerlendirme öğeleri değerlendirilerek programın etkiliği hakkında karar verilir. Her öğeye göre cevaplanması gereken sorular vardır.
Program öğesi Değerlendirme soruları
 

 Hedefler

—Öğretim süreci sonunda ortaya çıkacak ürün tanımlanmış mı*?
—Hedeflertoplumun beklentisi ve ihtiyaçlarına uygun mu?
—Hedefler öğrenci ihtiyaçlarına uygun mu?
—Hedefler konu alanının özelliklerine uygun mu?
—Öğrenci davranışı olarak ifade edilmiş mi?
—Hedefler birbirleriyle tutarlı mı?
—Hedef ifadeleri yeterince açık ve anlaşılır mı?
—Hedefler gerçekleşebilecek nitelikte mi?
İçerik —İçerik hedeflerle tutarlı mı?
—İçerik birbirleriyle tutarlı mı?
—İçerik çağdaş bulgulara dayalımı?
—içerik öğrencilerin ilgi ve düzeylerine uygun mu?
—İçerikte yer alan bilgiler önemli dayanıklı ve geçerlimi?
—İçerikteki bilgiler öğrenci için anlamlımı?
—İçerikteki bilgilerin sunuş sırası öğrenme ilkelerine uygun mu?
Eğitim durumları —Eğitim durumları hedeflere ulaştıracak nitelikte mi?
—Eğitim durumları içerikteki bilginin özelliklerine uygun mu?
—Eğitim durumları öğrenci özelliklerine uygun mu?
—Eğitim durumları öğrenci merkezli etkinliklere uygun mu?
—Eğitim durumları öğretim ilkelerine uygun mu?
—Eğitim durumları öğrencinin aktif katılımına uygun mu?
—Strateji ve yöntemle etkili mi?
—Uygun zaman ve öğretim materyali kullanılmış mı?
Sınama durumları —Ölçme araç ve sonuçları geçerli mi?
—Ölçme araçları ve sonuçları güvenilir mi?
—Uygun ölçme araçları kullanılmış mı?
—Amaca uygun ölçüt kullanılmış mı?

 

14-Eğitim Durumlarının Bölümleri - Aşamaları

 

1.Giriş:
a) Dikkati çekme:Öğretmenin ders başlamadan önce öğrencilerin dikkatini çekmek için örnek olaydan, sorulardan, güncel bir olaydan, hatıra, grafik, şekil ya da fıkradan yararlanmasıdır. Örnek: Vücudumuz konusu işleyecek olan bir öğretmenin sınıfa elinde bir insan modeli ile gelmesi.
b) Güdüleme:Öğrencilere işlenecek konunun kendileri için ne kadar önemli olduğunu ve öğrencilerin ne işine yarayacağını vurgulamaktır. Öğrencilere, konuyu niçin öğrendikleri açıklanır. Öğrenilen bilgilerin öğrenciler için neye yarayacağı açıklanır. Örnek: Öğretmenin dersin başında “vücudumuz konusunu öğrenince kendi vücudunuzun nasıl çalıştığını öğrenebileceksiniz ve sağlığınızı koruyabileceksiniz.” Gibi bir açıklama yapması.
c) Hedeften haberdar etme:Öğrencilere, derste neler işleneceği konusunda bilgi verilmesidir. Öğrenci hedeften haberdar olursa, daha bilinçli davranır ve hedefe ulaşması kolaylaşır. Örnek: öğretmenin “bu dersin sonunda vücudunuzun bölümlerini tanıyabileceksiniz.” demesi. Öğretmen güdülemede bilginin öğrencinin ne işine yarayacağını açılarken, hedeften haberdar etmede ise direk olarak konun sonunda ne öğreneceklerini söyler. 
d) Önkoşul öğrenmelerin hatırlatılması:İşlenecek konuya ön koşul teşkil edecek öğrenmelerin hatırlatılmasıdır. Öğrencilerin yeni bilgiyi daha önce öğrendikleri bilgiler üzerine oturtması için ön bilgilerin hatırlatılması gerekir. Öğrenciler, önce öğrendikleri ile yeni öğrendikleri arasında bağ kurarlar. Örnek: Vücudumuz konusuyla ilgili öğretmenin önceden işlenen sağlığız konusunu hatırlatması. 
2. Geliştirme:
Öğrenciye kazandırılacak bilgi, beceri ve davranışların uygulamasının yapılacağı her türlü etkinliği içerir. Geliştirme bölümünde hedefe, öğrenciye ve konuya uygun yöntem ve teknikler işe koşulur. İpucu, pekiştirme ve dönüt-düzeltme verilir. Uygun araç gereçler kullanılır. Belirlenen süre içerisinde belirlenen yöntem ve tekniklerle, araç gereçlerle, ipucu, pekiştireç, dönüt ve düzeltmeye hedefe ulaşılmaya çalışılır. 
3. Sonuç:
 Ders işlendikten sonra yapılan etkinlikler yer alır. Tartışma, özet ve eğitsel oyunlar kullanılabilir. Bu aşamada öğrenme ürünlerini değerlendirmek için ölçme işlemine gidilmesi gerekir. Ama bu değerlendirme öğrenme eksikliklerini saptamak amacıyla yapılır. Burada not verilmez. Mevcut durumu tespit etmek ve gerekirse düzeltme için yapılır. Özetleme-öğrendiklerini organize etme
 

 ÖĞRETİM MATERYALLERİ-ARAÇ VE GEREÇLER
 ****Öğrenmede ne kadar çok duyu organına hitap edilirse öğrenme o kadar kalıcı olur. Öğretmenin kullandığı yöntemler her zaman öğrenci için kalıcı bilgiler sağlamaz. Bu yöntemler öğrencinin görsel duyusuna hitap etmeyebilir. Ama bu yöntemler araç gereçlerle desteklendiği zaman öğrencinin birden çok duyu organına hitap edecektir. Özellikle görme duyusuna hitap ettiğinden dolayı öğrenme daha da kalıcı olacaktır.
Örnek: Öğretmen törelerle ilgili bir konuda düğünlerimizi anlatmaktadır. Öğretmenin düğünü anlatması öğrenci için soyut kalır. Öğretmenin anlatım yöntemi çok sınırlı kalır. Ama bununla beraber öğretmen düğünlerle ilgili bir videoyu öğrenciye seyrettirirse öğrenci için konu daha somut bir hal almış olur. Bununla beraber öğrencinin görsel duyusuna hitap ettiği için öğrenme kalıcı olur ve çok geç unutulur.
**Öğretmen plan hazırlarken dersle ilgili araç gereçleri önceden hazırlamalıdır. Aracı nasıl ne zaman ve nerde kullanacağını planlar.
***Araç mutlaka eğitsel değer taşımalıdır.
 

Araç Gereç Seçerken Dikkat Edilecek Özellikler:

  1. Dersin hedeflerine uygun olmalıdır.
  2. Konunun özelliklerine uygun olmalı.
  3. Sınıf ortamına uygun olmalı.
  4. Basit, sade ve anlaşılır olmalı.
  5. Öğrenci gelişim ve öğrenim özeliklerine uygun olmalı.
  6. Gerçek hayatı yansıtmalı.
  7. Öğrenciye alıştırma ve uygulama fırsatı sağlamalı.
  8. Dayanıklı olmalı.
  9. Güncellenebilir olmalı.
  10. Kullanılan öğretim yöntemine uygun olmalıdır.
  11. Teknik açıdan doğru ve hatasız olmalıdır.
  12. Mümkün olduğu kadar birden fazla duyu organına hitap etmelidir.

Araç – gereç kullanmanın yararları:

Değişkenler Özellikleri
 
 
 
 
 
İPUÇLARI İŞARETLER
 
Öğrenme öğretme sürecinde öğrenciye neyi, nasıl öğreneceğini gösteren mesajların tümüne ipucu denir. Sorular, yazılı ve sözlü yönergeler, jestler, mimikler, sözlü ve yazılı hedef ifadeleri, açıklamalar, modeller ya da gerçek örnekler ipucu özelliği taşır.
 İpuçlarının taşıması gereken özellikler:
1.Öğrencinin gelişim düzeyine uygun olmalı.
2. Öğrencilerin bilişsel giriş davranışlarına uygun olmalı.
3. Öğrencilerin duyuşsal özeliklerine uygun olmalı. Öğrencileri, öğrenmeye karşı istekli hale getirmelidir.
4. Çok sayıda duyu organına hitap eden ipuçları verilmelidir.
 
 
 
 
KATILIM:
 
Öğrenciler, derse açık veya örtük olarak katılır. Bu katılım dersteki başarıyı olumlu yönde etkiler. Örnek verme, açıklama yapma, soru sorma, sorulan soruya cevap verme öğrencinin derse açık katılımıdır. Öğrencinin derse zihinsel olarak katılımı ise örtük katılımıdır. Ancak öğrenmenin kalıcı olması için açık katılım gereklidir. Öğrenciyi derse katmak için şunlar yapılmalıdır.
1. Öğrenci istekli hale getirilmelidir.
2. Sorular tüm sınıfa sorulmalı.
3. Öğrencinin dikkati hedefler üzerine toplanmalı.
4. Çeşitli yöntem ve teknikler birlikte kullanılmalı.
5. Öğrencilere ön koşul davranışlar önceden kazandırılmalıdır.
6. Kullanılan araç gereçler öğrencilerin düzeyine uygun olmalıdır.
 
 
PEKİŞTİRME
Bir davranışın görülme sıklığını arttırmak için kullanılır. Öğrencide görülen olumlu davranışlardan hemen sonra pekiştireç verilir. Her zaman aynı pekiştireç verilmemeli. Verilecek pekiştireç öğrencinin yaşına, cinsiyetine, duyusal özelliklerine yaşam biçimine göre değişir.
Pekiştiricin etkili olabilmesi için her zaman aynı pekiştireç kullanılmamalı, sabit aralıklarla verilmemeli, öğrenci için anlamlı olan pekiştireçler kullanılmalı.
DÖNÜT-DÜZELTME Öğrencinin yaptığı bir davranış hakkında kendisine bilgi vermektir. Öğrenciye istenilen davranışın kazanılıp kazanılmadığı hakkında bilgi vermektir. Doğru, yanlış, eksik, tamam yargıları birer dönüttür. Öğrencinin yanlışını düzeltme ve eksiğini tamamlama ise birer düzeltmedir.

 

  • Öğrencilerin güdülenme düzeyi artar.
  • Öğrenmeyi somutlaştırır.
  • Öğrenme öğretme sürecine çeşitlilik ve değişiklik katar.
  • Sözden ve zamandan tasarruf sağlar.
  • Kalıcı ve çoklu öğrenmeyi sağlar.
  • Etkili araştırma ve pratik yapmayı sağlar.
  • Öğrencinin birden çok duyu organına hitap eder.
  • Hatırlamayı kolaylaştırır.
  • İçeriği basitleştirerek öğrenmeyi kolaylaştırır.

DERS KİTAPLARINDA BULUNMASI GEREKEN ÖZELLİKLER
Ders kitapları öğrenci seviyesine uygun olmalıdır.
Yazı puntoları öğrencilerin düzeyine uygun olmalıdır.
Konular renkli şekillerle desteklenmelidir.
Sade bir dil kullanılmalıdır.
Hazırlık, alıştırma ve uygulama sorularıyla konular desteklenmelidir.
Verilen örnekler somut olmalıdır.
Konularla ilgili bol örnekler verilmelidir.
Kitapta farklı öğrenme yaklaşımlarından yararlanılmalıdır.
 
EĞİTİM DURUMU DEĞİŞKENLERİ
SINAMA DURUMU: ÖLÇME DEĞERLENDİRME
Öğrencinin belirlenen davranışlardan ne kadarının kazanılıp kazanılmadığı hakkında karar vermektir. Açık uçlu sınavlar, çoktan seçmeli testler, eşleştirme testleri, boşluk doldurma, tutum ölçekleri, ilgi envanterleri, gözlem, performans testleri örnek verilebilir.
 
Sınama Durumları Düzenlenirken Dikkat Edilecek Noktalar:
1. Hangi amaçla düzenleneceğine karar verilmelidir.
2. Belirtke tablosu düzenlenmelidir.
3. Uygun soru tipleri kullanılmalıdır.
4. Her davranış ölçülmelidir.
5. Her soru birbirinden bağımsız olmalı.
6. Dönüt, düzeltme ve ipucu kullanılmalıdır.
7.Kopya çekmeye olanak tanımayan ortam düzenlenmelidir.
8.Sorular birbirlerinin ipucu olmamalıdır.
9.Bilişsel devinimsel duyuşsal davranışlar ayrı gruplar halinde düzenlenmelidir.
10.Her alandaki davranışlar düzeylerine göre gruplanmalıdır.
11.Öğrencilerin öğrenme düzeylerini ortaya koyacak araçlar hazırlanmalıdır.

13-Hedef İçerik Çizelgesi

 
HEDEF İÇERİK ÇİZELGESİ ( BELİRTKE TABLOSU ) 
Eğitim hedef-davranışlarla, program içeriğinin iki boyutlu bir çizelge üzerinde gösterilmesine belirtke tablosu denir.
 

No

Hedefler Konular Bilişsel Hedef Duyuşsal Hedef Devinişsel
Hedef
Toplam
1 Ölçme ve değerlendirme X     1
2 Ölçme ve değerlendirme alanları XX   X 3
3 Test tipleri ve özellikleri X   X 2
4 Sözlü-yazılı test. X X   2
5 Değerlendirme süreçleri X     1
  TOPLAM         6 1 2 9

 

Belirtke tablosunun oluşturulması üç aşamada oluşmaktadır.
1. Öğretim hedeflerini belirleme.
2. Ders içeriğini belirleme.
3. İki boyutlu çizelgeyi hazırlama.
Dikey boyutunda konu ya da üniteler yer alır. Yatay boyutunda ise hedefler ve davranışlar yer alır.
Hedeflerin hangi içerikle ilgili olduğu belli olur. Programın hedef içerik ilişkisini kurmak için ilgili davranışlarla konu başlıklarını kesiştiği yere (X) işareti konur. İşaret konulan yerler önemli davranışları, işaretsiz yerler ise önemsizleri belirtir.
 
Belirtke Tablosunun işlevleri
1. Hangi ünite ya da konuda hangi düzeyde hedefin daha ağırlıklı olduğunu ortaya koyar.
2. Ünitelerin programdaki önemini belirtir.
3. Düzenlenecek öğrenme yaşantılarının seçimini gösterir.
4. Değerlendirmede kullanılacak soru sayısını gösterir.
5. Belirtke tablosunun en önemli işlevi ölçme araçlarını kapsam geçerliliğini sağlamasıdır.
6.Öğretmene yol haritasıdır.

DİKKAT: Belirtke tablosunda strateji yöntem ve teknikler sınama durumlarında kullanılacak soru maddeleri araç-gereçler etkinlikler öğrenme ortamı ile özellikler ve ölçme araçlarına yer verilmez
 
EĞİTİM DURUMLARI
ÖĞRENME ÖĞRETME SÜREÇLERİ
ETKİNLİKLER
SÜREÇ
ÖĞRENME VE ÖĞRETME YAŞANTILARI DÜZENEĞİ
 
Eğitim durumları (öğretme-öğrenme etkinlikleri) eğitim programının üçüncü temel öğesidir. Eğitim programı hedefe ulaşmak için öğretmen ve öğrencilerin en aktif olduğu öğedir. Program geliştirmenin süreç boyutudur. Bu öğede birçok materyal işe koşulur. Bunun yanında öğretim yöntemleri kullanılır. Öğrenci açısından öğrenme yaşantıları düzeneği, öğretmen açısından öğretme yaşantıları düzeneğidir.
 
Eğitim durumları öğesinin içinde şu öğeler yer alır:
***Araç-gereçler, strateji, yöntem, teknikler, zaman, ipucu, dönüt, pekiştireç, öğretmen davranışları.
***Eğitim durumları öğesinin içinde ne zaman öğretelim, nasıl öğretelim, ne ile öğretelim, nerede öğretelim sorularına cevap aranılır.
 

Eğitim Durumları düzenlenirken dikkat edilecek özellikler:

  • Eğitim durumları ilk önce hedeflere uygun olmalıdır. HEDEFE UYGUN OLMA
  • Öğretim yöntemleri öğrencilerin ön bilgilerine ve öğrenme stillerine uygun olmalıdır. ÖĞRENCİYE UYGUN OLMA
  • Eğitim durumları öğrenci ilgisine uygun ve dikkat çekici olmalı.
  • Ekonomik olmalı. EKONOMİKLİK
  • Eğitim durumları öğrenci seviyesine uygun olmalı.
  • Öğretim ilkelerine uyulmalı.
  • Kullanılan araç gereçler öğrenci seviyesine uygun olmalı.
  • İçeriğin doğasına uygun olmalı
  • Tutarlı kaynaşık olmalı

  
KAYNAŞIKLIK
HEM İÇERİK HEMDE EĞİTİM DURUMLARI KAYNAŞIKLIK İLKESİNE UYGUN OLMALIDIR.
 

  • Dikey kaynaşıklık: bir ders içerisindeki içeriğin önkoşul öğrenmelere dayalı olarak basitten zora doğru aşamalılık özelliğine göre sıralanmasıdır. Örn: fen bilgisi dersinde içeriğin basitten zora doğru üniteler halinde düzenlenmesi-TEKRARLANABİLİRLİKTİR-AŞAMALILIKTIR.
     
  • Yatay kaynaşıklık ise; bir öğrenme konusunun farklı derslerde ve hedef alanlarında verilmeye çalışılmasıdır. Örn: toplama çıkarma matematik dersinin konusu olmakla birlikte fizik kimya gibi derslerde de kullanılmaktadır..BAŞKA YAŞANTILARLA DAYANIŞLILIKTIR.

12-İçerik Düzenleme Yaklaşımları

İÇERİK-TEMA
( KONU KAPSAM MUHTEVA-MÜFREDAT-ÖĞRENME ALANI)
 

İÇERİK DÜZENLEME YAKLAŞIMLARI

 
 
 
 
 
DOĞRUSAL-DİKEY
TYLER-BLOOM
 Aşamalı,
Ardışık
Ön koşullu
 
**Birbiri ile ardışık sıralı, yakın ilişkili ve zorunlu ya da önkoşul öğrenmelerin ağırlıklı olduğu konuların düzenlenmesinde doğrusal programlama yaklaşımı kullanılır. Özellikle aşamalılık özelliği taşıyan dersler için kullanılır. Örnek; hayat bilgisi, sosyal bilgiler gibi.
 
Anahtar kelimesi ARDIŞIKLIK VE SIRADIR.
—Tyler tarafından geliştirilmiştir.
—Bloom’un Tam Öğrenme  ve
—Skinner’in Programlı Öğretimmodeli’nde kullanılmıştır.
-Birbiri ile ardışık sıralı, aşamalı, yakın ilişkili ya da önkoşul öğrenmelerin ağırlıklıolduğu derslerin içeriğinin düzenlenmesinde kullanılır.
 
-Konular kolaydan zora, basitten karmaşığa, bilinenden bilinmeyene, somuttan soyuta, genelden özele ve yakından uzağa doğru düzenlenir ve konular arasında dikey ilişki(dikey kaynaşıklık) vardır.
 
-Yeni bilginin etkili öğrenilmesi ön öğrenmelerin yeterince öğrenilip öğrenilemediğine bağlıdır.
 
 
 
 
PİRAMİTSEL
Geniş tabanlı konulardan
Uzmanlığa doğru daralan
 
 
**İlk yıllarda geniş tabanlı konuların yer alması, ileriki yıllarda alanın git¬tikçe daralarak uzmanlaşmanın küçük birimlerde olması söz konusudur.
Anahtar kelimeler: Geniş Birimlerden Küçük birimlere, Uzmanlık
UYARI EN SABİT-KONU MERKEZLİ YAKLAŞIMDIR
-Geniş ve genel bir içerikten dar ve özel bir içeriğe doğru ünite ve konuların düzenlemesi yapılır.
-İlk yıllarda geniş tabanlı konular yer alır, süreç içerisinde konular uzmanlaşmaya doru daralır ve kapsam özelleşir.
- Programlar esnek değildir.
-Programı tamamlayanlar, o alanın uzmanı olurlar
ÇEKİRDEK-BÜTÜNLEŞTİRİLMİŞ
 
J.DEWEY
Alınmak zorunda olunan
İçerik etrafında
Seçmeli dersler
 
**Çekirdek programda ise ilk önce ortak öğrenilecek konular verilir. Sonra öğrencilere seçenekler sunularak İlgi duyduğu alanlarında ders almaları sağlanabilir.
Anahtar kelimesi SEÇİMLİK DERS, MERKEZ DERS
-Dewey tarafından önerilmiştir.
-Öğretimin merkezine çekirdek (ortak ve zorunlu) konular yerleştirilir. Bu konuları her öğrenci almak zorundadır.
-Bu çekirdeğin etrafında her öğrenci ilgi duyduğu alanlarda ders alabilir.
-Piramitsel yaklaşımdan farkı, öğrenciye birden çok alanda uzmanlaşma seçeneği sunması ve toplumsal sorunların temel alınmasıdır.
 
 
 
 
SARMAL-HELEZONİK-SPİRAL
BRUNER
Yeri geldikçe tekrar
Her tekrarda kapsamın genişlemesi
 
**Konuların yeri geldikçe tekrarlandığı, konuların kendi içinde ve birbirleriyle ardışıklık ilişkisinin bulunduğu, özellikle dil öğretiminde ağırlıklı olarak kullanılan bir programlama yaklaşımıdır.
Anahtar kelimesi TEKRAR, BRUNER, DİL ÖĞRETİMİDİR
—Brunertarafından önerilmiştir.
-Konuların yeri ve zamanı geldikçe tekrar tekrar öğretilmesi söz konusudur.
-Önceki öğrenilenler tekrar edilirken konuların kapsamı genişletilir. Genişleyen kapsam bu tekrarın üstüne kurulur.
-Temelinde yeni öğrenilenlerin ön öğrenmeler üzerine inşa edilmesi düşüncesi vardır.
- Özellikle dil öğretim ve matematik programlarının içeriğini düzenlerken bu yaklaşım kullanılır.
 
 
MODÜLER
VYGOTSKY
Birbirinden bağımsız
Öbekler halinde
 
**İçerik düzenlenirken konular öbekler, üniteler halinde düzenlenir. Bu öbeklerin (ya da modüllerin) birbiriyle ilişkili olması beklenmez. Bu programla öğretim sonunda alınacak sonuçlar bellidir. Konuların hangi sırayla öğrenileceği açısından esnektir. Öğrenme ünitelerinin, aşamalı olup olmadıklarına bakılmadan anlamlı parçalara ayrılarak düzenlenmesidir.
Anahtar kelimesi PARÇA, ÜNİTE, ÖBEK, PARÇALARDAN BÜTÜN
 
—Vygotskytarafından önerilmiştir.  
-Öğrenme üniteleri öbeklere (modüllere) ayrılır.
-Her modül kendi içinde anlamı bir bütündür.
-Modüller arasında aşamalı, ardışık ve ön koşullu bir ilişki olması beklenmez; önemli olan her modülün kendi içinde anlamlı bir bütün oluşturmasıdır.
-Modüller kendi içlerinde doğrusal, sarmal ya da çekirdek yaklaşımlar kullanılarak düzenlenebilir.
- Bu programlar modüllerin işleniş tarzı ve işleniş sırası bakımından esneklik özelliğine sahiptir. Beden eğitimi dersinde üniteler “koşma”, “atlama”, “voleybol”, “basketbol”, “futbol” gibi modüller şeklinde düzenlenir ve bu modüllerinden hiç biri bir diğerinin ön koşulu değildir. Modüllerin işleniş sırasındaki değişiklik öğrenme problemlerine yol açmaz.
 
 
 
SORGULAMA MERKEZLİ
J.DEWEY
**Baştan içerik belli değildir. İçerik düzenlemesi öğrencilerin ihtiyaçları ve sorularına göre oluşturulur. Bu yaklaşım öğrencilerin sorularına ve gereksinimlerine yanıt verme gerekliliğini benimseyen felsefi görüşe göre dayanır. UYARI EN ESNEK-DEĞİŞEBİLİR YAKLAŞIMDIR.
-Dewey tarafından önerilmiştir
-İçerik önceden saptanamaz.
-İçerik düzenlemesi öğrencilerin sorularına, ilgi ve ihtiyaçlarına göre oluşturulur.
- Öğrencilerin sorularına ve gereksinimlerine yanıt verme gerekliliğini benimseyen felsefi görüşe göre temellendirilir.
- İçerik yaşamsal konular temelinde oluşturulur.
- İlköğretim programlarında kullanılmaya daha uygundur.
-En esnekiçerik düzenleme yaklaşımıdır.
 
 
 
 
KONU-AĞI PROJE
J.DEWEY
**Konu Ağı-Proje merkezli program yaklaşımında öğrencilere konuların ağı bir harita gibi çıkartılıp verilir ve belirli zamanlarda nerelerde olmaları gerektiği söylenir. Bu yaklaşımda konuların içeriğine öğrenciler kendi kendine ya da grup halinde karar verirler. Konular küçük projeler olarak da belirlenebilir.
Anahtar kelimesi PROJE-HARİTA
- Dewey tarafından önerilmiştir.
—Konuların ağı bir harita gibi çıkartılıp öğrencilere verilir. (Konu haritası)
-Belirli zamanlarda nerelerde bulunmaları gerektiği konusunda öğrencilere rehberlik edilir. (Zaman planı)
-Öğrenciler, birbiri ile ilişkilendirilmiş konular çerçevesinde projeler üzerinde çalışır
- İçerikte öğrenciler bireysel ya da grup halinde karar verebilme olanakları vardır.
 
 
 2009
**İçeriğin alt konuları arasında ardışık sıralanmalarının olduğunu ve yeri geldiğinde önceki öğrenilenlerin daha kapsamlı olarak yeniden öğretilmesini gerektiğini savunan bir içerik düzenleme yaklaşımıdır.
**Aşamalılık özelliği taşıyan konuların düzenlenmesinde kullanılan ardışık sıralı yakın ilişkili ve zorunlu konulara uyan içerik düzenleme yaklaşımıdır.
**Öğrenme ünitelerinin öbeklere ayrıldığı konuların öğretim sırası esnek ve her dilimin bir bütün oluşturduğu içerik düzenleme yaklaşımıdır.
 
SARMAL-DOĞRUSAL-MODÜLER
2008- Sarmal programın dayandığı temel düşünce YENİ ÖĞRENİLENLERİN ÖN ÖĞRENMELER ÜZERİNE İNŞA EDİLMESİ
2005- Bruner tarafından geliştirilen program geliştirme yaklaşımı aşağıdakilerden hangisidir? SARMAL
2003-
**İlk yıllarda geniş tabanlı konuların ele alınması ve giderek küçük birimlerde derinlemesine çalışma yoluna gidilmesi.
**Ardışıklık gösteren yakın ilişki içinde olan aralarında önkoşul olma ilişkileri bulunan öğrenmelerin bu ilişkilere uygun biçimde düzenlenmesi.
**İçerik düzenlemesinin öğrencilerin sorularına göre oluşturulması
**Öğrenme ünitelerinin aşamalı olup olmadıklarına bakılmadan anlamlı parçalara ayrılarak düzenlenmesi
 
 DOĞRUSAL-MODÜLER-SARMAL-PİRAMİTSEL


 

İÇERİK DÜZENLEME YAKLAŞIMLARI ANLAM ÇÖZÜMLEME TABLOSU
 

Aşağıda içerik düzenleme yaklaşımları özellikleri ile yatay boyutta içerik düzenleme yaklaşımları verilmiştir. Özelliği okuyunuz, hangi içerik düzenleme yaklaşımına ait olduğunu düşünüyorsanız, özellik ile yaklaşımın kesiştiği nokta (X) İşareti koyunuz.


 
 
 
İçerik düzenleme yaklaşımları
 
 
 
 
 
Doğrusal Sarmal Modüler Piramitsel Çekirdek Konu ağı Sorgulama
mrkz.
1 J. Dewey tarafından önerilmiştir.         X X X
2 Öğrenci sorunları içerik düzenlemede ön plandadır.             X
3 İçerik belli bir uzmanlık alanına doğru giderek daralır.       X      
4 Zorunlu içerik etrafında bu içerikle yakın ilişkili ilgi ve yeteneklere göre seçimlik dersler         X    
5 On koşullu, aşamalı, ardışık ilişkili dersler için uygundur X            
6 Tyler tarafından önerilmiştir. X            
7 Bloom’un “tam öğrenme” ve Skinner’in “programlı öğrenme” yaklaşımlarında kullanılmıştır. X            
8 Konular belli bir zaman planına ve aralarındaki ilişkilere göre ele alınır.           X  
9 Yeni öğrenmelerin ön öğrenmelere dayalı olduğu, tekrarlarla kapsamın giderek derinleştiği düzenleme   X          
10 Seçmeli seçeneklerle birden fazla alanda uzmanlaşma sağlayan içerik         X    
11 Üniteler birbirinden bağımsız ve öbekler halinde düzenlenir, her öbek kendi içinde bir bütündür.     X        
12 Özellikle dil öğretimi için önerilir   X          
13 İçeriğin işleniş sırası esnektir, değiştirilebilir.     X        
14 Birbiriyle ilişkilendirilmiş konuların içeriğine ve ayrıntılarına öğrenciler kendileri karar verebilirler.           X  
15 Öğrenci sorunları değerli bir öğrenme yaşantısı kabul edilir.             X
16 Vygotsky tarafından önerilmiştir.     X        
17 Beden eğitimi dersi için önerilebilir, son yıllarda mesleki teknik eğitimde de kullanılmaktadır.     X        
18 Çoğunlukla yüksek öğretim düzeyinde görülen uzmanlığa götürücü bir içerik düzenleme yaklaşımıdır       X      
19 Bruner tarafında önerilmiştir   X          
20 Yenilenen ilköğretim programı içeriği düzenlenmesinde kullanılmıştır.   X          
21 Konular kolaydan zora, basitten karmaşığa, bilinenden bilinmeyene, somuttan soyuta, genelden özele ve yakından uzağa doğru düzenlenir ve konular arasında dikey kaynaşıklık vardır. X            
22 Genişleyen kapsam tekrarın üstüne kurulur.   X          
23 İçerik düzenlemesi öğrencilerin sorularına, ilgi ve ihtiyaçlarına göre oluşturulur. En esnek içerik düzenleme yaklaşımıdır.             X
24 İçeriğin alt konuları arasında ardışık sıralanmaların olduğunu ve yeri geldiğinde önceki öğrenilenlerin daha kapsamlı olarak yeniden öğretilmesi gerektiğini savunan bir içerik düzenleme yaklaşımıdır.   X          
  
PROGRAM GELİŞTİRME İÇERİK ÖĞESİNİN ÖZELLİKLERİ
Günümüzde program geliştirme çalışmalarını gerekli kılan bazı nedenler vardır. Bunlardan biri, yeni bilgi birimlerinin programlara yansıtılması, diğeri ise bilim ve teknolojideki hızlı gelişme ve bilgi patlamasıdır.
İçerik “Ne öğretelim?” sorusuna cevap arar. İçerik hedefe göre belirlenir ve eğitim öğretim etkinliklerinin hedefe ulaşması için bir araç rolündedir.
Seçilen içerik;
1. Hedef davranışlarla tutarlı olmalı
2. Öğrenci için anlamlı olmalıdır.
3. Öğrencilerin gelişim düzeyine uygun olmalı.
4. Güncel olmalı.
5. Bilimsel açıdan doğru olmalı.
6. Öğrencilerin ön bilgilerine ve geçmiş yaşantılarına uygun olmalı.
7. Uygulanabilir olmalı.
8. Kendi içinde tutarlı olmalı.
9. Kullanılabilir ve yararlı olmalı.
10.Ekonomik olmalı.
11.Öğrenilebilir ve gerçek yaşamla ilişkili olmalı.
12.Anlamlı olmalı.
13.Sistematik olmalı.
14.Öğrenciyi düşünmeyeyöneltmeli.
15.Değerlendirilebilir olmalı
16.Her içerikte bölüm başlarında ya da sonlarında sorular olmalıdır.
17.Öğreneme konuları ve etkinlikleri birbirleriyle tutarlı ve ilişkili düzenlenmelidir.KAYNAŞIKLIK İKESİ
18.İçerik düzenlemelerinde tümdengelim ilkesine uyulmalıdır.
 
İçerik düzenlenirken uyulması gereken bazı kurallar vardır. Bunlar;
Somuttan soyuta, Basitten karmaşığa, kolaydan zora, yakından uzağa olarak sıralanabilir. İçerik aşamalı ve biri birinin ön koşulu olacak şekilde sıralanmalı.

11-Hedeflerin Davranışa Dönüştürülmesi

HEDEFLERİN DAVRANIŞA DÖNÜŞTÜRÜLMESİ
Davranış bir organizmanın uyarıcılar karşısında tepkide bulunmasıdır. Bilgi, beceri, tutum ve yetenekler doğrudan ölçülemez. Ancak bu özelikler davranışa dönüştürüldüğü zaman ölçülebilir hale gelir. Hedefler tek başlarına ölçülemediğinden dolayı davranışa dönüştürülmesi gerekir. Eğitim programının değerlendirme öğesine göre bir hedefin kazanılıp kazanılmadığının ölçülmesi gerekir. Bu ölçümü ancak hedefler davranışa dönüştürüldüğünde mümkün olmaktadır.
Hedeflerin Davranışa Dönüştürülme nedenleri:
1. Hedefleri gözlenebilir ve ölçülebilir hale getirmek.
2.Bir hedeften herkesin aynı anlamı çıkarması için hedeflerin davranışa dönüştürülmesi gerekir.
3. Eğitim durumlarının gerçekleşebilmesi için davranışların belirlenmesi gerekir. Hangi davranışın nasıl kazandırılacağını belirlemek için eğitim durumları düzenlemede davranışlar önemlidir
4.Eğitimde her türlü değerlendirme işleminin merkezinde değerlendirme vardır. Ölçme ve değerlendirme işlemlerinin yapılabilmesi için davranışların belirlenmiş olması gerekir. Değerlendirme sürecinde neyin ölçüleceğini ortaya koyar.
5. Eğitimde düzenleme, yenileme, onarma gibi etkinliklerin yapılabilmesi için eğitim sistemi tarafından kazandırılacak davranışların açıkça belirlenmiş olması gerekir.
6.Hedeflerin davranış olarak ifade edilmesi öğrencinin kendisinden ne beklediğinin net olarak ortaya konması açısından önemlidir.
7.Eğitim uygulamalarında belli standartlara ulaşabilmek için davranışların belirlenmiş ve kazanılmış olması gerekir. 
 
DAVRANIŞ YAZILIRKEN DİKKAT EDİLECEK KURALLAR
1. Davranış, ilgili olduğu hedefin niteliklerine uygun olmalıdır.
2. Davranış tümcelerinin sonunda ( yazma, söyleme, seçip işaretleme, eşleştirme, kesme, biçme, çizme vb.) davranış ifade eden sözcükler bulunmalıdır.
3. Davranış ifadesi herkes tarafından aynı şekilde anlaşılmalıdır.
4. Öğrenci davranışına dönük olmalıdır.
5. Öğrenci düzeyine uygun olmalıdır.
6. Gözlenebilir ve ölçülebilir olmalıdır.
7. Tek bir öğrenme ürününe yönelik olmalıdır.
8. Her hedefin kritik davranışı belirlenmelidir. Ancak bir öğrenci için kritik olan davranış başka öğrenci için önemli olmayabilir.
9. Davranış binişik değil, bitişik olmalıdır.
10. Davranış ifadeleri hem sınırlı hem de kapsamlı olmalıdır.
11. Davranışlar kolaydan zora, basitten karmaşığa ve somuttan soyuta doğru sıralanmalıdır.
12. Davranışlar birbirinin ön koşulu olacak şekilde sıralanmalıdır.

ÖRNEKLER-UYGULAMA
 1-Konuyla bağlantılı olmalıdır... Kenetlilik
2-Herkes tarafından aynı biçimde anlaşılmalıdır… Açık-seçiklik
3-Belirli bir davranış grubunu kapsar nitelikte geniş ve aynı zamanda tek bir özelliğe yönelik olmalıdır… Genellik-Sınırlılık
4-Öğrenci tepkisine yönelik olmalıdır… Davranışa Dönüklük
 
5-Hedefler ilgili oldukları konu alanını temsil edecek ve kapsayacak ilişkilendirmelere sahip olmalıdır___________________________
6-Hedef ifadeleri net ve anlaşılır olmalıdır____________________
7-Hedefler öğrencinin öğretimin sonucunda neler yapabileceğini ifade etmelidir___________________________
8-Hedefler öğrencinin öğrenme öğretme sürecine aktif olarak katılımını sağlayacak nitelikte olmalıdır_________________________
9-Hedefler birbirlerini destekler ve mantıksal açıdan tutarlı olmalıdır___________
 
KENETLİLİK-AÇIK SEÇİKLİK-ÖĞRENCİ DAVRANIŞLARINA DÖNÜKLÜK-ÖĞRENCİ YAŞANTILARINA DÖNÜKLÜK-GÜVENİRLİK
ÇIKMIŞ SORULARDAN HEDEF ÖZELLİKLERİ
1-Hayatta kullanılabilir ve toplumun gereksinimlerine uygun olması
2-Davranışın hangi koşullar altında gösterilmesi beklendiğini belirtme
3-Öğrencinin hazır bulunuşluyla erişilebilir olma
4-Gözlenebilir ve ölçülebilir olma
5-Öğrenci davranışı olarak ifade edebilme
6-Öğrenci özelliği olma
7-Test durumları-değerlendirmede kullanılacak ölçütler-öğrenme yaşantıları için gerekli hazırlıklar-öğrenme öğretme etkinlikleri HEDEFLERE GÖRE BELİRLENİR.


 

HEDEF DAVRANIŞ YAZMA YAKLAŞIMLARI
Modüler Amaç Yazma Yaklaşımı: **Aşamalılık özelliği göstermeyen bağımsız üniteler ya da modüler için kullanılır.
**Bu yaklaşımda amaç ve davranış ifadeleri yazılırken cümle sonuna -acak, -ecek-çalıştıktan sonra okuduktan sonra gibi ekler getirilerek gelecek zamanla ilgili ifadelere yer verilir.
Örnek: Bu konuyu okuduktan sonra,
1. İmla kurallarını düzgün kullanabilecek.
2. Tam nefes alacağı yerlerde durabilecek.
Örnek: Bu konuyu okuduktan-çalıştıktan sonra
1-İlköğretim okullarındaki Türkçe programının özel amaçlarını sıralayabilecek
2-Hedefleri davranışa dönüştürmenin gereğini kavrayabileceksiniz
 
Aşamalı Hedef Yazma Yaklaşımı:
Bloom Taksonomisi
Bloom' un aşamalı sınıflama yaklaşımını temele almaktadır. Bu yaklaşımda öğrencilerin kazanması gereken özelikler bilişsel, duyuşsal ve psikomotor olmak üzere üç alana bu alanlarda kendi içinde basamaklara ayrılır.
Davranışlar net ve eylemsiler olmasına dikkat edilir. Davranışlar tek bir öğrenmeyi dile getirir. Gözlenebilir ve ölçülebilir nitelikte olmalıdır. Öğrenci davranışlarını ifade etmelidir.
Örnek Alan: Bilişsel
Düzey: Bilgi
Hedef: Cümlenin öğelerini kavrayabilme
Davranışlar: 1. Verilen bir cümlenin öğelerini söyleme/yazma. 2. Verilen cümlede özneyi söyleme/yazma.
  Yeterliğe dayalı amaç-hedef yazma yaklaşımı **Programın sonunda öğrencilerin hangi standartta ne yapacaklarını belirtir.
**Dört öğeden meydana gelir. Bunlar; ÖĞRENCİ, DAVRANIŞ ( işlem ) KOŞULLAR ( verilenler ) ve STANDARTTIR.
**Genellikle kısa zamanda ulaşılabilecek, gözlenebilir ve ölçülebilir davranışları gösterir.
**Daha çok devinişsel alana ait hedeflerin ifadesine uygun düşmektedir.
 Örnek: Maddelerin isimleri verildiğinde (koşul) katı maddeleri alfabetik sıraya göre ( standart ) bir kâğıda yazabilme( davranış)
Örnek: Hesap makinesi ve 4 ondalıklı sayı verildiğinde (KOŞULLAR) bütün sayıların bir dakika içinde hatasız olarak(STANDART) sabit bir sayı ile çarparak(DAVRANIŞ)
 

 HEDEFLERLERLE İLGİLİ ÖZET
Eğitim hedeflerinin oluşturulmasında temel belirleyiciler;
·     Birey
·     Toplum
·    Konu alanıdır. Hedefler bu belirleyicilerin beklenti, ihtiyaç ve özellikleri analiz edilerek oluşturulur.
*   Doğa
 Eğitim hedefleri belirlenirken;
·     Eğitimin genel hedefleri,
·     Toplumun ihtiyaçları,
·     Programın geliştirildiği konu alanının özellikleri,
·     Eğitilecek bireylerin gelişim düzeyleri,
·   Bireylerin eğitim ihtiyaçları dikkatle alınmalıdır.
Ancak birey-toplum ve konu alanının her beklenti ve isteği eğitime hedef olmaz. birey toplum ve konu alnının istek ve beklentilerinin hangilerinin eğitimin alanına girdiği, bunların hangilerinin eğitim yoluyla kazandırılıp kazandırılamayacağı bunların eğitim bilimleri süzgeçlerinden geçirilmesinden sonra belirlenir. Bu süzgeçler daha öncede belirtildiği gibi;
·   Eğitim felsefesi
·   Eğitim psikolojisi
·   Eğitim sosyolojisi
·   Eğitim ekonomisidir.
  Eğitim hedefleri bu süzgeçlerden;
·     Ülkenin eğitim felsefesine uygunluk,
·     Hedeflerin birbiriyle tutarlılığı,
·     Eğitimle kazandırılabilirlik,
·     Öğrenciye görelik,
·     Ülkenin eğitim olanakları içinde gerçekleştirilebilirlik,
·   Toplumsal yapıya uygunluk bakımından sorgulanarak geçirilir.

10-Psikomotor - Devinişsel Alan

 

 
 
Algılama
(Uyarılma)
Bu basamakta kişi, doğru becerinin nasıl yapıldığını önce dikkatlice izler; sonra o davranışı yapmak için hazırlanır. Bu nedenden dolayı, devinişsel alanla ilgili davranış modelleri veya örnekleri kişiye önce gerektiği gibi sunulmalıdır. Davranışları izleme, belirli bir hareket için hazır bulunma ( farkına varma, belirleme, hareket etme)
DUYUSAL UYARILMA: Beceri ile ilgili durumları duyu organları ile algılama
İŞARET SEÇME: Hangi işarette ne yapacağına karar verme
ÇEVİRME: Algıyı hareketle ilişkilendirme
 
 
 
—Duyu organlarını harekete geçirme
—Seçme ayırt etme
—Çevirme yorumlama
*Bilgilere sahip olma
*Vücudunu uygun hale getirme
*İstekli olma
Amuda kalkma hareketini gerçekleştirmek için vücut hareketlerini gözlemleme
*Arabanın hareketlerini gözler
*Araba motorunun bozukluğunu sesinden çıkarır
*Araba markalarını birbirinden ayırt eder
*Arabaları duyu organları ile tanır.
*Araba kullanmak için gerekli trafik bilgilerine sahip olma
 
*Araba kullanmak için vücudu ve elleri uygun pozisyona getirme
 
*Araba kullanmak için istekli olma
 
 
Kılavuzla
Yapma
Bu basamakta bir iş ya da işlemin tümünü oluşturan işlem basamaklarını, öğrencinin işin gerektirdiği sıraya göre, öğretmenle beraber yapması söz konusudur. Kılavuzlayanla birlikte yaptıktan sonra, öğrenci modelini, örneğini, yapılanları göz önüne alarak kendi kendine yapmaya yönelir. Taklit etme, yardımla yapma.
TAKLİT
DENEME YANILMA
 
*Taklit
*Deneme yanılma
Öğretmen yardımıyla amuda kalkma
 
*Ehliyet kursunda öğretmen eşliğinde arabayı kullanır.
 
*arabayı kurcalayarak kullanmayı öğrenir.
Beceri Haline
Getirme
Kişi, bu basamakta becerili insan durumuna gelir. Hedef davranışları kendi başına, hiç kimseden yardım almadan, o işin gerektirdiği nitelikte yapar. Daha sonra hem gereken nitelikte, hem de belirtilen zamanda işi yapıp ortaya koyar. Alışkanlık haline getirme, belli bir yeterlilik derecesine ulaşmak
KARARSIZLIK YAŞAMAMA
OTOMATİK İCRA
Davranışı düzgün olmanın yanı sıra en kısa zamanda ve en az enerji harcayarak yapar.
En kısa zaman
Pürüzsüz
Beceri
*İstenilen nitelikte yapma
*Düzgün yapma
Amuda kalkma hareketini istenilen nitelikte yapmak
*Arabanın ilk hareketini pürüzsüz bir şekilde yapar
*Arabayı en kısa zamanda hareket ettirir
*Araba kullanmada beceri sergiler.
*Arabayı istenilen nitelikte kullanır.
*Arabanın ilk hareketini düzgün olarak yapar.
Duruma
Uydurma
(Örüntü)
Kişi, beceri haline getirme basamağında kazandığı davranışları, devinişsel özellikleri ağır basan yeni bir problem durumunda kolayca uygular. Bu düzeyde önceden kazanılan becerilerin alana genellemesi söz konusudur.
*Kişi kazanmış olduğu beceriyi yeni bir durumda etkili olarak kullanır.
 
Başka bir durumda beceriyi gösterme
belli bir tür keman çalan bir öğrencinin viyolonselle ilk kez karşılaştığında, onu da bir iki deneme sonunda kolayca çalmasında olduğu gibi. Hareket biçimini bir sorunu çözmek için değiştirme.
* Beden eğitimi dersinde kazandığı becerilerle akrobasi hareketleri yapma. Transfer edebilme
*Farklı marka ve modeldeki arabaları kullanır.
 
 
Yaratma:
*Bu basamak, özellikle bilişsel alanın sentez, basamağıyla iç içedir; fakat burada devinişsel alanla ilgili nitelikler ağırlık taşır.
*Yaratma, yeniden ortaya koyma, benzeri olmayanı yapma, devinişsel özelikleri ağır basan orijinal, benzersiz, yeni davranış örüntüsü oluşturma işidir.
*Kendine özgü bir psikomotor davranış geliştirme
YENİ
ORİJİNAL
ÖZGÜN
Yeni bir problemi çözmek için yeni bir hareket biçimi yaratma. Yeni bir amuda kalkış kompozisyonu oluşturabilme.
*Arabayı kullanmada farklı ve orijinal bir figür ortaya koyar.

 
 
 DİKKAT:Bloom taksonomisi (aşamalı) daha sonra eğitim bilimciler tarafından eleştirilerek düzenlenmiştir. KARTHWOHL tarafından yeniden oluşturulan sürümü aşağıdaki gibidir.


Bilişsel süreç boyutu
                     BİLGİ BOYUTU
  OLGUSAL BİLGİ KAVRAMSAL
BİLGİ
İŞLEMSEL BİLGİ BİLİŞÖTESİ
BİLGİ
HATIRLAMA        
ANLAMA        
UYGULAMA        
ÇÖZÜMLEME        
DEĞERLENDİRME        
YARATMA        
BİLGİ BOYUTU          ALT BASAMAKLARI
OLGUSAL BİLGİ *Terimler bilgisi
*Özel ayrıntı ve öğeler bilgisi
KAVRAMSALBİLGİ *Sınıflama ve kategoriler bilgisi
*İlke ve genellemeler bilgisi
*Kuram model ve yapıların bilgisi
İŞLEMSEL BİLGİ *Konuya özel becerilerin bilgisi
*Konuya özel yöntem ve tekniklerin bilgisi
*Ölçütlerin bilgisi
BİLİŞÖTESİ BİLGİ-ÜSTBİLİŞSEL *Strateji bilgisi
*Bilişsel görevler bilgisi
*Farkındalık bilgisi
BİLİŞSEL SÜREÇ BOYUTU ALT BASAMAKLARI
HATIRLAMA
Gördüğünde tanıma bellekten geri getirme
*Tanıma
*Anımsama
ANLAMA
Bildiklerini kendi ifadeleri ile açıklama
Yorumlama örnekleme özetleme
*Yorumlama                *Sonuç çıkarma
*Örnekleme                 *Karşılaştırma
*Sınıflama                   *Açıklama
*Özetleme
UYGULAMA
Elde edilen bilgileri kullanarak uygulama yapma problem çözme
*Yürütme
*Gerçekleştirme
ÇÖZÜMLEME-ANALİZ
Bütünü oluşturan öğeleri ayrıştırma öğeleri ayırma analiz etme ilişkileri görme atfetme
*Ayrıştırma
*Örgütleme
*İrdeleme
DEĞERLENDİRME***
Kriter veya standartlara dayalı olarak yargıda bulunma eleştirme kontrol etme
*Denetleme
*Eleştirme
YARATMA***
Parçaları bir araya getirerek anlamlı ve işlevsel bir bütün oluşturma özgün bir eser oluşturma üretme
*Oluşturma
*Planlama
*Üretme

***Bloom taksonomisinde en üst basamağı DEĞERLENDİRME oluşturmaktaydı fakat yeni versiyonun da DEĞERLENDİRME basamağı ile SENTEZ basamağı yani YARATMA basamağı yer değiştirmiştir. En yüksek basamakta sentez yani yaratma basamağı yer almıştır.
 

HEDEFLERİN NİTELİKLERİ(ÖZELLİKLERİ)
1. Hedefler öğrenci davranışlarına yönelik olmalıdır.Hedefler öğretmenin değil, öğrencinin yapacaklarını ifade etmelidir.
 Öğretmek yaptırmak yazdırmak gibi davranışlar öğretmenin davranışlarını gösterir. Hedefler öğrenci davranışına dönüştürülecek ve öğrenme özelliğini belirtecek nitelikte yazılmalıdır.
ÖRNEK: Cümlenin öğelerini kavratma ifadesi öğretmenin davranışını ifade ettiği için hedef olamaz.
Doğrusu: Cümlenin öğelerini kavrayabilme, Madenleri tanımlayabilme Madenlerin adlarını söyleyebilme
2-Konu başlıkları hedef olamaz. Çünkü bu tür cümleler davranışa dönüştürülemez. Okulun görevleri hedef olamaz.
Örnek: "Okulumuzu tanıyalım." Hayat bilgisi dersinde bir konu olduğundan hedef olamaz.
Çevremizde yaşayan canlılar yene bir konu başlığıdır.
3-Kenetlilik:
 Hedefler içerikle ilişkili yani konularla bağlantılı olmalıdır. Hedeflerin hangi konu ile ilişkili olarak gerçekleşeceği belirtilmelidir. Hedefi okuyan kişi hedefin hangi konuyla bağlantılı olduğunu anlayabilmelidir. Hedeflerin hangi içerikle ilgili olduğu belirtilmelidir. "Kavramların anlam bilgisi" hedef olamaz. "Türkçe dersindeki kavramların anlam bilgisi." hedef olur
Kavramların anlam bilgisi, eksik bir ifadedir çünkü ilişkili olduğu içerik ifadede yer almamıştır. Mesela Program geliştirme ile ilgili belli başlı kavramların anlam bilgisi olsaydı doğru bir hedef olurdu.
4-Hedefler binişik olmamalı, bitişik olmalı.Hedefler, tek tip öğrenme ürününü ifade etmelidir
Bir hedefin bittiği yerde diğer hedef başlamalı. Hedefler iç içe girmemelidir. Bir davranış tümcesinin sonunda tek bir özelik bulunmalıdır. Eğer iki özelik bulunuyorsa, ikinci özelik parantez içinde veya kesme işareti ile ayrılarak yazılmalıdır. Bir hedefin kapsamı bittikten sonra diğer hedefin kapsamı başlamalıdır.
Örnek:"Okul kurallarını bilip, isteyerek uyma." İfadesinde birden fazla hedef vardır. Bunun yerine "okul kuralları bilgisi" ve "okul kurallarına uymaya istekli oluş" şeklinde iki hedeften oluşur
 ‘Atatürk’ün hayatı bilgisi ve saygı duyma’ Bu hedef hatalıdır çünkü birden çok hedef alanı yer almaktadır.
‘Atatürk’ün hayatı bilgisi’ ve ‘Atatürk’e saygı duyma’
Kanun kavramını açıklayıp kanuna uyma duygusuna ve alışkanlığına sahip olma HATALI
Kanun kavramını açıklayabilme-kanunlara uymada isteklilik-kanunlara uymayı alışkanlık haline getiriş
5-.Hedef tümcelerin sonunda bilgisi, becerisi, gücü, yeteneği, oluş, ilgililik, farkındalık, hoşgörülük gibi sözcüklerden biri bulunmalıdır.
Örnek: İmla kurallarının farkında oluş. Dört işlem bilgisi Vücudu tanıyabilme
6-.Hedefler kapsamlı aynı zamanda sınırlı olmalıdır. GENELLİK-SINIRLILIKHedefler bir yandan davranış grubunu ifade ederken, bir yandan da tek bir özelliği göstermelidir. Örnek: Dünyadaki belli başlı iklimler bilgisi.
Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundaki olaylar ve olayların tarihleri ile ilgili bir hedef yazarken.
Cumhuriyet dönemindeki belli başlı tarihi olgular bilgisi HEM GENEL HEMDE SINIRLIDIR.
Mesela -Atatürk dönemindeki tarihi olgular bilgisi- deseydi GENEL OLMAZDI. Ya da Türk tarihi ile ilgili olgular bilgisi deseydi SINIRLI OLMAZDI.
7-Öğrenme sürecine dönük cümleler hedef olamaz. Hedefler öğrenme ürününü ifade etmelidir. Öğretim süreci sonunda birey de oluşan istendik özellikleri ifade etmelidir.Hedef, öğrencilerin kazanacağı davranışları gösteren bir eylemi ifade etmelidir.
 Örnek:"Proje yöntemini kullanır" yerine "bir araştırma için proje yöntemini kullanabilme" ifadesi doğrudur.
8-Hedefler hangi alanla ilgili yazılıyorsa o alanın niteliklerine ve basamaklarına uygun olmalıdır. Bilişsel, duyuşsal ve psikomotor alanlarla ilgili hedefler ayrı ayrı yazılmalı
9-Hedefler öğrenenin kazanması gereken özelliği açık seçik belirtmelidir.
Hedef yazan ve okuyan için aynı anlama gelmelidir.
MESELA Program geliştirme dersinde ilkeleri kullanabilme ifadesi hatalıdır.Program geliştirme dersinde hedef yazımındaki ilkeleri kullanabilme şeklinde olduğunda herkes daha net anlayabilir.
13. Kendi içinde tutarlı olmalıdır. AYRICA Hedefler birbirini destekler nitelikte olmalı, birbiri ile çelişmemelidir. Dersin, okulun, öğretim kademesinin, milli eğitimin hedefleri arasında tutarlılık olmalı.
Eleştiriye açık olan kişiliğe sahip oluş--A
Bir başka konuda ya da derste başka bir hedef: A-B hedefleri birbirleriyle çelişmektedir.
Kendi doğrularını kabul ettirmede kararlı oluş--B

9- Hedeflar - Kazanımlar

Türk Milli Eğitiminin Genel Amaçları 1973 tarihli 1739 sayılı Temel Eğitim Kanunu'nda belirtilmiştir.
Hedefler, öğrenciye kazandırılmak üzere seçilen istendik özelliklerdir. İnsanda bulunması uygun görülen bilgiler, beceriler, tutumlardır.

— Hedef, programın temel öğesi, temel belirleyicisidir.
— İçerik, eğitim durumları ve değerlendirme öğeleri hedefe göre belirlenir.
— Hedef, diğer öğelere göre hazırlanmaz.
— Hedefler hayatta işe yarar ve toplumun gereksinimlerine uygun olmalıdır.
— Hedefler öğretimi yönlendirme öğretme öğrenme sürecini düzenleme ve ölçme değerlendirmede kılavuzluk yapma gibi önemli işlevlere sahiptir.
— Hedefler diğer program öğelerinin en temel ve en önemli belirleyicisidir.
— Hedefler bütün eğitim faaliyetlerinin yönünü ve sınırlarını belirler
— Hedefler planlı eğitim etkinliklerinin ilk basamağıdır ve yön vericisidir.
— Hedefler öğrenciden neler istendiğini açıkça ortaya koyar.
— Hedefler bireyde olmasını istediğimiz istendik özelliklerdir.
— Hedefler öğesi bireyi niçin eğitiyoruz sorusuna yanıt verir
— Hedefler ve kazanımlara yer verilmesinin en önemli amacı eğitim-öğretim faaliyetlerini planlı hale getirmektir.
  
STANDART-YÖNLENDİRME –PLANLILIK-KILAVUZLUK V.B.

Eğitimde hedefler dikey hedeflerve yatay hedeflerolarak ikiye ayrılır.

DİKEY HEDEFLER

HEDEFLER
 

ÖZELLİKLERİ
 
 
 
 
Uzak
Hedefler
—Ülkenin politik felsefesini yansıtan hedeflerdir. Atatürk' ün "Çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmak" sözünde ifadesini bulmuştur.
—Kaynağını anayasadan almaktadır. Milli eğitimin genel amaçları, Atatürk ilkelerine bağlı bireyler yetiştirmek, İyi yurttaş, iyi vatandaş, meslek sahibi olmak. Bunlar sonucunda ülkenin ileri medeniyetler seviyesine ulaşması örnek verilebilir
—Politik felsefeyi yansıtır. ANAYASADA YAZILIDIR (KANUN MADDESİDİR)
—Uzun vadede gerçekleşir. İdeal insan tipini verir. En soyut hedef kitlesidir.
—1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu ile belirlenmiştir.
*Atatürk İlke ve İnkılâplarına ve Anayasa da ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı… Hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen… Yurttaşlar yetiştirmektir.
*Beden zihin ahlak… Yapıcı yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek.
*İlgi istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek… Toplumun mutluluğuna katkıda bulunabilecek bir meslek sahibi olmalarını sağlamak
 
Genel
Hedefler
—Uzak hedeflerin yorumudur. Bu hedefler, Milli eğitim şurası raporları kalkınma planları gibi metinlerde yer alır.
—İki seviyede ele alınır. Birincisi eğitimin genel hedefleri, ikincisi de okulun hedefleridir. Eğitimin genel hedefleri uzak hedeflere yöneliktir. İlköğretimin hedefleri, okulun hedefleri gibi
—Genel hedefler öğretim programı içerisinde ele alınır.
—İlköğretimin hedefleri, meslek liselerinin hedefleri, ya da ilköğretimin birinci sınıflarının hedefleri
 
Özel
Hedefler
—Genel amaçlar doğrultusunda belirlenen derslerin disiplinlerin hedefleridir. Bir ders düzeyinde öğrencilerin kazanması gereken özellikler ve davranışlardır.
—Dersin ya da ünitenin hedefleridir.
—En somut hedef tipi olan özel hedefler bilişsel duyuşsal ve psikomotor olmak üzere üçe ayrılır.

UZAK HEDEFLER (Türk Milli Eğitiminin Genel Amaçları)
GENEL HEDEFLER (Okullar ya da sınıfların hedefleri)
ÖZEL HEDEFLER (Dersin ya da konu alanının hedefleri) 3 e ayrılır.
 1-Bilişsel Alan (Zihinsel ilgi faaliyetleri)
 2-Duyuşsal Alan (Duygularla ilgili)
 3-Psikomotor Alan (Zihinsel ve fiziksel)
 
YATAY HEDEFLER
Hedeflerin aşamalı sınıflandırılmasıdır. Bloom taksonomisinegöre yapılır.

1-BİLİŞSEL ALAN

DÜZEY

ÖZELLİKLER
DAVRANIŞ EYLEMSİLER ANAHTAR KELİMELER
 
ÖRNEKLER-hedefler
 
 
 
 
 

Bilgi

*Bilgiyi olduğu gibi tekrar etmek Öğrenme, hatırlama, tanıma; öğrenci kendinden bir şey katmıyor.
 
*Birey eğer bir şey ekleyip çıkarmıyor bilgiyi aynen tekrar ediyorsa bu bilgi düzeyidir.
*KAVRAM-OLGU-İLKELER VE GENELLEMELER BİLGİSİ
 
*KURAMLARIN-ARAÇGEREÇLERİN SINIFLAMALARIN ALIŞILARIN BİLGİSİ
 
*KURAMLARIN VE YAPILARIN BİLGİSİ
 
*Tanımlama-hatırlama
*Tanıma söyleme *Yazma
*Seçme
*İsimlendirme
*Eşleştirme
*Gösterme-
*İşaret etme
*Kan basıncının oluşumu ve ölçüm bilgisi,
*Sınıf kurallarını söyleme, kavramların kitaptaki tanımını söyleme.
*Newton un kanunlarını söyler.
*Program geliştirmenin öğelerini sıralar.
*Bir paragrafta kullanılan noktalama işaretlerini tanır.
*Şekil sembol ve işaretlerin anlamlarını bilir.
*Verilen bir tarihi olgunun geçtiği yerin altını çizer.
*Metallerin oluşumu ile ilgili kuramları hatırlar.
*Duyduğu seslerle harfleri eşleştirir

 
 
 
 
 
 

Kavrama

 
Bilgiyi kendi cümleleri ile ifade etme kendisine ait örnekler vermek
 
*Öğrencinin önceden öğrendiklerini yeni bir biçimde düzenlemesi ya da sunmasıdır.
 
ÇEVİRME:Bilginin formatının değiştirilmesidir. Bir bilgi türünü bir başka şekilde ifade etmektir.
 
YORUMLAMA: Kendisine ait bilgilerle çeşitli açıklamalar getirmektir.
 
ÖTELEME:Eldeki verilere dayalı olarak geleceği kestirmek ya da aradaki öğeleri boşlukları kestirmektir.
ÇEVİRME
—Bir metni grafiğe ya da grafiği metne çevirmek
—Yabancı diller arası çeviri
—Grafikle şemayla simgeyle göstermek
—Bir denklemi sözle ifade etme ya da bir problemi formülle ifade etme
—Harita okuma metni resme dönüştürme
YORUMLAMA
—Açıklama-özet çıkarma örnek verme
—Ana fikirleri yada yan fikirleri bulma
—Nedenlerini sonuçlarını açıklama
—Yeniden düzenleme değiştirerek yazma
—Benzerlik ve farklılıkları bulma
ÖTELEME
—Tahmin etme yordama vardama-kestirme
—Ön görme çıkarımda bulunma
—Bir paragrafın başlığını yazma boş bırakılan yerleri doldurma
*Bir cümleyi öğelerine ayırabilme
 
*Bir konunun temel özelliklerini kestirebilme
 
*Kümeleri liste Venn şeması ve ortak özellik yöntemleri ile gösterir
 
*Görsel okuma ile ilgili harita ve kroki okur.
 
*Görsel sunum ile ilgili bilgileri tablo ve grafikle sunar.
 
*Verilen İngilizce bir kelimenin Türkçe karşılığını yazar.
 
*Görsel okuma ile ilgili resim ve fotoğrafları yorumlar.
 
*Metnin giriş gelişme ve sonuç bölümleri hakkında çıkarımlarda bulunur.
 
*Dinlediği olayın nasıl gelişeceğini ve sonucunu öngörür
 
*Seyahatnamelerden hareketle Türk kültürüne ait unsurları çıkarır.
 
*Dinlediklerinde destekleyici ayrıntıları ve yardımcı fikirleri bulur.
 

Uygulama

*Bilgileri yeni bir sorunun çözümünde kullanma. Bilgileri yeni duruma uygulama
 
*Kuralları ilkeleri yöntemleri yeni durumlarda kullanmadır.
 
*Bilişsel alan basamakları içerisinde en fazla psikomotor beceri gösteren basamaktır.
—Kullanma-yapma
—Çalıştırma-hazırlama
—Ölçme uygulama
—Problem çözme
—Düzenleme-çizme
—Gösterme
*Bir kişinin kan basıncını ölçme. Bir matematik problemini çözme. Cümleyi öğelerine ayırma
*Mektup yazar
*İskeletin temel kısımlarını model veya şema üzerinde gösterir
*Sunularda gerçek nesne ve modellerli kullanır.
*Bir kümenin alt kümelerinin sayısını ve belirli sayıda elaman içeren alt kümelerin sayısını hesaplar.
 
 
 
 

Analiz
(Çözümleme)

*Parçalara ayırma, parçalar arasındaki farklılıkları bulma, benzerlik ve farklılıkları buma, ilişkileri saptama. Birey durumu kendisi çözümler.
*Başkasının bilgilerini tekrarlamaz. Akıl yürüterek sonuca ulaşır.
*Bir bilgi bütününü oluşturan öğelere öğeler arasındaki ilişkilere oluşturan örgütleme ilkelerine ayrıştırmaktır.
*Öğelerin analizi
*İlişkilerin analizi
*Örgütleme ilkelerinin analizi
—Ayrıştırma parçalama
—Sınıflama modülleme
—Öbekleme belli başlıklar altında toplama
—Öğeleri belirleme genelleme organize etme
—Öğeler arası ilişkileri bulma
*Küresel sorunlarla uluslar arası kuruluşların kuruluş amaçlarını ilişkilendirme
*Fizikteki büyüklükleri temel ve türetilmiş olarak sınıflandırma
*Sayıları üslü çarpanlarına ayırma
*Fiziki bir olguda ifadesini bulan genellemeleri saptar.
*Kimya dersinde verilen bazı doğal bileşikleri öğelerine ayırır.
*Felsefi bir görüşteki temel mantıksal bağları saptar.
 
 
 
 
 
 
 
 

Sentez

*özümlemenin karşıtı. Küçük parçaları birleştirerek yeni bir şey ortaya çıkarmak *Orijinal bir fikir üretmek
*Yeni fikirler ekleyerek yeni şeyler ortaya çıkarır.
*Bilgilerin kullanılarak benzersiz bir bütün oluşturtmasıdır.
*Özgün Bir İletişim muhtevası oluşturma,
*Soyut ilişkiler takımı önerme
*Bir plan yada işlemler takımı oluşturma
*Özgün yeni
*Orijinal bilimsel
 
*Birleştirme yaratma
 
*Tasarlama üretme
 
*Planlama derleme
 
*Geliştirme keşfetme
*Statik ve kinetik sürtünme arasındaki farkları deneyerek keşfetme
*Türkiye nin coğrafi özelliklerini dikkate alarak yatırım ve pazarlama proje önerileri tasarlama
*Bilimsel ve teknolojik gelişmelerin gelecekteki yaşam üzerine etkilerine ilişkin yaratıcı fikirler ileri sürer.
*Ailenin kurulması korunması ve aile içi etkileşimle ilgili sorunları gözlemleyerek çözüm önerileri geliştirir
*İskeletin ve kasların vücuda birlikte şekil verdiğini model olarak gösterir.
*Çocuk eğitimi için yeni bir öğrenme modeli oluşturur
 
 
 
 

Değerlendirme

*Bir ürünü belli ölçütlere göre eleştirme.
 
*Sentez sonucunu değerlendirme.
 
* İç ve dış ölçütlere göre değerlendirme.
 
*Ölçütlere göre ürün hakkında karar verme


*ÖLÇÜTLE-STANDARTLA-KRİTERLE-KARŞILAŞTIRMA
 
*Yargılama-irdeleme
*Değerlendirme
*İspat etme
*Karar verme
*Eleştirme sorgulama
*Kritik etme-tartışma
*Karşılaştırarak bir sonuca varma
*Eğitimde kullanılan yöntemlerin doğruluğu hakkında yargıda bulunma
*Sosyal bilgiler dersi ile temel ürün ve süreçleri belli ölçütlere göre karşılaştırma
*Veda Hutbesi nin insan hakları bakımından değerini inceler.
*Birey olarak güncel çevre sorunlarının ortaya çıkmasındaki rolünü sorgular.
*Türkiye nin biyolojik çeşitlilik açısından zengin olmasının nedenlerini inceler.
 
 2-DUYUŞSAL ALAN


 
 

Alma

*Kişi, nesne ve olguların farkında olmazsa, ona karşı hiç bir davranış geliştiremez.
* Bu basamaktaki davranışlar, bilişsel alanın bilgi basamağındaki hatırlama davranışına karşılıktır.
*Çevredeki uyarıcılara dikkat etmektir.
FARKINDA OLMA: Uyarıcıyı fark etme
ALMAYA AÇIKLIK:Uyarıcıya yönelme dönük olma
DİKKAT ÇEKME: Uyarıcıyı almaya yönelme seçme
 
 
Farkına varma
Almaya dönüklük-açıklık
Dikkat çekme-seçme
KPSS sınavı için hangi yayınları seçeceği konusunda dikkatli olmak, trafik kurallarının farkında olmak.
*Kendinsin de hata yapabilen bir varlık olduğunun farkına varır.
*Çevresinde bulunan farklı inançlara sahip insanların düşüncelerini dinlemeye dönüktür.
*Atatürk ün ülkemizde sosyal bilimlerin gelişmesi için yaptığı uygulamalara dikkat çeker.

 
 
 

Tepkide Bulunma
Karşılık Verme

*Bu basamakta genellikle ilgiler söz konusudur.
*Kişi uyarıcılara bilinçli tepkide bulunur ve onlarla ilgilenir, uyarıcıları arar, onlarla bir arada bulunmaya isteklidir ve üstelik bu işten zevk alır. Kişi uyarıcıya karşı uysallık, isteklilik gösterebilir.
*Tepkide istekli olmak, zevk almak
UYSAL DAVRANMA: Tepkinin uyarına gitme
KARŞILIK VERMYE İSTEKLİLİK: Uyarıcıya gönüllü olarak tepkide bulunma
KARŞILIK VERMEKTEN TATMİN OLMA: Uyarıcıya karşı severek zelve davranış gösterme
*Uysal davranma
*Razı olma
*Zevk alma
*İstekli olma *Gönüllülük
Bir konuda yardımcı olmak, trafik kurallarına uymada istekli olmak
*Vatandaşlık görevlerini yerine getirmeye razı olur.
*Aile içinde görev paylaşımına katılmaya istekli olur ve üzerine düşen görevi yapmaktan mutluluk duyar.
*Vergi verme askere girme seçimlere katılma kanunlara saygı gösterme görevlerini yerine getirmeye istekli olur.
 
 

Değer
Verme

Bu basamakta hedefler; tutum, inanç ve değerlerle ilgili olabilir. Kişinin uyarıcılara karşı nasıl bir tepkide bulunacağı bu basamakta kestirilebilir. Kabullenme, takdir etmek
*Bir değeri kabullenme ona önem verme ve onu savunma
*Bir değeri diğerleri arasından tercih eder
*Kendini değere adar değeri savunur ve kişileri de bu yönde etkiler.
Adanma-savunma
Kendini verme
İş ediniş
Takdir etme
Açık olma
Trafik kurallarının önemini takdir etmek
*Her türlü eleştiriye açık olur
*Çevresini temiz tutmayı kendisine iş edinir.
*Öğretmeye değil öğrenmeye önem verir
*Her iş ve mesleğin gerekli olduğunu takdir eder
*Vatandaşlık sorumluluğu ve ülke ekonomisine katkı açısından vergivermenin gereğini ve önemini savunur.
 
 
 

Örgütleme

Bu basamakta kişi, yeni değerler, duyuşsal alanla ilgili yeni örüntüler oluşturur. Bu basamağa deyin hep başkalarınca ya da toplumca oluşturulan değerleri benimsemiş, savunmuştu. Oysa bu düzeyde, hem başkalarınca ve toplumca oluşturulan değerleri, hem de kendisince benimsenip savunulanları irdeler. Aralarındaki ilişkilere bakar ve bir sonuca varır. Oluşturur.


 
Düzenleme
Kararlı olma
Sonunda kendi içinde çelişmeyen yeni bir değerler sistemi oluşturma
Trafik kurallarına uymada kararlı oluş
 
*Mesleki sorunları giderici yeni değerler oluşturmada kararlı olur.
 
*Ailede kararlar alınırken görüş bildirir ve kendisinin üstelenebileceği görevlerle ilgili yeni fikirler üreterek bunları düzenler
Kişilik Haline
Getirme
*Kişinin bu basamaktaki davranışları onun karakterini yansıtır.
*Bir bakıma dünya görüşünü, yaşam anlayışını ortaya koyar. Kişinin tüm yaşamı boyunca oluşturduğu duyuşsal özelikleri, bu basamakta hem tutarlı olmuş hem de kapsam bakımından genişlemiş ve zenginleşmiştir. Artık kişinin davranışları büyük bir olasılıkla kestirilebilir. Yeni değerler sistemi ile tutarlı tepkide bulunmaktır
*Her koşulda ödün vermeden benimsediği bu değere uygun davranma uzun dönemli sahiplenme ve alışkanlık haline getirme
 
 
Yaşam felsefesi haline getirme
 Alışkanlık kazanma
 Kişilik
 
 
*Trafik kurallarına uymayı alışkanlık haline getirme
 
*Düzenli beslenme alışkanlığı edinir.
 
*Saygı duyulan bir kişiliğe sahip olur.
 
*Doğayı ve canlıları sevmeyi yaşam felsefesi haline getirir.
 

8- Sorun Merkezli Tasarımlar

YAŞAM ŞARTLARI **Öğrenciler öğrendiklerini yaşamlarında bizzat kullanmalıdır.
**Programlar öğrencinin toplumun değişen şartlarına uyumunu kolaylaştıracak nitelikte hazırlanmalıdır.
**Öğrenciler sorun çözme süreçlerini kullanmaya özendirilmelidir.
*Bireysel sorunların çözümü toplumsal sorunların çözümüdür.
*Konular toplumsal yaşama göre düzenlenir.
ÇEKİRDEK(CORE)
TASARIMI
*Toplum sorun çözme becerisi kazanmada laboratuar olarak görülmelidir.
*Tasarımlar öğrenci sisteme girmeden önce yapılır.
*Öğrenci toplumun sorunlarını görmeli ve çözme becerisi kazanmalıdır.
**İşbirliğine dayalı öğrenme temele alınmalıdır.
**Konuların ayrı ayrı ayrı öğretilmesine tepki olarak ortaya çıkmıştır konular bütünleştirilmelidir.
*Konu merkezli tasarımlar ve toplumun problemleri.
*Disiplin tasarımını savunurlar öğrenci özelikleri pek önemli değil
*Toplum sorunlarını çözmeye odaklanmışlardır.
TOPLUMSAL SORUNLAR
VE YENİDEN KURAMCILIK
**Toplumsal değişim en iyi okul ile gerçekleşir.
**Zaman sürekli olarak toplumu değişime zorlamaktadır.
**Okul toplumun sorunlarıyla ilgilenen değil bizzat çözen merkez olmalıdır.
*Okul toplumun yeniden inşasını sağlamalıdır.
*Programlarda politik etnik dini ekonomik gelişmeler dikkate alınmalıdır.
 

PROGRAM GELİŞTİRME MODELLERİ 

ABD DE KULLANILANLAR

TABA MODELİ *Tümevarımcı bir yaklaşım benimsemiştir. ABD de yaygın olarak kullanılmıştır
*SIRASIYLA
—İhtiyaçların gereksinimlerin-Amaçların hedeflerin belirlenmesi
İçeriğin Seçimi-İçeriğin düzenlenmesi
Öğrenme Yaşantılarının Seçimi ve düzenlenmesi
—Neyin nasıl değerlendirileceğinin saptanması
—Program öğelerinin sırası ve ilişkilerinin kontrolü
 Bu modelin ilk ve son basamakları önemlidir. Program geliştirme sürecine ilgili tüm bireylerin katılımını öngörür özelikle uygulama aşamasında öğretmenler aktif olarak rol almalıdır.
2003 Program geliştirmede tümevarım yaklaşımının ilk basamağı TABA nın görüşüne göre aşağıdakilerden hangisidir? Cevap: GEREKSİNİMLERİN BELİRLENMESİ
TYLER MODELİ *Akılcı bir modeldir. En önemli unsur HEDEFLER dir. Diğer önemli unsur ise EĞİTİM DURUMLARIDIR. İlerlemeci yaklaşım temellidir. Tümevarım yöntemini benimser. Program geliştirme süreçlerini hedeflere göre belirler.
*Kaynaklar BİREY-TOPLUM-KONU ALANIDIR.+++++-
*OLASI GENEL AMAÇLARI belirlemek gerekir
*Olası genel amaçlar belirlendikten sonra SÜZGEÇLER kullanır. SÜZGEÇ olarak ise SÜZGEÇ EĞİTİM FELSEFESİ VE SÜZGEÇ ÖĞRENME PSİKLOJİSİ dir.
*SÜZGEÇTEN geçirdikten sonra AMAÇLAR KESİNLEŞİR.
*Belirlenen amaçlara göre ÖĞRENME YAŞANTILARI seçilir düzenlenir ve yönlendirilir
*Son olarak ise DEĞERLENDİRME yapılır.
DİKKAT: Hedefe Dayalı Değerlendirme kavramını kullandığı unutulmamalıdır. Ayrıca içerik öğesinin olmadığını bilmemizde fayda vardır.
 
 
 TABA-TYLER MODELİ
*Türkiye de uygulanan modeller TABA-TYLER modeline göre düzenlenmiştir. Bu modelin en önemli özelliklerinden bir tanesi DÖNÜT bulundurmasıdır. Yani değerlendirme sonunda SONUÇ YETERLİ mi sorusu sorulur ve cevap olumsuz ise yani Hayır ise DÖNÜT verilir. Dönüt amaçlara ve diğer öğelere verilir GENEL AMAÇLARA VE HEDEFLERE verilmez çünkü KANUN niteliğindedir.
AŞAMALARI:
BAŞLA => İHTİYAÇLARI BELİRLE(gereksinim) => GENEL AMAÇLARI BELİRLE => AMAÇLARI SAPTA => İÇERİĞİ SEÇ-İÇERİĞİ DÜZENLE => ÖĞRENME YAŞANTILARINI BELİRLE => ÖĞRENME YAŞANTILARINI DÜZENLE  => DEĞERLENDİRME YAP => SONUÇ YETERLİ Mİ?
DÖNÜT EVET, İSE: Ayrıntılı işleri formüle et ve işlemleri tekrar belirle ve BİTİR.
HAYIR, İSE: DÖNÜT VER dikkat dönüt verme işlemi AMAÇLARI SAPTA aşamasından başlar. 
 
SİSTEM YAKLAŞIMINA DAYALI PROGRAM MODELİ 
WULF VE SHAVE


*Öğretmenlerinde program geliştirebileceği tezini savunur.

AŞAMA                                                                        İŞLEM
PROBLEMİ TANIMA *Komisyon üyeleri seçilir
*Amaç belirlenir.
GELİŞME
NE ÖĞRETELİM
NASIL ÖĞRETELİM
*Amaçların davranışa dönüştürülmesi
*Uygun ders planlarının yazılması
*Öğretim materyallerinin geliştirilmesi   *Öğrenme ortamının desenlenmesi
DEĞERLENDİRME *Sonuçların değerlendirilmesi
*Sürekli dönüt sağlanması

AVRUPA’DA KULLANILAN MODELLER

RASYONEL PLANMAMA MODELİ
TEKNOKRATİK MODEL
WHİTE

SÜREÇ YAKLAŞIMI MODELİ
STENHOUSE

YENİLİKÇİ DURUMSAL MODEL
SKİLLBERG

*Taba-Tyler modeline benzer yeniden kurmacılık felsefi görüşü etkisi vardır. *İlerlemecilik akımından etkilenen esnek bir programdır. *Öğretmenlerin yaptığı der planlama sürecinden yola çıkarak hazırlanmıştır
*Öğretmenlere özerklik sağlar bundan dolayı öğretmenlerin çok iyi yetişmiş olmasını gerektirir.
*Hümanist felsefeden etkilenen okul merkezli bir yaklaşımdır. Bundan dolayı okul ve yakın çevresindeki durumların değerlendirilmesini öngörür
*Görevsel-işlevsel programı savunur.
                                                                     BASAMAKLARI
GENEL AMAÇLAR İÇERİK BAĞLAM DURUM ÇÖZÜMLEMESİ-TESPİTİ
AMAÇLAR ÖĞRENME DURUMLARI AMAÇLAR
ÖĞRENME DURUMLARI GENEL AMAÇLAR ÖĞRENME ÖĞRETME ETKİNLİKLERİ PROGRAMI
ÖĞRETMEN PROGRAMI D UYGULAMA DÜZENLEME
DEĞERLENDİRME DEĞERLENDİRME DEĞERLENDİRME

 PROGRAM GELİŞTİRME VE GRUPLARI

KARAR VE KOORDİNASYON GRUBU ÇALIŞMA GRUBU PROGRAM DANIŞMA GRUBU
*Hangi disiplin alanında ve hangi kademede program geliştirme çalışmaları yapılacak.
*Ülkede kabul gören eğitim felsefelerini (başat) programa yansıtır.
*Hazırlanan programa ret kabul ya da düzeltme konusunda karar verir
*Program çalışma gruplarının uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlar.
*Programların planlanması-hazırlanması-denemesi uygulanması değerlendirilmesi aşamalarında sürekli görev yapan gruptur.
*Tam zamanlı gruptur sürekli görev alırlar
*Program danışma grubunun ihtiyaçlarına göre danıştığı gruptur.
*Uzmanlardan oluşur.HER aşamada görev alırlar
KOMİSYON ÜYELERİ KOMİSYON ÜYELERİ KOMİSYON ÜYELERİ
1-MEB TEMSİLCİLERİ
*İlgili genel müdürlük temsilcileri
*TTK temsilcisi
*Teftiş Kurulu temsilcisi
2-Program geliştirme alan uzmanı
3-Öğretmen örgütleri temsilcileri
4-Konu alanı öğretmenlerinin temsilcileri(Bakanlık(okullar) ve üniversitelerden alan öğretmenleri)
5-Kamu kurumları temsilcileri(işçi işveren temsilcileri-meslek odası ve birliği temsilcileri)
6-Veli temsilcileri(Okul aile birliği-Okul koruma derneği-veli temsilcisi)
7-Öğrenci temsilcileri(ortaöğretim ve üzeri)
1-Program geliştirme uzmanı
2-Ölçme ve değerlendirme uzmanı
3-Konu alanı uzmanı (üniversiteden)
4-İlgili konu alanı öğretmenleri
1-Eğitim psikologu (hedef ve kazanımlar konusunda öğrenci ilgi ve yetenekleri konusunda)
2-Eğitim sosyoloğu(toplum beklentileri)
3-Eğitim felsefecisi(hedefleri sıraya koyma tutarlılık-başat eğitim felsefesi)
4-Eğitim ekonomisti
5-Eğitim denetçisi
(hedefler denetlenebilir nitelikte mi)?
6-Eğitim yöneticisi(ders dağılımı organize etme)
7-İletişim uzmanı
8-Halkla ilişkiler uzmanı
9-Okul yöneticisi
10-Eğitim teknoloğu
 

PROGRAM GELİŞTİRME ÇALIŞMA PLANI
Program çalışma grubu tarafından planlanır. Genel çalışmalar tek bir hat üzerinde destekleyici çalışmalar ise yan hatlarda gösterilir.
Dikkat PERT işlem ağında ve AKIŞ şemasında ZAMAN gösterilmez.
İŞLEM ZAMAN ÇİZELGESİ
Çalışmaya başlamadan önce çalışma grubu tarafından hazırlanır ve karar koordinasyon grubuna sunulur. Sütunda süreçte yapılacak işlem basamakları gösterilir, satırda ise her basamağa ayrılacak süre çizelgesi var
PERT -İŞLEM AĞI
Programı geliştirme sürecinde hazırlanır ve karar koordinasyon grubuna sunulur.
Yapılacak işlemlerin detaylandırıldığı basamaktır. Her sınıfın ihtiyaçları ayrıntılı bir şekilde çıkarılır. Mesela ihtiyaç belirleme aşamasında tolum birey ve konu alanı şeklinde sınıflama yapılır.
AKIŞ ŞEMASI
Program hazırlandıktan sonra yapılan işlerin hazırlanarak karar koordinasyon grubuna sunulmasıdır.
 
PROGRAM GELİŞTİRME ÇALIŞMA TAKVİMİNİN BELİRLENMESİ
1-Gereksinim-İhtiyaç Saptama:
Toplum birey-konu alanı ile ilgili ihtiyaçlar saptanır.
2-Öğrenci kazanımlarını-hedefleri Belirleme Yazma:
Aday hedefler kesin hedeflere dönüştürülür, bu dönüştürme işlemi yapılırken eğitim felsefesi-psikolojisi sosyolojisi ve ekonomisinin süzgeçlerinden geçirilir.
3-Öğrenme Ürünlerini-davranışlarını Yazma
Bilişsel duyuşsal psiko-motor gözlenebilir öğrenci tepkilerini hedeflerini yazma
4-Tema-İçerik Düzenlemelerini Belirleme
Somuttan soyuta bilinenden bilinmeyene basitten karmaşığa geçerli güvenilir bilimsel güncel ilkelere göre içerik düzenlenir.
5-Belirtke Tablosu Yapma
Öğrenme konuları ve hedef alanlar arasındaki ilişkilerin kurulması
6-Ünite Analizini Yapma
İçeriğin detaylı olarak düzenlenmesi
7-Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi-Etkinliklerin Düzenlenmesi
Öğretim teknikleri stratejileri zaman süre kullanılacak araç gereçlerin öğretim hizmetlerinin belirlenmesi düzenlenmesi
8-Formatif Testleri Hazırlama
Her ünite için eksikliklerin saptanması ve sınama durumlarının oluşturulması-izleme ünite ve performans testleri
9-Summatif Testleri Hazırlama
Birkaç ünite sonunda ya da dönem sonunda yapılacak başarı düzeylerini belirlemek için sınama durumlarına yönelik ara ya da yılsonu sınavlarının belirlenmesi. Başarı erişti testi gibi
10-Program Deneme-Düzeltme ve Sonuçları Belirtme
Programın pilot okullarda bir yıl süreyle uygulanması ve gerekli düzeltmelerin yapılması
11-Program Uygulama-Deneme
Programın ülke genelinde uygulanması
12-Programı Değerlendirme
Programın hedeflerine ulaşma düzeyi olumlu olumsuz yanları belirlenerek değerlendirilmesi
      FORMATİF TEST:Biçimlendirme-yetiştirmeye yönelik değerlendirme amacıyla kullanılan testlere Formatif testler ya da ünite testleri denilmektedir. Bu testler, yalnızca belirli bir öğretim ünitesi için düzenlenir ve ilgili ünitenin bitiminde uygulanır. Her ünitenin sonunda uygulanan ve öğrencilerce öğrenmede güçlük çekilen yerleri, öğrenme eksikliklerini, yanlış öğrenmeleri ortaya çıkarma amacında olan böyle testler, ilgili ünitenin bütün önemli öğelerini kapsamalı, yani o ünitenin öğeleriyle ilgili davranışların tümünü yoklayan soruları içermelidir. Hazırlanan testte, yoklanmak istenen her bir davranış için en az bir soru bulundurulmalıdır. GELİŞTİRME AMAÇLI
     SUMMATİF TEST:Summatif Testler ( Düzey Belirleme Testleri):
Birkaç ünitede bir yapılan testlerdir, YA DA YILSONUNDA YAPILAN DÜZEY BELİRLEME SINAVLARI. Öğrencilerin kazanmış olduğu davranışları ölçer
 
İHTİYAÇ-GEREKSİNİM SAPTAMA
İhtiyaç; "ne ?" ile "ne olmalı ?" arasındaki farktır. Eğitim programı hazırlanmak için bir ihtiyacın olması gerekmektedir.
Örneğin; Bir savaşta bir ülkenin parçalanması sonucu yeni ülkelerin ortaya çıkar. Bunun tarih ve coğrafya derslerine eklenmesi gerekmektedir. Bir ihtiyaç meydana geldiği için tarih ve coğrafya derlerinde program geliştirme çalışmaları yapılmalıdır.
İhtiyaç değerlendirme süreci beş aşamada yapılmaktadır: İHTİYAÇ SAPTAMA SÜRECİ
1. Hazırlık
2. Bilgi toplama
3. Bilgilerin analizi
4. Bilgilerin rapor edilmesi
5. Bilgilerin kullanımı: bilgilerden yararlanmak
   
 İHTİYAÇ SAPTAMA YAKLAŞIMLARI


Farklar
Yaklaşımı
Var olan başarı durumu ile beklenen başarı durumu arasındaki farkı ortaya çıkarır. Bu yaklaşımda kurumun istediği durum ile var olan durum karşılaştırılır. Eğer istenen duruma ulaşılmamışsa bir ihtiyaç var demektir. Bu nedenle program geliştirme çalışmaları yapılmalıdır. OLAY OLMUŞ BİTMİŞ

Örnek: Bir okulda matematik dersinden % 85 başarı beklenirken okulun başarısı %50 de kalmıştır. İstenen başarı %85, var olan başarı %50 dir. Arasında %30 fark vardır. İstenen başarıya ulaşılmadığı için bir ihtiyaç doğmuştur. Bu da demektir ki matematik dersinde bazı değişikliklerin yapılması gerekmektedir. Bu değişiklik program geliştirmedir
Demokratik Yaklaşım İhtiyaç, toplumdaki baskı gruplarınınisteklerinden hareketle ortaya çıkar. Çoğunluk grupların isteğinden hareket edilir. Baskı grupları çoğunluk gruplardır. Toplumdaki çoğunluk ne istersen o alanda çalışma yapılır. ÇOK SAYIDA-YÜKSEK SAYIDA İNSAN-TOPLUMDAKİ BASKI GRUPLARI

Örnek: Türkiye uzun zamandır akraba ve bedelle evliliğe karşı çıkmaktadır. Yapılan anketler sonucunda halkın büyük çoğunluğunun bedel usulü evliliğe karşı çıktığı ortaya çıkmıştır. Bu alanda bir ihtiyaç doğmuş. Eğitim programlarında akraba evliliğinin sakıncaları konularının eklenmesi bir ihtiyaç olarak ortaya çıkmıştır.

 
Analitik
Yaklaşım
Gelecekte ortaya çıkması muhtemel durumlardan yola çıkarak ihtiyacın belirlenmesidir. Eleştirel düşünceden yola çıkılarak çözüm aranılır. Bu yaklaşıma göre şimdiki durumdan hareket edilerek gelecekte nelerin ortaya çıkabileceği üzerinde durulmalıdır. Teknolojik gelişmelerin neleri değiştireceği, toplumda nelerin gelişeceği üzerinde durur. GELECEK

Örnek: Günümüzde şu okul aracılığıyla eğitim öğretim devam etmektedir. Fakat gelecek dönemlerde okula ihtiyaç duyulmadan bilgisayar aracılığıyla evlerde eğitim yapılabilir. Öğretmenler Internet üzerinden evlerdeki öğrencilere eğitim verebilirler. Bu nedenle programlara ihtiyaca cevap verecek bir ders eklenir
 
Betimsel Yaklaşım Bir nesnenin yokluğu ile ortaya çıkacak zararlar ve o nesnenin varlığının ortaya koyacağı yararlardan hareketle ihtiyaç belirlenir. Eğitimde kullanılan bazı materyallerin olmaması durumunda nelerin olabileceği üzerinde durur ve ihtiyacı buna göre belirler.KAR-ZARAR VARKEN-YOKKEN-İHTİMAL

Örnek: Okulda beden eğitimi derslerinde kullanılan malzemeler kullanılmamış bunun yerine öğrencilerin spor amaçlı koşturulmasının daha yararlı olduğu düşünülmüştür. Fakat daha sonra öğrencilerin bedensel bazı becerileri yerine getiremedikleri tespit edilmiş ve spor malzemelerinin tekrar kullanılması ihtiyacı doğmuştur.
 
Süreç
Yaklaşımı
Mevcut süreçteki ihtiyaçları belirler. Teknolojik gelişmelere uygun olarak mevcut sistemde ne gibi değişikliklerin yapılması gerektiği üzerinde durur.

Örnek: Beden eğitimi dersinde yeni bir spor dalı ortaya çıkmıştır. Bu yenilik programa eklenmelidir
 
İHTİYAÇ DEĞERLENDİRME (SAPTAMA) TEKNİKLERİ




 
 
 
 
 
Delphi
Tekniği
Konu ile ilgili uzmanların yüz yüze gelmeden görüşlerinin alındığı bir tekniktir. Amacı; konu ile ilgili seçilmiş uzmanların görüşlerinin alınması ve ortak görüş sağlanmasıdır. Bir konu hakkında gelecekte nelerin nasıl olabileceği üzerinde durur.
Konu ile ilgili uzman kişilere mektup veya e-mail gönderilir ve görüşleri alınır.
Örnek; 2020 yılında öğretmen nasıl yetiştirilir?
Konu ile ilgili ortalama 100 tane uzman seçilir. Sorular uzman kişilere gönderilir. Alınan cevaplarda bir gruplama yapılır. Toplanan cevaplar uzman kişilere gönderilir ve bir sıraya koymaları istenir. Uzmanlardan grup dışı kararı olan varsa kararını değiştirmeleri istenir. Değiştirmediği taktirde yorumlaması istenir. Amaç ortak görüşü sağlamaktır.
Uzmanlara bu katılımdan dolayı hiçbir ödeme yapılmaz. Uzmanlar, bir birlerinin görüşlerini etkilemelerini (primadonna) engellemek için bir araya getirilmez. Sonuçların kesin olmasından tahminler ve varsayımlar ortaya konur. Günümüzde birçok alanda uygulanmaktadır.

 
Progel - Dacum Tekniği Program (pro) geliştirme(gel) sözcüklerinin kısaltılmasıdır. İş analizine benzer. Fakat Progel daha az zaman alır.
Bireyin bir işi yapabilmesi için sahip olması gereken özellikleri belirler. Bir işin gerekleri ustaları tarafından belirlenir. Yani beceri profili çıkarılır. İşin yapılabilmesi için bireylerin hangi özelliklere sahip olması gerektiğini ortaya çıkaran bir tekniktir. İşin başında ustaları tarafından işin gerekleri çıkarılır. Kısaca işin ustası mesleğin psikomotor özetini çıkarmaktadır. Yüzeysel akademik olmayan ve meslek analizine göre daha kısa zamanda ve daha az maliyetle elde edilen bilgilerdir.
 
Gözlem Kişileri gözleyerek bilgi toplama yoludur. Gözlem yaparken doğal gözlem tercih edilmelidir. Özellikle psikomotor becerilerin belirlenmesinde kullanılır
Genellikle iş ortamında uzmanların psikomotor davranışları belirlemek için gözlem formları doldurması şeklindedir.
Meslek analizi bu tekniği içerisinde barındırır.
Meslek Analizi:-İŞ *İş alt basamaklara ayrılır. Alt basamaklar bilişsel, duyuşsal ve devinişselbasamaklardan oluşur. İş tanımından ve özelliklerinden yola çıkılarak mesleğe ilişkin işlerin ve işlemlerin iş ortamındaki deneyimli-uzman kişilerle belirlenmesidir
*Mesleğe ilişkin derinlemesine bilgi elde edilir. Akademik bilgiler vardır.
Ölçme Araçları -Testler İhtiyaç analizi yapmak için ölçme araçlarından yararlanılır. En yaygın olanı test tekniğidir. Bireyde aranan özelliklerin ne miktarda var olduğunu saptamak için yapılan işlemlerdir.
Görüşme - Grup Toplantıları En yaygın olarak kullanılan tekniklerden biridir. İhtiyaç hakkındaki görüşler sözlü olarak alınır. Sorularla kişilerin görüşleri belli olur.
Kişilerin duyguları saklamaları önemli bir eksikliktir. Herhangi bir kişi tarafından yapılabilir. Bilişsel ve duyuşsal alandaki becerileri belirler.
*Günümüzde telefon ve internet aracılığıyla da yapılabilmektedir.
Kaynak Tarama Literatür Taraması: BİLİMSEL MAKALE VE YATINLAR.
RaporlarınDeğerlendirilmesi: MÜFETTİŞ RAPORLARI VE YÖK DENETLEME KURULU RAPORLARI
Mevcut Programlarınİncelenmesidir.:Kullanılan programın aksayan yanları belirlenir.

2004-Program geliştirme amacıyla ihtiyaç belirleme sürecinde aşağıdaki yöntem ve tekniklerden hangisi kullanılmaz?
ANKET-TEST-DELPHİ-KAYNAK TARAMA- CEVAP: MİKRO ÖĞRETİM
2008-Eğitim programının geliştirilmesi sürecinin ilk aşamasında aşağıdakilerden hangisi belirlenir? EĞİTİM İHTİYACI
2009-Bir öğretim programı değerlendirilirken aşağıdaki ölçütlerden hangisi kullanılmalıdır.
CEVAP: Programın hazırlanması için birey toplum ve konu alanı açılarından ihtiyaç analizinin yapılmış olması
2009 STS: Aileleri öğretmenleri ve akranları tarafından bazı öğrencilerin farklı biçimde şiddete uğradığını gözlemleyen bir öğretmen meslektaşlarıyla birlikte şiddetsiz okul eğitim programı hazırlamayı planlamıştır. İhtiyaç analizi yapmak için değişik mesleklerde çalışanlardan toplumda önem verilen gruplardan ve uzmanlardan görüş almış veri topladığı grupların değerlerini ve isteklerini de değerlendirdikten sonra eğitim programı tasarısını hazırlamıştır. Öğretmenin belirlediği ihtiyaç analizi yaklaşımı hangisidir.
CEVAP: DEMOKATİK YAKLAŞIM

7- Ülkemizde Yeni İlköğretim Programı

(MEB İLKÖĞRETİM PROGRAMI 2005)
ÖĞRENCİLERE KAZANDIRILACAK BECERİLER VE KİŞİSEL NİTELİKLER
DİKKAT: Yeni program ile birlikte katı davranışçı programdan bilişsel ve yapılandırıcı bir yaklaşıma geçildi, sadece öğretim değil eğitimde vurgulandı, Türkçe ve tarih bilinci vurgulandı beceriler saptandı ve programa konuldu etkinlikler ve faaliyetler artırıldı.
 
KAZANADIRILMASI BECERİLER ve ÖRNEKLER:
 
1-ELEŞTİREL DÜŞÜNME
*Yargıya varma ve mantıklı sonuçlara ulaşma Olaylar ve oldular arasında ilişki kurma
*Bildiklerini ve bilmediklerini ayırt etme
2-YARATICI DÜŞÜNME
*Özgün ve yeni fikirler oluşturma Sıra dışı bağlantılar kurma
*Risk alma cesaret gösterme meydan okuma
3-ARAŞTIRMA
*Soru sorma gözlem yapma tahmin etme veri toplama verileri kaydetme araştırma sonuçlarını sunma
4-İLETİŞİM
*Dinleme geri bildirim alma verme açık fikirli olma tartışma ikna etme iletişim araçlarını kullanma duygu ve düşüncelerini iade edebilme
5-PROBLEM ÇÖZME
*Problemi fark etme problemin kime ait olduğunu belirtme çözüm seçenekleri belirleme veri toplama problemi aydınlatmak için uygun sorular sorabilme uygun çözüm yolları önerebilme ve uygulayabilme
6-BİLGİ TEKNOLOJİLERİNİ KULLANMA
*Teknolojik ürünleri amaca uygun kullanma yerel gazeteleri kullanma kütüphanelerden ve yazılı kaynaklardan yararlanma bilgiyi bulma bilgisayarı işletme eldeki bilgileri kaydetme yeniden kullanabilme çoklu ortamda rapor ve sunu hazırlama
7-GİRİŞİMCİLİK
*Risk alma yeni fikirlere bilgi ve becerilere açık olma kaybetmeyi göze alma deneme cesareti gösterme kendini olası eleştiri ve başarısızlıklara açık tutma grubun henüz fark edilmeyen ortak ihtiyaçlarına duyarlı olma
8-TÜRKÇEYİDOĞRU ETKİLİ VE GÜZEL KULLANMA
9-KARAR VERME
*Karar alternatifleri üretme kararların sonuçlarını düşünebilme en uygun kararı verebilme verilen kararın sonuçlarını ve sorumluluğunu üstlenme
10-KAYNAKLARI ETKİLİ KULLANMA
*Zaman ve parayı materyal olarak kullanma bilinçli tüketici olma çevre bilinci geliştirme ve çevredeki kaynakları etkili kullanma planlama ve üretim parayı doğru sayma reklâmlarla tüketici hakları arasında ilişki kurma takvimleri kullanma ve anlama çevredeki eşyaları tanıma anlama ve kullanma çevreye zarar vermenin kendisine zarar vermek olduğunu kavratma çok fazla abur cubur tüketmeme doğal gıdalar ve taze meyveler kullanma reklamların tüketime yönlendirme etkisini kavramasını sağlama
11-GÜVENLİK VE KORUNMAYI SAĞLAMA
*Sağlık güvenlik kuralarına ve prosedürlerine uyma doğal afetlerden korunma trafikte güvenliği sağlama hayır diyebilme sağlığını koruma
12-ÖZ DENETİM
*Etik davranma eğlenme öğrenmeyi öğrenme amaç belirleme kendini tanıma ve kişisel gelişimin izleme duygu yönetimi kariyer planlama sorumluluk zamanı ve mekanı doğru algılama katılım paylaşım iş birliği ve takım çalışması yapma liderlik farklılıklar saygı duyma
13-BİLMİN TEMEL KAVRAMLARINI TANIMA
*Değişim etkileşim neden sonuç ilişkisi değişkenlik benzerlik karşılıklı bağımlılık süreklilik korunum
14-TEMALARLA İLGİLİ TEMLE KAVRAMLARI TANIMA
Kavramlarla ilgili hikaye yazma kavram haritası oluşturma dün bugün yarın  ve okul heyecanım temasında yer alan kavramları doru ve yerinde kullanma
 
KAZANDIRILMASI GEREKEN KİŞİSEL NİTELİKLER:
 
1-ÖZSAYGI
*Kendini ve duygularını fark etme
*Geçmişini öğrenen kendisiyle barışık olma
*Kendinin ve arkadaşlarının değerli olduğunu kabul etme
*Görev ve sorumluluklarını bilme yardımlaşma
*Kendi farklılığını fark etme kişisel bakımını yapma
2- ÖZGÜVEN
*Güçlü ve zayıf yönlerini tanıma hatalardan ders çıkarmak
*Ailede alınan kararlara katılma etkili hayır diyebilme
*Etik davranışların güven artıcı olduğunu bilme haksızlığa uğradığında bunu sorgulama
*Doğadaki karşılıklı bağımlığı kavrama neden kurallara gerek duyulduğunu bilme
3-TOPLUMSALLIK
*Görgü kurallarını öğrenme arkadaş edinme arkadaşlarına fikirlerini açıkça söyleyebilme
*Başkalarının eşyalarını izinsiz kullanmama izin alarak kullanma
*Arkadaşlarıyla oyun oynama eğlenme gerekeni yapma
4-SABIR
**Hata yapmanın doğal olduğunu bilme isteklerini erteleme duygularını kontrol etme etkili dinleme
5-HOŞGÖRÜ
*Arkadaşları ile iyi ilişkiler kurma konuşanı dinleme
*Görevlerini yerine getirmekten mutluluk duyma
*Hataları doğal karşılama farklılıkları kabul etme herkesin değerli olduğunu kabul etme
*Arkadaşlıklarda iyi ilişkiler geliştirme arkadaşlarıyla oynarken uygun davranışlar gösterme
6-SEVGİ
*Kendini arkadaşlarını akrabalarını sevme
*Milli ve dini bayramları vatanı ülkeyi insanları sevme
*Okulda çevrede karşılaştığı durumlara kişilere sevgiyle yaklaşabilme
7-SAYGI
*Öğreteme aileye büyüklere arkadaşlara saygılı olma
*Doğaya çevreye insanlara saygılı olma
*Türk Bayrağı na İstiklal Marşın a Atatürk e Türk büyüklerine saygı duyma
*Kişisel ve başkalarının eşyalarına saygı duyma
8-BARIŞ
*Sorunları fark etme çözüm yollarını bulma sorun çözme becerilerini kullanma
*Milli ve dini bayramları kutlama dayanışma içinde olma toplumsal paylaşımlarla yaşama
9-YARDIMSEVERLİK
*Kaza ve doğal afetlerde okuldaki sorunlarda ailede yardımsever olma arkadaşlarıyla olan ilişkilerde
10-DOĞRULUK
*Etik davranışların farkında olma trafikteki doğru ve yanlışları bilme
*Yanlı davranışların farkında olma yanlılık içermeyen önyargısız davranışlarda bulunma
11-DÜRÜSTLÜK
*Aile ve arkadaşları arsındaki çevredeki etik değerleri fark etme başkalarına duyarlılık gösterme davranışlarında dürüst etik olma
12-ADALET
*Kuralara uyma görev dağılımın adil olup olmadığını bilme üzerine düşen görevi yapma Türk milletinin sahip olduğu hak ve hürriyetleri bilme
13-YENİLİĞE AÇIK
*Geleceği hayal etme ve tasarlama yeni fikirler üretme yenilikleri deneme cesareti projeler tasarlama
14-VATANSEVERLİK
*Bayrağa ve marşa saygı Şeref köşesini tanıma bayramlara katılmak
 
PROGRAM TASARIMI YAKLAŞIMLARI

KONU MERKEZLİ ÖĞRENEN MERKEZLİ SORUN MERKEZLİ 
**KONU TASARIMI
**DİSİPLİN TASARIMI
**GENİŞ ALAN TASARIMI
**KORELÂSYON DİSİPLİNLERARASI
**SÜREÇ TASARIMI
**ÇOCUK MERKEZLİ
**YAŞANTI MERKEZLİ
**RADİKAL-ROMANTİK
**HÜMANİSTİK
**YAŞAM ŞARTLAR
**ÇEKİRDEK-CORE
**TOPLUMSAL SORUNLAR VE YENİDEN KURMACILIK
 
*Davranışçı ve bilişsel psikoloji etkisindedirler
*İdealizm ve realizm felsefe akımları etkisi
*Daimcilik ve esasicilik eğitim felsefeleri
*Geçerli ve evrensel nitelikteki konular bilgiler
*Her konu alanının özelliğine göre eğitim programı
*Öğrenci pasif öğretmen aktif
*Ödül ceza var ve yetişkinler ne uygun gördülerse onu öğretirler.
*Bireysel farklılık dikkate alınmaz
*Geleneksel eğitim anlayışını yansıtır.
*Hedefe yöneliktir ve içeriğin ayrıntıları önemlidir, konular en iyi şekilde öğrenciye öğretilmelidir.
*Bilgi uzmanlarca düzenlenir öğretmen en iyi ve hızlı şekilde öğretmelidir.
*Program plan önceden hazırlanır. Temel kaynak kitaptır.
*Sunuş yoluyla-düz anlatım sokratik tartışma gibi teknikler kullanılır.
*Yazılı sözlü boşluk doldurma ve çoktan seçmeli tarzda sınavlar uygulanır.
**İÇERİK DÜZENLEME YAKLAŞIMI:
Piramitsel-doğrusal-çekirdek
.
*Pragmatik felsefe akımı ve ilerlemeci eğitim yaklaşımı
*Yapılandırmacı öğrenme kuramına dayanır.
*Ülkemizde de uygulanmaya konmuştur.
*Bireysel farklar dikkate alınır buna bağlı olarak öğrenci merkezli eğitim anlayışı vardır, öğrencilerin ilgi yetenek ve beklentileri önemlidir.
*Öğrenci yaşantılarına yer verilir ve problem çözme-işbirlikçi öğrenme yöntemleri en uygun yöntemlerdendir.
*Program esnektir önceden yapılandırılmamıştır. Öğrencilerle birlikte yapılandırmalı ve uygulanmalıdır
*İçeriğin ayrıntıları yerine önemli olan öğrencinin sürece aktif katılmasıdır.
*Öğretmenin görevi rehber olarak katılımın sağlanabileceği ortamı düzenlemek ve sağlamaktır.
*Çağdaş eğitim anlayışı söz konusundur ve eğitim durumları öğesi ön plandadır.
*Kitap dışı kaynaklara yer verir
*Neyin öğretileceğinden çok nasıl öğretileceği önemlidir.
 
**İÇERİK DÜZENLEME YAKLAŞIMI:
Sarmal doğrusal modüler sorgulama
 
*Yeniden kurmacılık eğitim felsefesine dayanır.
 
*Sosyal değerlere ve öğrencilerin aktifliğine önem verir toplum ve toplumun sorunlarına odaklanmıştır.
 
*Kültürel ve geleneksel değerlerin güçlendirilmesi önemlidir.
 
*Programın içerik öğesine önem verir
*Problem çözme proje tabanlı öğrenme ve örnek olay yöntemleri ağırlık kazanır.
 
*Anahtar kelimeler birey+toplumun problemler. Problem çözme becerileri
 
*Toplumun yeniden yapılandırılması için gerçek hayat problemlerini çözebilen bireyler yetiştirmek gerekir.
 
*Okullar sosyal gelişimin bir merkezlidir
 
**İÇERİK DÜZENLEME YAKLAŞIMI:
 
Çekirdek proje konu ağı

2003 Sınıf içi öğretme öğrenme süreçlerinde konu merkezli yaklaşımları benimseyen bir öğretmen aşağıdakilerin hangisine en çok ağırlık verir? Cevap: İÇERİĞİN AYRINTILARINA

2003 Sınıf içi öğretme öğrenme süreçlerinde öğrenci merkezli yaklaşımların öğretmenler tarafından tercih edilmesi aşağıdakilerden hangisini ön plana çıkarır? İŞBİRLİĞİ VE GRUPLA ÇALIŞMAYI

**Öğrenci merkezli öğretim yapmak isteyen bir öğretmen sınıf içi etkinlikleri düzenlerken ÖĞRENCİ ÖZELLİKLERİNİ dikkate almalıdır.
**Öğrencinin doğal gelişini destekleme, öğrenci etkinliklerine yer verme, öğrenmeyi ve öğrenme yeteneklerini geliştirme, öğrencinin ilgi ve gereksinimlerini karşılama öğrenci merkezli program geliştirmenin ilkelerinden sayılır.
**Program geliştirmede öğrencilerin yaşadıkları ülkeyi ve toplumu analiz ederek toplumun gelişmesini ve değişmesini sağlamaları YENİDEN YAPILANDIRMACI TASARIMIN önerisidir.
 
KONU MERKEZLİ YAKLAŞIM

KONU TASARIMI *Değişmeyen evrensel bilgi ve konular uzmanlarca düzenlenir.
*Konular arasında mantıksal bağ vardır ve birbirlerinin önkoşulu olması sözkonudur.
*Konular basitten karmaşığa göre mantıklı bir sıra ile düzenlenir ve öğretilir.
*Öğretmen sunumda öğretimde aktiftir ezberleterek öğretir.
*Konular öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeylerine göre düzenlenir.
*Konular derinlemesine ayrıştırılarak öğretilir.
*Uzman yetiştirmede kullanılır, ülkemizde öğretmen yetiştirmede uzun yıllar kullanılmıştır.
DİSİPLİN (DERS) TASARIMI *Konuların bir araya getirilmesi ile oluşan tasarımdır. Konular birleşerek dersleri disiplinleri oluşturur. Konu tasarımından farkı daha bütünsel bilgilerden oluşmasıdır.
*Bilginin sınıflandırılması sözkonusudur. Matematik dil fizik kimya gibi
*Tek tek konuları değil ders öğretimini öngörür.BİLİM DALLARI
*Alanında uzman öğretmenler ve disiplin tasarımı önemli kavramlarıdır.
*Her ders kendi içerisinde bir bütün oluşturur.
*Öğrencinin herhangi bir disiplinin yapısını dayandığı mantığı anlaması önemlidir.
*Eğer öğrenci tarih öğrenecekse bir tarihçi gibi araştırma yapmalı biyoloji öğrenecekse bir biyolog gibi araştırma yapmalıdır.
*Öğrenilecek konunun yapısı kullanılacak yöntemi de içerir.
*Öğrencinin bilgiyi yeni ve benzer durumlarda kullanması istenir.
DİSİPLİNLERARASI
TASARIM
KORELÂSYON
İLİŞKİSEL
TEMATİK
*Programlarda bir ders yada etkinlik merkezde tutulur diğer ders ve programlarda buna göre düzenlenir.
**Farklı ders ve konuların birbirlerinden bağımsız değil birlikte ilerlemesi sözkonusudur.
**Farklı derslerle ilişki kurmayı esas alır. ORTAK KONU ORTAK TEMA
**Öğretmenlerin işbirliği içinde olmasını öngörür.
ÖRNEK:
MÜZİK. SU GELİR GÜLDÜR GÜLDÜR YAR GEL BENİ GÜLDÜR
FİZİK: SUYUN KALDIRMA KUVVETİ
BEDEN: SUS SPORLARI
COĞRAFYA:AKARSULAR VE GÖLLER
TARİH: SU SAVAŞLARI
2007Bir öğretmen küresel ısınma konusundan yola çıkarak fen ve teknoloji dersinde ısı ve ısıcaklık sosyal bilgiler dersinde ısınmamın sosyal yaşama etkileri matematik dersinde sıcaklık artışının ve suların yükselmesi ölçümü görsel sanatlar dersinde ise ısınmanın insan yaşamına olan olumsuz etkilerini ele alarak içerik oluşturmuştur. DİSİPLİNLERARASI
 
2003İlköğretim düzeyinde çocuklar varlıklar olay ve bilgileri bilim dallarına göre gruplayarak kavrayamaz. İlköğretim düzeyinde çocuklar varlıkları ve olayları yaşamlarıyla bütünlük içinde algılar. Program içinde yer alan dil matematik fen sosyal bilgiler resim müzik beden eğitimi gibi alanlar birbirleriyle ilişkilendirilirse ilköğretim düzeyinde çocuğun öğrenmesi daha kolay olur. DİSİPLİNLERARASI
GENİŞ ALAN
TASARIMI
2007 İlköğretimin ilk üç ayında Hayat Bilgisi dersi içinde ele alınan konular 6.7.8 sınıflarda sosyal bilgiler fen ve teknoloji derleri ortaöğretim yıllarında ise tarih coğrafya sosyoloji fizik kimya biyoloji derslerin içinde incelenir. Derslerin bu şekilde yapılandırıldığı program tasarımı hangisidir. GENİŞ ALAN
 
2005 Belli alanlarda öğretilmesi amaçlanan disiplinler arasında bütünleşme sağlanarak daha işlevsel hale getirilmesini benimseyen yaklaşım GENİŞ ALAN YAKLAŞIMI
 
2006 Ortaöğretimde tarih coğrafya sosyoloji biyoloji fizik gibi derslerde ele alına bazı konular ilköğretimin 4-8 sınıflarında fen ve teknoloji ve sosyal bilgiler içinde, ilk üç yılda ise hayat bilgisi içinde ele alınır Hayat bilgisi dersinin ele alınışı hangi program tasarımı yaklaşımıdır. GENİŞ ALAN YAKLAŞIMI
*Benzer özellik taşıyan konuların mantığa uygun şekilde bir araya getirilmesidir.
*Disiplinler Arası bütünleşme sağlanarak bilginin daha işlevsel hale getirilmesi sağlanır.
*Bilgi hem bütünlük içinde sunulur hem de aralarındaki ilişki daha kolay anlaşılır.
**Ayrıntılı bilgi yerine genel ve geçerli olan evrensel bilgiler sunulur. ORTAK DERS
SÜREÇ TASARIMI **Her konu için ayrı ayrı öğrenme yoları yerine tüm konular için ortak bir öğrenme yolu benimsenmelidir.
*Amaç öğrencinin en iyi şekilde nasıl öğreneceğidir.
**Öğrencilerin eleştirel düşünme problem çözme karar verme gibi üst düzey beceriler kazanmaları önemlidir.
**Anahtar kelimeler ortak bir öğrenme yolu en bütün eleştirel düşünme
**Konu merkezli tasarımlar içinde en bütünüdür.
 

 
 ÖĞRENEN MERKEZLİ TASARIMLAR


 
 
ÇOCUK MERKEZLİ
TABA
**Önce öğrencinin ilgi ve ihtiyaçları hazırbulunuşlukları belirlenir ve sonra buna göre program oluşturulur.*
* ÇOCUKLAR OKULA GELMEDEN PROGRAM YAPILIR.
*Yaklaşımın temelinde TABA nın kişi yaşadığını öğrenir görüşü vardır.
*Öğrenci etkin duruma getirilmelidir
*Hedefe dayalıdır fakat merkezde konular değil çocuklar vardır.
*Her öğrenci için farklı programlar da içerir
 
YAŞANTI MERKEZLİ
J.DWEY-TYLER
**Öğretim süreci esnasında program geliştirmeye başlanır. Uygulamaya başlayınca çocukların ihtiyaç ve ilgileri hazırbulunuşlukları belirlenir ve öğretmen buna göre durumu ayarlar program yapar.
**Çocuğun yaşantıları eğitim programının odak noktasıdır.
** ÇOCUKLAR OKULA GELDİKTEN SONRA PROGRAM YAPILIR
**Programlar süreç içerisinde değişebilir yada yapılabilir.
ROMANTİK
(RADİKAL)
PESTALLOZZİ
**Okulların işleyiş ve işlevleri gözden geçirilmeli öğrencilerin doğasına uygun program yapılmalıdır.
**Çocuğu özgürleştirmeye yönelik bireysel sorumluluğu ve özgürlüğü temel alan programlar düzenlenmelidir.
*Plan ve programdan hoşlanmazlar.
*Okulu eleştiren bir yaklaşımdır okul bireyin gelişimini olumsuz etkiler.
*Velilere çocukları okula göndermeyin diyenler de vardır.
 
 
HÜMANİSTİK İNSANCIL
**Davranışçı kuramlara karşı çıkarak insan davranışlarının basit bir U-T ilişkisiyle açıklanmayacağını savunurlar. İnsan davranışları karmaşık bir süreçtir.
**İnsan odaklı olduğu için tüm uygulamalarda da bireysel odaklı anlayış hakim olmalıdır.
**Bireysel farklara ve özelliklere öncelik verilmelidir ve baskı ve zorlama olmadan öğrencinin kendini gerçekleştirebileceği programları savunurlar.
**Varoluşçu felsefeye dayanır.
2006- Davranışçı öğrenme kuramlarına dayalı öğretim programı tasarımlarına tepki olarak ortaya çıkan ve insan davranışlarının basit bir etki tepki ilişkisinden daha çok karmaşık bir yapıya sahip olduğunu ileri süren temel program tasarımı HÜMANİSTİK

                        

6- Felsefenin Alanları

ONTOLOJİ  (Varlık) **Varlık-canlı-cansız-doğa madde-teoloji-tanrı-ruh-metafizik-madde ötesi ve hayat varlık-yokluk-yaradılış amacı
EPİSTEMOLOJİ (Bilgi) —Objektif-genel geçerli-mutlak-değişmez bilgi-deneyimlere dayalı bilgi-doğuştan bilgi-evrensel bilgi-herkes için geçerli doğru-doğrunun ölçütü-bilgi nedir. KONUSU VE SORUNUU BİLGİDİR.
AKSİYOLOJİ (Değer)
 ETİK VE ESTETİK
—Etik-erdem ahlak iyi dürüst-karakterli haysiyetli-güzel sanatsal-insani değerleri inceler sanat ve ahlak konuları ele alır.
2006-İnsani değerlerin incelenmesinde sanat ve ahlak konularını ele alan insan eylemlerinde değerlerin çevre etkisiyle sonradan mı yoksa doğuştan mı kazanıldığı ile uğraşan felsefe alanı hangisidir. AKSİYOLOJİ
MANTIK —Düşünme akıl yürütme-zekâ zihin-tümevarım tümdengelim-hipotetik-dedüktüf (araştırma incelmeye dayalı akıl yürütme) TUTARLI YA DA DOĞRU DÜŞÜNME BECERİLERİ-

 
 ÖRNEK UYGULAMA:
1-Değerlerin oluşumu ve buna bağlı insan davranışları…………………………………………
2-Bilginin kaynağı doğası niteliği ve doğruluğu…………………………………………………...
3-Var olmanın yasası ve çözümlenmesi…………………………………………………………..
4-Doğru düşünme yolları ve düşünmede tutarlılık………………………………………………..
 
 FELSEFİ AKIMLAR


 
 REALİZM-Gerçekçilik
ARİSTO-MARX
Dış dünya akıldan ve zihinden bağımsız olarak vardır. Körler görmese de yıldızlar gökyüzünde varlıklarını sürdüreceklerdir.
—Deney gezi gözlem gibi yöntemlerle doğanın kanunlarının bilgisi elde edilir.
—Dış dünya insan algılarından bağımsız olarak vardır. Dış dünya ile insan zihni arasında bilgi alışverişi bulunmaktadır. MADDE-SOMUT-DIŞ DÜNYA- DOĞA
EĞİTİM:Evreni madde ve var olanlarla açıklarlar. Varolanlar bireylere aktarılır ve bireylerin topluma uyumu sağlanır.
**Bilginin kaynağı yaşanan evrendir. Zihinsel disiplinli ve ahlaki eğitim önemli
**Toplumsal değerler önemlidir korunmalı ve yeni kuşaklara aktarılmalıdır.
**ÖĞRETİLECEK KONU ALANLARINA GÖRE ÖĞRETİM PROGRAMLARI DÜZENLENİR VE DEĞİŞTİRİLİR.
**Maddeden gelen gerçeklik değişmez ve mutlaktır. Konu alanları sistematik bir şekilde disiplinlere ayrılarak organize edilmelidir.
**Eğitimin amacı kültürel birikimi genç nesillere aktararak onların akıllarını kullanma yollarını geliştirmek ve onları mutlak doğrulara ulaştırarak mutlu etmektir. Bireylere temel eğitim verilmelidir.
 
 İDEALİZM-Eflatun(Platon) —Yaratılış-teoloji-ahlak-değişmez-geçici-fenomen-ide-genel geçer
—Gerçek fikirdir düşüncedir. Somut varlıklar geçici ve görüngüden ibarettir. İnsanın temel görevi tanrıyı temsil eden idealara ulaşmaktır.
—Öğrenciye değerler ve bu değerlerle nasıl yaşanacağı öğretilmelidir.
Eğitimde düz anlatım soru cevap-ezberleme yöntemleri ön plana çıkar-İnsan aklını kullanarak yaratana ulaşabilir hem de bilinçli ve özgürce
**Bilgelik ve sezgi esastır. Bilgi doğuştandır ve gerçek bilginin kaynağı akıldır.
**iyi doğru güzel gibi değerler mutlaktır. En üstün olanlarıdır.
**İnsan ruhsal ve bedensel olarak yetiştirilmelidir. Tutarlı bireyler esastır.
**Eğitimin merkezinde evrensel konular ve doğruların aktarımı söz konusudur
**Hiyerarşik bir şekilde düzenlenen konuların en üstünde felsefe ve teoloji gibi genel ve soyut kavramlar vardır.
**Matematik soyut düşünme becerisini geliştirirken ahlaki ve kültürel modellerin kaynağıdır.
**İdealist eğitimde merkezde konular, dersler evrensel doğrular(iyi doğru güzel v.b) ve bunları aktaracak öğretmen vardır. Konu alanı ve bilgi merkezli program geliştirme yaklaşımı benimsenir. Gerçekliği ruhla açıklarlar.
 
 
 PRAGMATİZM
FAYDACILIK
YARARCILIK
—Yaşantı-fayda yarar sonuç-başarı-öznel deneyim-birey-taraflı-yaşama uygunluk
**Değişim süreklidir değerler görecelidir ve kişiye göre değişir.
**Bir düşüncenin bir bilginin doğruluğu başarı ve faydasında gizlidir.
**Sonuçta bir şey faydalı ve yararlı ise doğru ve gerçektir. Bireylerde yaşantılar yoluyla davranış değişiklikleri gerçekleşir.
**EĞİTİMDE öğrenci merkezli bir anlayışa sahiptir, insan deneyimlerine hedef ve yöntemlerde esnekliğe değişimlere ve düzeltmelere olanak tanır.
**W.JAMES-J.DEWEY
 
VAROLUŞCULUK
Existantiyalizm
**ÖZGÜRLÜK-HÜRLÜK-DUVARSIZ EĞİTİM-OKULSUZ TOPLUM
**Birey ve bireyin özgürlüğü ön plana çıkarılmalıdır.
**Bireyin kendini geliştirmesine yönelik her türlü çaba desteklenmelidir
**Her birey değerlidir ve kararlarını kendisi verir.
 
 NATURALİZM —Gerçek doğadır ve insan doğal bir varlıktır. Eğitim bundan dolayı bireylerin doğalarına uygun olmalıdır. Çıkış noktası realizmdir.
**Çocuk yetişkin oluncaya kadar hiçbir ahlaki değer ve inanç verilmemelidir..Kişi kendi mantığıyla bulmalı ve keşfetmelidir.Bireylerin doğal olarak olgunlaşmasını savunurlar.
**Öğrenci öğrenmeye aktif olarak katılmalıdır. Eğitim öğrencinin ilgi ve isteklerine cevap vermeli yeteneklerine uygun olmalıdır.
Temsilcisi: J.J ROUSSEU dur
** Doğa kanunları bireylere ve topluma uygulanmalıdır.
**Gözlem ve deneye dayalı bilimleri ve öğrenme yöntemlerini tercih ederler.
 
 POLİTEKNİK EĞİTİM **Önce toplumun beklentileri karşılanmalı. Toplum bireyden önce gelmelidir
**Birey toplum için eğitilmelidir. Programlar üretim teknikleri-uygulama ve politik derslere göre düzenlenmelidir.
**Birey çok yönlü yetiştirilmeli ve geliştirilmelidir. Bireylerim üretim yetenekleri geliştirilmeli uygulamalı eğitme ağırlık verilmelidir.
***Marx, Engels, Lenin

   2009-İyinin doğrunun ve güzelin evrenselliğini değerlerin mutlak olduğunu ve değişmezliğini tutarlılık kavramının önemli olduğunu savunan bir öğretmen öğrencilerine seçme özgürlüğü tanımakta onların seçme ve karar verme becerilerini geliştirmek istemektedir. Bu öğretmen için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir.İDEALİST
 
**Eğitim amacını özgürlüklerin artmasına odaklayan, öğrencilerin kendi değer sistemlerini geliştirmelerini savunan bir öğretmen gereksinimi olan öğrencilere yardım etmekte onlara seçme hakkını vermekte ve onların kişilik gelişimlerine katkıda bulunmaktadır.VAROLUŞCU
 
**Öğrencilere toplumun değerlerini aktarmaya çalışan bir öğretmen iyi vatandaş olmanın bilgili birey olmaya dayandığını düşünmekte ve bu amaçla planlı eğitim etkinliklerini gerçekleştirmektedir.REALİST-GERÇEKÇİ
**Öğrenme öğretme süreçlerine bireyin etkin katılımını en çok vurgulayan felsefe YARARCILIK
**Okulun işlevi aydın ve lider yetiştirmektir. İDEALİZM
 
**Öğrencinin ne öğreneceğini öğretmen belirlemelidir ve başat kültürel değerler öğrenciye aktarılmalıdır. REALİZM
 
**Yaşamın ve öğrenmemin amacının hayatın değerlerini anlamak ve bu değerlere sahip çıkmak kültür ve geleneklere önem vermek İDEALİZM
 
**Gerçek bilgi akıl ile elde edilemez gerçekliği daha çok duyumsamak özgürce yaşamak gerekir VAROLUŞCULUK.
**Eğitim yaşama hazırlıktan öte yaşamın kendisidir. PRAGMATİZM
 
 EĞİTİM FELSEFELERİ
1-GELENEKSEL EĞİTİM FELSEFELERİ

DAİMİCİLİK ESASİCİLİK
**Evrensel nitelikte ölçüler. Değişmez gerçeklere göre sağlam ve karakterli insan yetiştirilmelidir. İnsanın doğası ve ahlaki değerleri değişmez
**Aristokratik bir eğitimi öngörür. Zihinsel gelişme yönünden üst düzeyde seçkin bireyler yetiştirmek. ENTELEKTÜEL EĞİTİM(akıl yürütme)
**Geçmişten gelen kesin doğruları ve bilgiyi nesilden nesile aktarmak
**Mutlak ve değişmez bilgiler okul tarafından her zaman ve her yerde her yaştaki insana öğretilmelidir.
** Dünyanın maddi ve manevi değerlerinin öğrenilmesinde klasik eserlerin önemini ve değişmeyen evrensel bir eğitim ilkesini savunan eğitim felsefesi
**Değişmeyen konu değişmeyen evrensel eğitim ilkelerini savunarak 18 yy a kadar devam eden en geleneksel en tutucu yaklaşımdır
**Eğitim programı çağlar ve kültürler üstü olmalı ve bilgiyi kazandırmalıdır bilgi ise her yerde aynıdır.
**Öğretmen öğrenciye model olmalı ve geçmişten gelen kesin doğruların nesilden nesile aktarılmasını sağlamalıdır. Metod olarak çoğunlukla tümdengelimi kullanmalıdır.
**Aslında öğretmenin görevi zaten öğrencide var olan bilgileri onlara buldurmaktır. Öğretmen merkezlidir öğretmen öğrencilerin düşünmelerine yardımcı olur. Geçmişten gelen kesin doğruları ve bilgiyi nesilden nesile aktarır
**Öğretmen öğrencilerin düşünmelerine yardımcı olur. Örnek alma-tartışma-sokratik yöntem-drama rol yapma buluş v.s
**DAİMİCİLİKTE akıl önemlidir. Rasyonel kişiler yetiştirilmeli.  İnsanlar akıllarını kullanarak gerçeklere ulaşabilirler ve gerçekler zaten insanların akıllarında vardır. ÖĞRETMENİN GÖREVİ ÖĞRENCİYE AKLINDA VAR OLANI BULDURMAKTIR.
**En geleneksel ve tutucu yaklaşımdır. Sabit eğitim programları uygulanır. Değişmeyen evrensel bir eğitim.
**Eğitim hayata hazırlığın bir sürecidir hayatın bir kopyası değildir ve öğrenciyi hayata hazırlar. Eğitim kültürü aktarmalıdır.
**Klasik konular beşeri bilimler mantık matematik felsefe edebiyat. Yani: Beşeri bilimler felsefe din tarih matematik klasik konular ve klasik eserler önemidir. Büyük kitaplar klasik eserler eğitimi
**Evrensel ve entelektüel eğitim verilmeli maddi ve manevi değerler öğretilmelidir. Her zaman ve her yerde geçerli olan bilgiler
****Bilimsellik ve pozitiflik esasiciliğe göre eksiktir.
**Temsilciler: ADLER-MORTİNERD VE MAYNARD
 
**Konu alanı, alanında uzman öğretmen ve disiplin merkezlidir ve bilimsel bilgileri öğretir. Öğrenci öğretmeni dinler ve anlatılanları ezberler. Öğretmen sınıfın lideridir
 
. **Yeni kuşaklara ortak bilgileri ve kültürel değerleri aktarmalıdır. Geçerli bilgiler ve kültürel değerler okul ve eğitim aracılıyla yeni kuşaklara aktarılır. Geçmişten gelen önemli bilgi ve değerlerin temel yanları korunarak gelecek kuşaklara aktarılmalıdır.
 
**İnsan zihni doğuştan boştur ve tüm bilgiler sonradan öğretilebilir.
 
**Soyut düşünme düz anlatım Lab. Yöntemi buluş-deney araştırma v.s tümdengelim
 
**Okuma yazma sayma gibi TEMEL BECERİLER-fen sosyal anadil tarih matematik eğitim gibi TEMEL KONULAR
 
**Konular özümsenmelidir. Eğitimde disiplin ve zorlama esastır.
 
**Bireyin toplumsallaşması sağlanarak kültürün gelecek nesillere aktarılması gerekmektedir.
 
**Rekabetçi ortamda öğretim esastır ve öğretmek öğrenmeye göre daha önemlidir çünkü birey doğuştan bilgiye sahip değildir. Öğrenciden çok eğitim öğretim girişimci olmalıdır.
**Tüm bireylerin sahip olması gereken temel bilgiler vardır ve öğretilmelidir.
 
**En yaygın kabul gören ve en uzun uygulanan yaklaşımdır. Bilgiler sonradan öğrenilir. Öğretmen bilgileri anlatarak ve ezberleterek öğrenciye öğretir.
 
**Kurallara uymayan cezalandırılır. Disiplin şarttır. Öğrenciyi zorlama vardır,sıkı çalışma esastır.. Öğretmen kontrolü önemlidir.
**Öğretim dersler ve konulara göre yapılır.
 
.**Bireylerin zihinsel gelişimleri desteklenmelidir. Zihinsel yeteneği olan bireylere önem verilir
****18 yy dan sonra parlamıştır ve konunun özümsenmesi esastır
****Öğretmen ve konu merkezli olmakla birlikte okulların toplumdaki ağırlığı ve birey üzerindeki etkisi artmıştır.
 
**Temsilciler HORNE BAĞLEY VE KANDEL
 

 DİKKATLİCE OKUYUNUZ:Esasicilerin daimicilerden farkı konu alanı programın ve kültürün biraz daha esnek yapıda ele alınmasıdır. Geçmişten gelen temel bilgi ve değerlerin önemli yanlarını korur bunlara yenileri de eklenerek gelecek kuşaklara aktarılır. Böylece geçmişin başarıları üzerine yenileri eklenerek mükemmel bir uygarlık kurulabilir.
  
****Değişmeyen evrensel programlar__________________   DAİMİCİLİK
****Programlardaki konulara yenileri eklenebiliyorsa _____  ESASİCİLİK
****Varolan kültürün aktarılması_______________________  DAİMİCİLİK
****Varolan kültüre yenileri eklenerek aktarılıyorsa________ ESASİCİLİK
 
2006 Aşağıdakilerden hangisinde öğretmenin rolü daimicilik esasına göre belirlenmiştir.
         Geçmişten gelen kesin doğruları ve bilgiyi nesilden nesile aktarmak
2006 Dünyanın maddi ve manevi değerlerinin öğrenilmesinde klasik eserlerin önemini ve değişmeyen evrensel bir eğitim ilkesini savunan eğitim felsefesi. DAİMİCİLİK
2004Bireylerin zihinsel yetilerini geliştirmelerine yardımcı olmak-ESASİCİLİK
         Zihinsel gelişme yönünden üst düzeyde seçkin bireyler yetiştirmek-DAİMİCİLİK
2005 En açık olandan en tutucu olana doğru

         YENİDEN KURAMCILIK İLERLEMECİLİK-ESASİCİLİK-DAİMİCİLİK
 

İLERLEMECİLİK YENİDEN KURAMCILIK
**Pragmatik felsefenin etkisi vardır. BİREYSEL DEĞİŞİM VE YENİLİK
**Öğrenci aktif etkin katılımcıdır ve öğrencinin ilgi ihtiyaç ve beklentileri önemlidir. ÖĞRETMEN REHBERDİR
**Yarışma yoktur uygulamalı işbirlikçi öğrenme beyin fırtınası deney gezi gözlem buluş  ön planda tutulmalıdır. Problem çözme, araştırma inceleme, proje-J.DEWEY
**Hayatilik ilkesi ışığında OKUL HAYATA HAZIRLAYAN YER DEĞİL HAYATIN KENDİSİ OLMALIDIR.
**Öğrencilere üst düzey düşünme becerileri kazandırılmalıdır.
**Yeni eğitim programı ilerlemecilik felsefesine göre hazırlanmıştır.
**Yaparak yaşayarak öğrenme demokratik katılımcı ortam, Hümanistik ve radikal eğitim reformu sözkonusudur.
**En esnek eğitim felsefesidir.
**Sürece dayalı özdeğerlendirme sözkonusudur.
**Eğitim durumlarını ön planda tutar.
 
2007-Yeni ilköğretim programlarının dayandığı öğrenme yaklaşımları öğrenenlerin öğrendikleri bilgilerle günlük yaşam durumları arasında bağlantı kurmalarına bilgiyi özümsemelerine ve kalıcı bilgi edinmelerine fırsat vermektir. Bu özellikler dikkate alındığında yeni ilköğretim programlarının ağırlıklı olarak hangi eğitim felsefesine dayandırıldığı söylenir.İLERLEMECEİLİK
**Pragmatizm ve varoluşculuk TOPLUMSAL DEĞİŞİM VE YENİLİK.
**Toplumu yeniden düzenlemek toplumda reform yapmak ve toplumda gerçek demokrasiyi yerleştirmek gerekir.
**İlerlemecilerin öğrenen merkezli eğitim anlayışına karşıdırlar, öğrencinin yerine toplumun olması gerektiğini savunurlar.
**Araştırma başkanı ve proje yöneticisi gibi olan öğretmenler toplumun etnik dini sosyal ekonomik yapılarının ve sorunlarının öğrenciler tarafından fark edilmesini sağlar.
**En çağdaş (yeniliklere açık) eğitim felsefesidir. Toplumlar sürekli değiştiği için programlarda değişmelidir.
**Okullar toplumun problemlerinin çözümü konusunda öğretmen ve öğrencilerin gerektiğinde harekete geçtiği yerlerdir.
**Program öğelerinden içerik öğesini öne çıkarılar.
**Örnek olay proje tabanlı eleştirel düşünme sosyal yapılandırmacılık
**Tümel değerlendirme-portfolyo tipi değerlendirme ön plandadır.
**Toplumun yenilenmesinde asıl görev okulundur. Öğretmen asıl güç konumundadır.


2004- Evrensel ve entelektüel eğitim(DAİMİCİLİK)-Öğrenmeyi sıkı ve zorlayıcı bir çabayla açıklar(ESASİCİLİK)-Toplumu yeniden düzene koymayı esas alır (YENİDEN KURAMCILIK) Eğitim çocukların ilgilerine göre ve çocukların aktif katılımıyla olmalıdır.(İLERLEMECİLİK)
 
SİNAN DURMAZ
 

5- Doğal Çevrenin Program Geliştirme Ve Aşamaları

**Program geliştirilirken, toplumda çağın gerektirdiği özellikler değişimler yaşanan sorunlar çatışmalar gereksinimler toplumun ve bireyin ihtiyaçları dikkate alınır ve alınmalıdır.
**Program geliştirme program tasarısı oluşturulduktan sonra tasarının uygulanması değerlendirilmesi ve değerlendirme sonunda elde edilen sonuçlar doğrultusunda tasarının yeniden ele alınıp eksiklerin ve hataların düzeltilmesi süreci olarak da tanımlanabilir.
**AYRICA PROGRAM GELİŞTİRİLİRKEN:
  **Öğrenciye neler kazandırılacak? Öğrenciye kazandırılacaklar için hangi eğitimsel durumlardan faydalanılacak?
  **Öğrenciye kazandırılacak davranışlar nasıl örgütlenecek? Belirlenen süreçler ne kadar etkili olacak ki istendik davranışlar kazandırılacak?
  **Eski programın eksikliklerinin giderilmesi yenilenmesi değişen ihtiyaçlara göre ayarlanması
  **Teknolojik-sosyal-ekonomik gelişmelere uyum
AŞAMALARI:
2008 Türkeğitim sisteminde eğitim programları ve öğretmenlerin rolleriyle ilgili olarak doğru bilgi
CEVAP: Öğretmenler eğitim programlarının uygulamasında ve değerlendirilmesinde sorumludur
1-TASARLAMA:
**Hangi eğitim yaklaşımı kullanılacak?  Programda hangi öğeler kullanılacak?
**Programın hangi öğesi ne kadar önemli ne kadar ağırlık verilecek öğeler arsındaki etkileşim düzeyi ne olacak?
2-HAZIRLAMA
**Ülkemizde eğitim programları hazırlanırken TABA-TYLER MODELİ kullanılmaktadır.
3-UYGULAMA
**Ülke genelinde uygulanmadan önce bir yıl süreyle pilot okullarda uygulanır. Olumlu sonuçlar alınırsa ülke genelinde uygulamaya konulur.
4-DEĞERLENDİRME
**Uygulama aşamasında programın eksik ya da olumlu yanları tespit edilir. Öğretmen ve öğrenci düzeyindeki uygulamalara bakılarak değerlendirme yapılır.

PROGRAM GELİŞTİRME SÜRECİNİN İLKELERİ
**DİNAMİKLİK-SİSTEMATİKLİK: Herhangi bir öğede meydana gelen değişikliğin diğer öğeleri de etkilemesi ve değiştirilmesini gerekli kılmasıdır. Hedef-içerik eğitim durumları ve değerlendirme arasında dinamik ilişkiler vardır.
**ARAŞTIMA VE GELİŞTİRME:Objektif ve bilimsel verilerin doğrultusunda yapılan bir çalışmanın ürünüdür.
**DENENCEL VE OPERASYONEL: Uygulanırken değişiklikler yapılabilir, geliştirilebilir. Tasarlanır denenir denenirken düzeltmeler yapılır.Program geliştirme sürecinin uygulamalı olmasını ifade eder..
**SÜREKLİ VE DİRİK BİR SÜREÇTİR:Uygulama- değerlendirme sonrası elde edilen veriler hatalar eksiklikler geliştirme sürecinde anında kullanılır dönütler düzeltmeler yapılır.
**Programlar ülkenin eğitim felsefesine toplumsal yapısına ihtiyaçlarına uygun olur ve paralellik gösterir
**Program geliştirme uygulanmakta olan eğitimin değerlendirmesini yapar.
**Program geliştirme ekip çalışmasını gerektirir, bir uzmanlık çalışmasını gerektirir.
**Toplumsal güçler bilimsel ve teknolojik gelişmeler çevre doğa eğitim felsefesindeki gelişmeler uluslar arası standartlar program geliştirme sürecini tetikler.
2004Eğitim programlarının değerlendirme öğesi aynı zamanda geribildirim(dönüt) mekanizmasıdır. Bu açıklamadan hareketle eğitim programlarının değerlendirme ve geliştirme süreçleri ile ilgili öncelikle aşağıdakilerden hangisi söylenebilir.?   SÜREKLİ VE DİRİK BİR SÜREÇTİR
  **Programın 4 temel öğesinin (tasarlama-hazırlama-uygulama-değerlendirme veya Hedef-içerik eğitim durumları ve değerlendirme ) birbiri arasında ilişkili düzenlenmesi program geliştirmede SİSTEMATİKLİK- DİNAMİKLİKilkesine vurgu yapmaktadır.
**Program geliştirme sürecinde program uygulanırken araştırma ve düzeltme yapılarak programın geliştirilmesi SÜREKLİLİK ilkesi ile açıklanır.
**Bilgi ve teknolojideki gelişmeler, bireylerin ilgi ve gereksinimleri, sosyal yapının ve işleyişin gelişimi ve değişimi, programların hiçbirinin yüzde yüz öğrenmeyi sağlar nitelikte olmaması program geliştirme sürecine sürekliliği devamlılığı sağlar
 

PROGRAM GELİŞTİRMENİN TEMELLERİ


TEMELLER
ÖZELLLİKLERİ
SOSYAL-TOPLUMSAL —Programların temel amacı bireylerin topluma uyum sağlamasıdır. Bundan dolayı programlar toplumun beklentilerine ihtiyaçlarına yaşam biçimlerine kültürüne sosyal ve ekonomik yapısına uygun olmalıdır. Bireylerin toplumsallaşmasını sosyalleşmesini sağlar.
—Toplum bireyden ne istemektedir sorusuna yanıt aranır.
—Eğitim programları ile kültür mirası gelecek kuşaklara aktarılır.
—Bir ülkenin eğitim politikası milli ideolojiyi koruma değer ve sembolleri öğretmektir. Toplumsal düzeni ve adaleti sağlamada eğitim kurumları ve programlarının rolü büyüktür.
—Toplumun ihtiyaç duyduğu birey özelliklerine cevap veremeyen ve toplumla uyum göstermeyen programların yaşama şansları yoktur.
—Eğitim programları toplumsal değişmeleri hızlandırır. Yenilikleri etkiler.
—Ülkemizde eğitim programlarının toplumsal temellerinde, Atatürk İlke ve Devrimleri, Atatürk ün eğitim ile ilgili görüşleri Anayasa ve yasalar hükümet programları kalkınma planları milli eğitim şuraları ve bilimsel literatürden alır.
TARİHSEL —Geçmişteki program çalışmalarını sonuçlarını bilmek gerekmektedir. Geçmişteki çalışmaların olumlu ya da olumsuz yanlarının bilinmesi yeni çalışmalara kolaylık sağlayacaktır.
—1918 yılında EĞİTİM PROGRAMI adıyla yazılan Franklin Bobbit in kitabı ilk çalışmadır.Bir başka çalışma yapan kişi ise yine  Bobbit gibi davranışçı kuramı esas alan Chartes  tir
—1949 Yılında Ralph Tyler Eğitim Programı ve Öğretimin Temel İlkeleri adlı eseri yazmıştır. HEDEFE DAYALI PROGRAM DEĞERLENDİRME MODELİ
—1962 de TABA Program Geliştirme: Kuram ve Uygulama adlı eserini çıkarmıştır. Program geliştirmeye sistematiklik kazandırmıştır.
BİREYSEL —Programlar hazırlanırken bireylerin kendilerini gerçekleştirecek süreçlerini desteklemeye yönelik olmalıdır. Toplumdaki bireylerin ilgi yetenek ve gelişimleri, öğrenme sitilleri dikkate alınarak programlar hazırlanmalıdır.
—Bireyler toplumdan ne istemektedir. Bu durum program geliştirmenin en önemli temelini oluşturur.
—Maslow a göre ihtiyaçlar hiyerarşik bir düzen içinde karşılanırlar biri gerçekleşmeden bir üst ihtiyaca geçilmez.
Fizyolojik-Güvenlik-Ait olma-Saygı-Bilme anlama-Estetik-Kendini gerçekleştirme
KONU ALANI —Bireylere ne öğretelim sorusuna yanıt arar? Bireylere hangi bilgi birimleri ve konuları öğretilmelidir
—Konuların geçerliliği güvenirliği güncelliği önemlidir
—Bilimsel olarak doğruluğu kanıtlanmayan bilgiler programlara konulamaz
—Bilim ve teknoloji alanındaki gelişmeleri de içerisine almalıdır.
 
EKONOMİK Eğitim-Bilgi Beceri-İstihdam-Üretkenlik-Kazanç
—Ülke ekonomisi ne kadar güçlü olursa eğitime ayrılan pay o kadar artacaktır. Eğitim ekonomisi plan ve program dahilinde hedeflere ulaşmak için kaynakların etkili bir biçimde kullanılması ile israfın önüne geçilmesini sağlar.
—Eğitime ayrılan bütçe program geliştirme çalışmalarına yön verir.
FELSEFİ —Programlar hazırlanırken eğitim programı hangi felsefi yaklaşıma dayanmalıdır sorusu sorularak başlanır.
—Felsefi yaklaşım merkeze alınan öğeyi ve öncelikleri işaret eder.
—Temel alınan felsefi yaklaşım ülkenin eğitim felsefesini ortaya koyar.
—Program geliştirme sürecinde NİÇİN? Sorusunun cevabını arar.
—Program geliştirmenin her aşamasında felsefeden faydalanılır.
—Eğitim programlarının hazırlanmasında yönlendirici rol oynar programa anlam kazandırır ve eğitim ortamlarının düzenlemesinde temel oluşturan en önemli öğedir. 2009 STS
—Temel varsayımları belirlemede ve oluşturmada hedeflerin iç ve dış tutarlılığını sağlamada hedefleri önem sırasına koymada hedefleri sorgulamada felsefeden faydalanılır. Eğitimi çok yönlü ele alır. Tüm öğeleri ile beraber.
NOT:2005 önce ülkemizdeki programlarda daimicilik ve esasicilik felsefeleri hakimdi 2005 ten sonra ilerlemecilik felsefesi uygulamaya konmuştur.
PSİKOLOJİK —Birey hangi koşullar altında ve nasıl öğrenir? Öğrenme öğretme süreci nasıl gerçekleşir.? Hangi tür davranışlar öğrenme ürünüdür.?
-Öğretim hedefleri kazanımları bireye uygun mudur değimlidir.?
—Öğrenme öğretme kuramlarının temel alınmasını sağlar.
**Çünkü öğrenme kuramları( Bilişsel-davranışçı kuramlar )daha çok öğreneni temel alır birey hangi koşullar altında ve nasıl öğrenir-öğrenme hangi koşullarda gerçekleşir-hangi davranışlar öğrenme ürünüdür.
**Öğretme kuramları ise öğretmen ve öğretimin düzenlenmesi boyutuyla ilgilidir öğretmen davranışları süreci nasıl etkiler-öğretmen süreci nasıl yönlendirir-öğretmen hangi koşullar altında nasıl davranır-öğretmen davranış bozukluklarıyla karşılaştığında neler yapar-öğretimin düzenlenmesinde geçerli ilkeler nelerdir-öğrenme sürecine etki eden faktörler nelerdir
—Programlar hazırlanırken öğrencilerin yetenekleri ilgileri eğilimleri beklentileri hazırbulunuşluk düzeyleri bireysel farklılıkları dikkate alınır.
—Öğrenme nasıl gerçekleşir insan nasıl öğrenir sorusuna yanıt arayan psikolojiden her zaman her aşamada faydalanılır

          
ÖĞRENME-ÖĞRETME KURAMLARI


ÖĞRENME KURAMLARI
ÖĞRETME KURAMLARI
**Organizmada davranış değişikliği hangi koşullarda ve nasıl gerçekleşir
**Neler öğrenme sayılır neler öğrenme ürünüdür
**Öğrenmede kalıcılık nasıl sağlanır
**Öğrenme nasıl gerçekleşir öğrenme stilleri yolları biçimleri nelerdir
**Öğrenmede dönüt düzeltme ya da pekiştirmenin önemi nedir
**Öğrenme kuramları daha çok öğreneni temel alır birey hangi koşullar altında ve nasıl öğrenir-öğrenme hangi koşullarda gerçekleşir-hangi davranışlar öğrenme ürünüdür.
—Öğrenme süreci nasıl planlanır
—Öğretimin düzenlenmesinde geçerli ilkeler nelerdir
—Öğretme model ve yaklaşımlarının öğretme üzerindeki etkisi nelerdir.
—Öğretmenin farklı koşullardaki davranış biçimleri öğrenmeyi nasıl etkiler
—Öğretmen bireysel farklılıklara göre nasıl davranmalıdır
**Öğretme kuramları ise öğretmen ve öğretimin düzenlenmesi boyutuyla ilgilidir öğretmen davranışları süreci nasıl etkiler-öğretmen süreci nasıl yönlendirir-öğretmen hangi koşullar altında nasıl davranır-öğretmen davranış bozukluklarıyla karşılaştığında neler yapar-öğretimin düzenlenmesinde geçerli ilkeler nelerdir-öğrenme sürecine etki eden faktörler nelerdir

 
**2003 Bireyin içinde yaşadığı topluma sağlıklı bir biçimde uyum sağlayabilmesi için program hazırlama aşamasında öncelikle aşağıdaki sorulardan hangisine yanıt aranması gerekmektedir.
CEVAP: Toplumun bireyden beklentileri nelerdir.
**Lise düzeyindeki bir dersin hedefi ilköğretim düzeyindeki bir programa yazılamaz. PSİKLOJİK TEMEL
**Eğitim bir kültürleme sürecidir. TOPLUMSAL-SOSYAL TEMEL

4- POSNER 5 Tür Programdan Bahsetmektedir

2008-Posner beş tür program olduğunu söylemektedir. Bunlar:
1-Resmi(yazılı)program
2-Uygulamadaki (Gerçekleşen program)
3-İhmal edilen(geçeriz program)
4-Ekstra(ek ilave program
5-Örtük(gizil)program.
POSNER in eğitim programını bu şekilde ayırmasının uygulamadaki anlamı ya da katkısı ne olabilir.
Cevap: Eğitim reformlarının başarı ve başarısızlıklarının nedenlerini belirlemeye yardımcı olur.

1-Resmi(Yazılı)Program:
 Resmi onaylanmış okullarda uygulanmak üzere programlanmış programdır. Hedefler içerikler belirlenmiştir. Eğitim otoriteleri tarafından belirlenir.(Talim Terbiye Kurulu)

2-Uygulamadaki Program (GERÇEKLEŞTİRİLEN)
—Tasarlanan programın uygulamadaki şeklidir. Fakat tasarlanan program ile uygulanan program arasında farklılıklar oluşabilir. Tasarlanan program ne kadar mükemmel olursa olsun önemli olan uygulaması ve sonuçlarıdır. Bundan dolayı program değerlendirmede çalışmalarında tasarı dâhilindeki programdan çok uygumla sürecindeki veriler dikkate alınır. RESMİ PROGRAM
—Öğretmenin elinde hayat bulan programdır. Teorik uygulamanın pratiğe dönüşmüş halidir.
—Etkinliklerin somutlaştırılmış şeklidir. Yıllık günlük planlarla düzenlenir uygulanır.

3-İhmal Edilen-Geçiştirilen Program(Geçersiz Program)
— Resmi programın çeşitli sebeplerle ihmal edilen önemsenmeyen yanlarını kapsar
—Resmi programın kasıtlı bilinçli ya da üstün körü geçiştirilen boyutudur.
—Öğretmenden öğretmene ve çevre koşullarına göre değişir.
—Nelerin öğretilmediği de önemlidir. Okulun çevrenin olanakları da bu durumu etkiler.
—Örneğin sınavda soru çıkmayacak konuların geçiştirilmesi gibi
—Para araç gereç eksikliği öğretmen eksikliği afet gibi durumlarda buna neden olabilir.

4-Ekstra Program-İlave program:
—Hazırlanan programlarda esneklik olmalı ve bireyler kendilerine göre seçtikleri programda ilerleyebilmelidir. Örtük programdan farkı yazılı olmasıdır. Resmi programda olmayan öğretmen ve okullar tarafından yapılan ek çalışmaları içerir.
—Örnek-Fakir ama başarılı öğrencilere hafta sonu yapılan ek kurslar v.s
—Okuldan okula farklılık gösterebilir. Planlıdır.
—Örnek: Okullardaki kültürel-sosyal sportif faaliyetler, konferanslar-açık oturumlar v.s bu programa örnek gösterilebilir.

5-Örtük (Gizil) Program
NOT: Program boyutları konusunda HARRİS inde 3 boyutu unutulmamalıdır.
1-Açık Program—Resmi ve yazılı program
2-Yarı Açık Program—Resmi ve yazılı programların uygulanması
3-İhmal Edilen Program—Resmi programda yer almayan ya da önemsenmeyen kısımları kapsar.
 

OKUL İKLİMİ SINIF İKLİMİ
**Okulun fiziki özellikleri-Lab-spor salonu-atölye
**Okulun amblemi forması renkleri
**Yazılı yazısız kurallar okulun beklentileri v.s
**Okuldaki öğretmen öğrenci idare ilişkileri ortamı
**Okulun yayınları kültürel faaliyetleri okul içi okul dışı etkinlikleri v.s
**Sınıfın özellikleri ışık ısı renk malzemeleri. Vs
**Sınıfın kuralları öğretmen öğrenci ilişkileri ortamı
**Öğretmenin beklentileri önyargılar öğrenci özellikleri

 
PROGRAM GELİŞTİRME SÜRECİ ÖĞELERİ
2005-Niçin? Nasıl? Ne Kadar? Bu sorular program geliştirme sürecinde hangi temel öğelerle ilişkilidir.?
Niçin?---Hedef
Nasıl?---Eğitim Durumu
Ne Kadar?---Değerlendirme

GELENEKSEL KLASİK YAKLAŞIMLARDA ÖĞRETİM PROGRAM ÖĞELERİ

HEDEF İÇERİK KAPSAM EĞİTİM DURUMLARI SÜREÇ-ÖĞRENME YAŞANTILARI-SÜREÇ SINAMA DURMLARI
**Niçin? Ne tip insan
**Uzak genel özel davranışsal hedefler
 
**Ne öğretelim
**Üniteler?
**Konular
**Nasıl nerede ne zaman
ne ile öğretelim?

**Yöntemler stratejiler-teknikler ara.-gereç zaman süre ipucu dönüt düzeltme
**Ölçme ve değerlendirme
**Hedeflere ne kadar ulaşıldı ne kadar öğrenildi sürecin değerlendirilmesi kalite kontrolü
ÇAĞDAŞ YENİ YAKLAŞIMLARDA ÖĞRETİM PROGRAMI ÖĞELERİ
ÖĞRENCİ KAZNIMLARI-ÖĞRENME ÜRÜNLERİ ÖĞRENME ALANLARI TEMA ETKİNLİKLER
SÜREÇ
SINAMA
**Öğrencilerin öğrenme sürecindeki kazanımlarını içerir. Yani kazanacakları kazandıkları tutum değer davranış-gelişimleri v.s **Birbirleri ile ilgili konu ünite tutum beceri v.s nin bir bütün olarak yapılandırılmasını içerir(MEB 2005)
**Organize bilgilerin öğretilmesi şeklindeki içerik
ÖĞRENME-ÖĞRETME SÜRECİNİ SAĞLAYAN tüm etkinlikler Değerlendirmeler sürece bakarak yapılır.

 
 2009-Öğretmenler yıllık plan ünite planı ve günlük plan hazırlarken aşağıdaki önerilerden hangisini öncelikli olarak yapmalıdır?
CEVAP: Öğretim programını inceleme
2009-Aşağıdakilerden hangisi öğretim programının süreç boyutunun taşıması gerenken niteliklerdendir?
Cevap: Öğrenme stratejileri yöntem ve tekniklere yer verme
2003-Öğrenme öğretme süreçleri üzerinde aşağıdakilerden hangisi en az etkilidir.
Öğrencilerin-öğretmenlerin-öğretim programlarının-ölçme değerlendirme süreçleri.

3- Milli Eğitim İle İlgili Bazı Yasalar

Milli Eğitim Temel Kanunu:
1973 yılında kabul edilen 1739(1983 de bazı düzenlemeler yapılmıştır) Sayılı bu kanun esas ilkeleri düzenler. Eğitim ve öğretim programlarının dayanağını oluşturur
—Amaçlar, ilkeler
—Eğitim sisteminin genel yapısı
—Öğretmenlik mesleğin tanımı ve gerekleri(43.MADDE)
**Genel kültür
**Özel alan bilgisi
**Öğretmenlik meslek bilgisi(pedagojik formasyon)
     —Kişisel ve mesleki değerler-kişisel gelişim
     —Öğrenciyi tanıma
     —Öğrenme öğretme süreci
     —Öğrenmeyi gelişimi izleme ve değerlendirme
     —Okul toplum ve aile ilişkileri
     —Program ve içerik bilgisi
2006 Yılında Öğretmen kariyer sistemi uygulamaya konulmuştur.
Başöğretmen-uzman öğretmen-öğretmen
—Okul bina ve tesisleri
—Devletin eğitim ve öğretimdeki görev ve sorumlulukları
Tevhid-i Tedrisat Kanunu(Öğretimin Birleştirilmesi)
3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen ve 6 maddeden oluşan bu kanun Türk milli eğitim istemine yasal dayanak oluşturur. Günümüzde ilköğretimin zorunlu olması bu kanuna dayanmaktadır.
2008-Günümüz Türk eğitim sistemindeki uygulamalardan hangisi Tevhid-i Tedrisat Kanunu’na uygun bir uygulamadır. Cevap: İlköğretimin zorunlu olması
Bu kanunda ayrıca:
**Din uzmanları yetiştirmek için ilahiyat fakülteleri kurulması
**İmam ve dini hizmetlerde görevlendirilecek kişileri yetiştirmek için imam-hatip okullarının açılması
**Eğitim öğretim okullarının tümünün Milli eğitim Bakanlığına bağlanması
 
PROGRAM VE PROGRAM GELİŞTİRME
EĞİTİM PROGRAMININ ÖZELLİKLERİ
1-İşlevsel-Görevsel Olmalı: Yaşamda kullanılabilmeli ve toplumun ve bireyin isteklerine cevap verebilmelidir.
2-Esnek-Elastiki olmalı: Programın ana hatları belirlenmeli ve değişime yeniliklere açık olma özeliklerini içinde barındırmalıdır. Uygulandığı bölge ve yörelere ve öğrencilere uyarlanabilme özelliği olmalıdır.
3-Devletin Ve Toplumun Görüş Ve İsteklerine Milli Eğitimin Amaçlarına Uygun Olmalıdır: Programlar eğitim sisteminin beklediği insan tipini yetiştirecek özellikte olmalıdır. Programlar eğitim sisteminin uzak ve genel hedefleriyle uyumlu olmalıdır, tutarlılık göstermelidir. Programlar milli değerleri ve hedefleri kazandırmakla yükümlüdür. Devletin temel felsefesini hakim ideolojisi ile toplumsal ve kültürel değerleri öğrenciye ulaştırmalıdır. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını Atatürk ilke ve inkılâpları laiklik demokrasi ve cumhuriyet eğitimi yönünde yetiştirmelidir.
4-Uygulayıcılara Yardımcı Olmalıdır. Açık anlaşılır ve uygulanabilir olmalıdır. Uygulayıcı olan öğretmelere rehberlik eden tarzda olmalıdır. Öğretmenler için vazgeçilmez başvuru kaynaklarıdır. Öğretmenin anlayabileceği uygulayabileceği dilde olmalıdır.
5-Çerçeve Özelliği Taşımalıdır: İyi bir program ayrıntıya inmemeli ana hatlarıyla olmalı ülkenin tüm okullarında uygulanabilir olmalıdır.
6-Genel Ve Değişmez Olmalıdır: Bir ülkenin tüm bireyleri için geçerli olacak ilkelere sahip olmalı ve belli konu ve etkinlikler açısından değişmez nitelikler taşımalıdır. Mesela bütün okulların 29 Ekimde etkinliklerde bulunması gibi
7-Uygulanabilir Olmalı/Rehber Olmalıdır:Açık anlaşılır ve uygulanabilir olmalıdır. Uygulayıcı olan öğretmelere rehberlik eden tarzda olmalıdır. Öğretmenler için vazgeçilmez başvuru kaynaklarıdır. Öğretmenin anlayabileceği uygulayabileceği dilde olmalıdır.
8-Bilimsel Nitelikler Taşımalı: İyi bir program bilimsel süreçleri kullanarak hazırlandığı gibi öğrencilere de bilimsel bilgiyi kullanarak öğrenme olanağı sağlamalıdır.
9-Öğrenciyi Geliştirmeye Yönelik Olmalıdır: İyi bir program öğrencilerin bilimsel bilgiyi kullanarak öğrencileri bedensel zihinsel duygusal ve sosyal yönden geliştirmelidir.
 
PROGRAMIN BAŞLICA YARARLARI
***Öğretim sürecinin nitelikli ve verimli olmasını sağlar.
***Öğretimin etkinliğini artırır
***Davranış değiştirme sürecine öğretim niteliği kazandırır
***Öğretim sürecine standartlık-benzerlik sağlar
***Eğitim öğretime faaliyetlerine yön verir, kılavuzluk eder.
***Öğretim sürecinin kontrollü olmasını sağlar öğretimin canlı bir şekilde gelişmesine ve sürmesine yardımcı olur.
***Eğitimin planlı sistematik amaca uygun gelişmeye dönük birikimli bir şekilde ilerlemesine katkı sağlar.
***Eğitimde eşgüdümü sağlar.
***Kısacası program hedeflere ulaşmak için yapılacak etkinlikler düzeneğidir.
 
EĞİTİM PROGRAMININ ÖĞELERİ
**Hedef ve davranışlar: Öğrencilere kazandırılması gereken özellikler. İstendik davranışlar. NİÇİN?
**İçerik-kapsam muhteva-müfredat: Konunun örüntüsü ve üniteler. Hedefler doğrultusunda belirlenen olgu kavram ilke ve genellemelerin sistematik bağlarla oluşturdukları bilgi bütünü NE?
**Eğitim durumları: Davranışları öğrencilere kazandıracak dış şartlar.(Yaklaşım strateji yöntem ve teknikler NASIL?
**Sınama durumu ölçme ve değerlendirme: Davranışı öğrencilerin kazanıp kazanmadığını kazandıysa ne kadar kazandığını belirleyen durumlar. İstendik davranışlara ulaşılıp ulaşılmadığının tespit edilmesi NE KADAR? NE DÜZEYDE?
 
PROGRAM TÜRLERİ


Eğitim Programı (Yetişek)
—Öğrenene okulda ya da okul dışında planlanmış etkinlikler yoluyla sağlanan tüm öğrenme yaşantıları düzeneğidir.
—Tanımdaki okulda kavramı ile ders programı vurgulanmakta okul dışında ise örtük öğrenmeler vurgulanmaktadır.
—Yetişek: Geçerli öğrenme yaşantıları düzeneği,4 soruya verilen cevapta kendisini ortaya koyar
Hedef ve davranışlar__________________NİÇİN?
İçerik-kapsam muhteva-müfredat________NE?
Eğitim durumları______________________NASIL?
Sınama durumu ölçme ve değerlendirme__NE KADAR?
Öğretim Programı —Eğitim programının amaçları doğrultusunda belli bir öğrenme basamağındaki sınıflarda ve derslerde istenen hedefleri gerçekleştirmeye yönelik okulda ve okul dışında planlanan tüm etkinlikleri kapsayan yaşantılar düzeneğidir.
—Ders programlarının bütünüdür.
—Matematik programı-ilköğretim programı
UYARI: Müfredat programı bazen öğretim programı yerine kullanılır, fakat müfredat programı bir dersin bir yılık faaliyetlerini kapsar.
Ders Programı —Öğretim programı içinde yer alan ve her bir ders kapsamında ulaşılacak hedeflerin içeriğin öğretme öğrenme sürecinin ve değerlendirme etkinliklerinin programlanmasıdır. Kapsamı dar ama ayrıntısı fazladır.
—Bir ders süresi içerisinde planlanan hedefin ya da hedeflerin bireye nasıl kazandırılacağını tüm etkinliklerin yer aldığı plandır.
—Örnek: Türkçe dersinin bir ders saatinde anlatılacaklar.
Örtük (Gizil) Program —Resmi programın dışında yazılı olmayan bununla birlikte öğretmen denetiminde olumlu davranışlar kazandırmayı hedefleyen etkinlikleri içerir. Öğrenmelerin kalıcılığını ve niteliğini artırır. Resmi programla uyumludur ve resmi programın gerçekleşmesine yardımcı olur ve destekler.
2009-Öğretmenler genellikle söz dinleyen ve kuralara uygun davranan öğrencilere sempati duyarlar. Yapılan araştırmalar öğretmenlerin tepkilerinin öğrencilerin derlerdeki başarısızlıklarından çok kurallara uymamalarına yönelik olduğunu ortaya koymaktadır. Öğrencilere bu konuda bir açıklama yapılmasa da onlar kurallara uygun davrandıklarında bunun başarı olasılığını etkileyeceğini sınavda doğru yanıtlar vermeseler de iyi not alabileceklerini düşünürler. Bu durumda kurallara karşı çıktıklarında cezalandırılabileceklerini ya da öğretmenleri tarafından dışlanabileceklerini düşünürler. CEVAP: ÖRTÜK PROGRAM
2008-Milli Eğitim Bakanlığı TTK tarafından hazırlanarak uygulamaya konan öğretim programlarında belirtilen amaç ve etkinlikleri kapsamaz.  ***Öğretme öğrenme süreci içinde ortaya çıkan bilgiler düşünceler değerler ve uygulamalar bu uygulamalar sonucunda öğrencilerde meydana gelen bütün özellikleri kapsar. ***Okulun düzeni kuralları fiziksel psikolojik çevresi yöneticilerin ve öğretmenlerin sözlü ya da sözsüz olarak verdikleri iletileri kapsar. CEVAP: ÖRTÜK
—Resmi olmayan veya açıkça belirtilmemiş fakat öğrencilerin ulaşmalarının beklendiği mesajlardır.
—Beklenmeyen amaçlanmayan öğrenme sonuçlarını ürünlerini kapsar
—Uyum sağlamayı kolaylaştırır. Beklenen tutum ve davranışları içerir
****MESELA: ÖRTÜK programı sınıf iklimi ya da okul iklimi etkileyebilir.
***Yazılı değildir. Planlanmamıştır ve resmi programda yer almaz.
***Okulların yöneticilerin gizli hedefleri olarak da nitelendirilebilir.

 

EĞİTİM PROGRAMI ÖĞRETİM PROGRAMI
—NE SORUSUNA YANIT ARAR, TASARIDIR PLANDIR, PROGRAMLAMA SÜRECİDİR
—Ne öğretelim sorusuna yanıt arar.
—Genel bir kılavuz ve rehberdir. Teori üzerinde durulur.
—Programın hedef ve içerik öğeleri üzerinde ağırlıklı olarak durulur.
— NASIL sorusuna yanıt arar bir uygulamadır, stratejilere yöntemlere öğretmen niteliklerine vb odaklanır
—Nasıl öğretelim sorusuna yanıt arar.
—Yöntem öğretme becerileri ve sunuş becerileri önemlidir.
—Kılavuzun uygulandığı süreçtir. Yani dersin işlendiği programın hayata geçirildiği zamandır.
—Eğitim durumları öğesine ağırlık verir


 
 

2- Öğretim-Öğrenme-Öğretme Süreci Kavramları

ÖĞRETİM- ÖĞRENME-ÖĞRETME ÖĞRENME SÜRECİ KAVRAMLARI
ÖĞRENME:Bireyin davranışlarında kendi yaşantısıyla gerçekleşen nispeten kalıcı davranış değişikliklerdir.
**Öğrenme olması için  davranış değişikliğinin kalıcı olması gerekir. İlaç alındığında, sarhoşken vb yapılan davranışlar öğrenme değildir.
**Öğrenmede davranışa dönüşebilme  potansiyeli olmalı
**Öğrenip öğrenmediğini davranış ortaya çıkarma ile  anlıyoruz.
**Öğrenme olabilmesi için yaşantı yolu ile olacak, kalıcı  olacak, davranış değişikliği olacak.
 
 ÖĞRETİM:Öğretim, öğretme ve öğrenme faaliyetlerinin bileşkesidir. Yani öğretim, öğretme ve öğrenmeyi birlikte kapsamaktadır
**Öğretim, öğretmenin uyarıcı ve öğrenme durumları ( çevre, ortam) yaratarak, öğrencilerin amaçlar yönünde davranışlar geliştirmesine yardım etmesidir.”
           “Öğretim, öğrenmeyi kolaylaştıracak etkinlikleri düzenleme, gerekli araç ve gereçleri sağlama ve rehberlikte bulunma eylemidir.”
**Eğitimin okullarda yapılanıdır. Öğrenmenin sağlanması ve kişiye istenilen davranışların kazandırılması için uygulanan etkinlikleri kapsar.
**EĞİTİMİN OKULLARDA YAPILANIDIR.
ÖĞRETME:Öğretme eyleminin gerçekleştirilmesidir. Öğrenme faaliyetlerinin yönlendirilmesi ve çevrenin düzenlenmesidir. Öğrenme faaliyetlerini kılavuzlayarak öğrenmenin sağlanmasıdır. Çağdaş anlamda öğrenciye bilgiyi yapılandırtmadır.yani öğretmen öğrenmeyi öğretendir.
 
ÖĞRENME=>EĞİTİM=>ÖĞRETİM=>DAVRANIŞ 
ÖĞRENME:Yaşantı ürünü nispeten kalıcı izli davranış değişiklikleridir.
EĞİTİM: Bireye yaşantıları yoluyla istendik davranışları kazandırma sürecidir
ÖĞRETİM:Öğrenmeleri kılavuzlama ve sağlama sürecidir.
DAVRANIŞ: Organizmanın etkiye karşı gösterdiği tepkililerdir.
 

EĞİTİM ÖĞRETİM
**Her yerde olabilir zaman ve mekan sınırı yoktur
**Yaşam boyu devam eder süreklidir.
**Bilgi dahil her türlü rastlantısal durumlar kapsar
**Öğretimi içine alır geniş bir kavramdır.
**Kendiliğinden öğrenme gerçekleşir
**öğreticilerin hepsi profesyonel olmayabilir.
**Zaman sınırı vardır. Belirli ortamlarda gerçekleşir. Mekan sınırı vardır(okul)
**Belirlenmiş zaman bölümleri ile sınırlıdır
**Planlı bir şekilde istendik davranış ve bilgileri kazandırır
**Eğitimin planlı programlı kısmını oluşturur
**Yönlendirilmiş ve güdümlü eğitimi kapsar
**Öğreticiler kesin profesyonel


ÖĞRENME ÖĞRETME SÜRECİ
Öğreten ile öğrenen arasındaki etkileşimin sonunda öğrenme öğretme süreci oluşur.ÜÇ ÖNEMLİ VE TEMEL ÖĞESİ VARDIR.ÖĞRENCİ**ÖĞRETİM PROGRAMI **ÖĞRETİM HİZMETİ
BU SÜREÇTE: Çevre-ölçme araçları-öğretim hizmeti(İpucu-öğrenci katılımı pekiştireç-dönüt)-öğretmen-hedef-kazanımlar-içerik-konu strateji yöntem teknik gibi kavramlar yer alır.
 
 GENEL DEĞERLENDİRME
 ***Öğretme öğrenme sürecinin en önemli değişkeni ÖĞRENCİDİR.
 ***Eğitim öğretime göre zaman ve mekân yönünden sınırsızdır.
 ***Eğitimde zaman ve mekân sınır yoktur, öğretim ise belli ortamlarda ve zamanlarda yapılır.
****Öğretme öğrenme sürecinde yer alan 3 temel öğe öğrenci-öğretim programı-öğretim hizmetidir
 **Sistem öğelerinden işlem basamağı öğretim durumları kavramı ile eşdeğerdir.
 ****Kültür eğitime oranla değişime daha çok dirençlidir. Eğitim uygulamalarında kültürel değerlerin izleri vardır.
 **İnformal öğrenme doğal ortamlarda kendiliğinden oluşur, olumlu ya da olumsuz gerçekleşebilir. Yer mekân ve ortam değişebilir.
 ***Eğitim bireyin doğumundan ölümüne kadar geçen zaman diliminde çeşitli bilgi beceri tutum ve değerler kazanması olarak da tanımlanabilir
****--Örgün: Belli yaş grubundaki kişilere birbirinin önkoşulu olacak şekilde okul çatısı altında verilen eğitimdir.
  —İnformal: Gelişi güzel kültürleme süreci sonunda günlük hayatın içerisinde alınan eğitimdir
  —Yaygın: Kişinin kendi ilgi ve isteği doğrultusunda herhangi bir yaşta alabileceği kasıtlı eğitimdir.
  —Kişilerin yaşama atılmadan okul ya da okul niteliği taşıyan yerlerde genel ve özel bilgiler bakımından yetiştirmelerini sağlamak amacıyla belli yasalara göre düzenlenen eğitimdir.
****İnformal eğitim bir plana bağlı olmaksızın insan yaşamı içerisinde kendiliğinden oluşan eğitim etkinlikleridir. Aile içerisinde televizyon izlerken arkadaş gruplarında vb ortamlarda kazanılan bilgi beceri ve davranışlar bu eğitim kapsamındadır.
Eğitimin hatalı yan ürünleri, sigara içmek kopya çekmek yalan söylemek gibi süreçlerimiz gelişi güzel kültürleme sürecimiz usta çırak ilişkisi içindeki öğrenme süreci bu kapsamda değerlendirilebilir.
**Örgün eğitim: Milli eğitimin genel amaç ve ilkelerine uygun olarak hazırlanmış eğitim programları ile belli yaş gurundaki bireylere okullarda yapılan sürekli eğitim 
 
**Yaygın eğitim örnekleri:
—Hizmet sonrası eğitim
—Halk eğitimi
—Ehliyet kursu
 
**Eğitim sürece öğrenme ise ürüne vurgu yapar
**Yaygın eğitimin önkoşulu yoktur kişi istediği zaman ihtiyaçları ve ilgisi doğrultusunda eğitim alabilir
 
TÜRK MİLLİ EĞİTİM SİSTEMİ
TALİM TERBİYE KURULU (TTK):
**Ders kitapları ve eğitim araç-gereçleri ile ilgili standartları belirlemek ve geliştirmek ve ders araç-gereçlerini belirler.
**Okullardan mezun olabilmenin ilke ölçüt ve koşullarını belirler.
**Öğretmen niteliklerini belirler. Milli Eğitim Sisteminin nasıl bir insan yetiştirmesi ile ilgili hedefleri belirler. Gençleri Cumhuriyet esaslarına göre hazırlayacak ve okullar da milli terbiyeyi kuvvetlendirecek tedbirleri almak
**Plan taslaklarını oluşturur. Programları planlar hazırlar dener düzeltir değerlendirir uygular.
**Ders saatlerinin azaltılıp artırılmasına karar verir. Programlara eklenecek ve çıkarılacak dersleri belirler.
**İlk ve ortaöğretimde diploma işlemlerindeki (İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜKLERİ) anlaşmazlıklarda hakem rolü oynar. FAKAT yurt dışı denklikleri Talim Terbiye tarafından yapılmaktadır. Bu konuda çalışan birimlerin takipleri TTK tarafından yapılmaktadır.
**Ders kitaplarını-öğretmen kılavuz kitaplarını- bilgi iş ve işlem yapraklarını- ders araç gereçlerini hazırlamak incelemek tavsiye olunan kitaplarla ilgili kararları vermek araştırmak geliştirmek TTK tarafından yapılmaktadır ve bunlarla ilgili kararları Tebliğler Dergisinde yayınlanmasını sağlamak.
**Öğretmenlerin yeni eğitim programlarına uyumlarını sağlamak için gerekli çalışmaları incelemek yapmak ve uygulamaya konmasını sağlamak.(Kurul onayı alındıktan sonra)
**Yurtdışındaki çocuklar için Türkçe ve Türk kültürü ile ilgili çalışmaları incelemek ve yapmak ve uygulamaya konmasını sağlamak(Kurul onayı alındıktan sonra).

MİLLİ EĞİTİM ŞÜRASI:Milli Eğitim Bakanlığının eğitim ve öğretimler ilgili konularını incelemek ve öneri niteliğinde kararlar almakla görevli en yüksek danışmak kuruludur. Kararlar tavsiye niteliğindedir. Talim Terbiye Kurulunca yapılan çalışmaları karara bağlar fakat Bakan onayladıktan sonra kesinlik kazanır.

TÜRK MİLLİ EĞİTİM SİSTEMİNİN TEMEL İLKELERİ:
1-GENELLİK VE EŞİTLİK: Dil din ırk ayrımı yoktur. Kimseye imtiyaz verilemez.
2-FERDİN VE TOPLUMUN İHTİYAÇLARI: Türk vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk toplumunun ihtiyaçlarına göre düzenlenir.
3-YÖNELTME: Öğrencilerin ilgi istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda çeşitli okul ve programlara yönlendirilmesi. Rehberlik hizmetleri objektif ölçe ve değerlendirme metotlarından faydalanılır.
4-EĞİTİM HAKKI: Temel yani ilköğretim görmek her Türk vatandaşının hakkıdır. Daha sonraki aşamalarda ilgi istidat ve kabiliyet doğrultusunda yararlanır.
5-FIRSAT VE İMKÂN EŞİTLİĞİ: Fakir zengin kadın erkek herkes eşittir ve bunlar için gerekli tedbirler alınır. Mesela devlet parasız yatılılık-burs-kredi verilir.
6-SÜREKLİLİK: Eğitim sürekli hayat boyu devam ettirilir. İş hayatında yardımcı olmak için çeşitli çalışmalar yapmak gibi.
7-ATATÜRK İNKILÂP VEATATÜRK İLKELERİ VE ATATÜRK MİLLİYETÇİLİĞİ: Her türlü plan ve programda anayasada belirtilen ilke ve inkılâplar esas alınır. Milli birlik ve bütünlük Türk dilinin korunması milli ahlak ve milli kültürün yozlaşmadan korunması.
8-DEMOKRASİ EĞİTİMİ: Demokrasi bilinci yurt yönetimine ait bilgi sahibi vatandaşlar.
9-LAİKLİK: Laiklik esastır ve din dersleri zorunlu ve devlet kontrolündedir.
10-BİLİMSELLİK: Bilimsellik esastır ve ülke ihtiyaçlarına göre teknolojiden bilimden faydalanmak gerekir. Bilgi ve teknoloji üretmek gereklidir.
11-PLANLILIK: Milli eğitimin gelişmesi ekonomik sosyal ve kültürel kalkınma hedeflerine uygun olarak eğitim insan gücü ve istihdam ilişkileri dikkate alınmak suretiyle planlanır ve gerçekleşir
12-KARMA EĞİTİM: Karma eğitim yapmak şarttır.
13-OKUL AİLE BİRLİĞİ: Amaçların gerçekleşmesi için okullarda okul aile birliği kurulur. İşleyiş bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
14-HER YERDE EĞİTİM: Eğitimi sadece okulla sınırlandırmak doğru değildir. Evde işte çevrede her yerde her fırsatta gerçekleştirmeye çalışır.

1- Eğitim

EĞİTİM:
Bireyin bilgi ve davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla KASITLI ve İSTENDİK değişiklik meydana getirme sürecidir.
**Eğitim bireyin davranışlarında gerçekleşir. Davranış değişikliği olması şart Bir süreçtir ve tüm hayatı kapsar
**Bireyin çevre etkileşimi sonucu davranış değişikliği ortaya çıkar. Kültür ile eğitim arasında sıkı bir ilişki vardır. Birbirlerini etkilerler. EĞİTİM KASITLI KÜLTÜRLEME OLAYIDIR.
**Formal ve İnformal olarak ikiye ayrılır. Çok boyutludur. Sürekli ve dinamiktir.
**Kültürle iç içedir evrensel ve toplumsal yanları vardır. Bireyleri sosyalleştirir.
KASITLI: Eğitimin planlı ve programlı olması demektir.
İSTENDİK: Eğitimin sistemin belirlediği hedefler doğrultusunda gerçekleştirilmesi demektir.(MEB in belirlediği hedefler)
**Zaman ve mekân yönünden çok geniştir ve sınırlandırılması mümkün değildir.
KÜLTÜR:
 Bir toplumun üretmiş olduğu ve bir topluma ait tüm maddi ve manevi değerlerdir. Birey içinde yaşadığı toplumdan etkilenir. Eğitim ile kültür arasında sıkı bir ilişki vardır.
**Eğitim kültürün yeni kuşaklara taşınmasını sağlarken eğitim ise kültürden faydalanarak bireylerin sosyalleşmesini sağlar
**Eğitim ve kültür birlerini etkilerler ve birbirlerinin izlerini taşırlar.
NOT: Eğitim eğitim değişime ve yeniliğe açıktır fakat kültür değişime karşı daha dirençlidir.
 
EĞİTİM TÜRLERİ

FORMAL EĞİTİM

İNFORMEL EĞİTİM
**Belli bir plana bağlı olarak yürütülür(İstendik-Kasıtlı)(Mesela haftada kaç saat ve ne öğrenecek)
**Belli bir mekân (Okul-dershane v.s)ve öğretmen rehberliği vardır(Profesyonel)
**Süreçte ve sonunda değerlendirme vardır.
**Olumlu istendik davranışlar kazandırma hedefi vardır.
**Zaman yönünden kesitli ve dar kapsamlıdır.(KPSS EĞİTİM 120 SAAT-LİSE 4 YIL).
**Ders araç-gereçleri vardır. Sıra masa kitap defter v.s
**Kontrollüdür.
** ÖRGÜN ve YAYGIN olmak üzere ikiye ayrılır.
ÖRGÜN EĞİTİM
**Belli bir yaş grubu vardır ve okulda gerçekleştirilir.
**Kademelidir(süreklidir.) ve kademeler birbirlerinin önkoşuludur.
**Sistematik bilgi düzenli bilgi aktarımı sözkonusudur.
**AŞAMLARI: Okul öncesi-ilköğretim-ortaöğretim-yükseköğretim-lisansüstü-doktora.
YAYGIN EĞİTİM
**Farklı yaş grupları vardır ve yaş sınırı yoktur.
**Hizmet içi eğitim kursları ve halk eğitim merkezleri aracılığıyla yürütülür.
**Bireysel ilgi ve yeteneklere yöneliktir. İsteğe başlıdır, gönüllülük esasına dayanır.
**Öğrencilere belge verilmektedir.
**Süreklilik aşamalılık ve kademelilik yoktur.
**Örgün Eğitime hiç girmemiş yada yarım bırakmış ya da örgün eğitimin herhangi bir basamağında bulunan ya da örgün eğitimini tamamlamış eğitimi amaçlamaktadır.
**Boş zamanları değerlendirmek hobilere yönelik bir amaç da taşıyabilir.
**Planlı ve programlı değildir. Arkadaş çevresinden sigara içmeyi öğrenen öğrencinin durumu. Kontrol yoktur
**Öğreticiler profesyonel değildir.
**Davranışlar olumlu ya da olumsuz (istenen ya da istenmeyen)kazanılabilir.
**Belli bir mekân yoktur-ev iş sokak sahil…Okul yoktur)
**Ders araç-gereçleri yoktur.
**Belli bir zaman dilimi yoktur ve çok geniştir.
**Gözlem ve taklide dayalıdır.
**Genellikle tesadüfe dayalıdır.
SARGIN EĞİTİM:Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), örgün ve yaygın eğitimden sonra eğitim literatürüne 'sargın eğitim' adıyla yeni bir kavram soktu. Okullarda (örgün) ve halk eğitim merkezlerinde (yaygın) verilen eğitimin dışında vatandaşların kendi kendilerine edindikleri beceriler bundan sonra 'sargın eğitim' adıyla tanımlanacak.Türk Dil Kurumu (TDK)'nun "Bireyin hayat boyu süren bilgi, beceri ve yetkinlik kazanımı, İnformal eğitim" tanımıyla Türkçe sözlüğe eklediği yeni kavram, Talim ve Terbiye Kurulu tarafından kullanılmaya başlandı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanı Merdan Tufan, kavramı TDK ile belirlediklerini söyledi. Sargın eğitim çerçevesinde bireylerin yaşam içinde kendiliğinden gerçekleşen öğrenme faaliyetlerinin yönlendirileceğini belirten Tufan, kendiliğinden çorap, halı ve kilim örmeyi buna örnek gösterdi. AB'nin İnformal öğrenmeyle ilgili 7 bölgede yürüttüğü proje kapsamında illerden gelen talepler doğrultusunda bu kavramda karar kılındı. 'Sargın eğitim' çerçevesinde yapılan ilk çalışma, Kahramanmaraş Kız Meslek Lisesi'nin hazırladığı 'Maraş işi' olarak bilinen nakış işlemesi projesi. 'Geleneksel El Sanatlarında Dezavantajlı Gruplar İçin Yenilikçi Metotlar ve Pazarlama Teknikleri' adlı proje ile ev hanımlarının meslekî eğitime dahil edilmesi hedefleniyor. Çalışma ile giyim sektöründe kalifiye eleman ihtiyacının karşılanması amaçlanıyor. Projeyle ilgili bilgilere MEB ve valilik aracılığıyla ulaşılacak.BURADA YAZILANLAR BİR GAZETE HABERİDİR.

 ÖNEMLİ NOT: Eğitimin tanımında geçen istendik davranışlar kavramı planlı öğrenme öğretme yaşantılarını başlatır yönetir ve kontrol eder. Bu kavramın ülkemizde iki temel kaynağı vardır.

1-Türk Milli Eğitimin Genel Amaçları ve Temel İlkeleri (1973 tarihli yasaya dayanır)
2-Talim Terbiye tarafından hazırlanmış olan eğitim programları ve belirlenmiş olan hedef davranışlar
 
 SİSTEM OLARAK EĞİTİM
 
Sistem belli bir amacı gerçekleştirmek için birbirleri ile ilişkili öğelerin bir araya gelmesiyle oluşan dinamik bir yapıdır. Eğitim bir sistem özelliği göstermektedir.EĞİTİM BİR SİSTEM OLARAK DÜŞÜNÜLDÜĞÜNDE AŞAĞIDAKİ GİBİDİR.
 

GİRDİ İŞLEM ÇIKTI
—Öğrenci-öğretmen-araç-gereç-materyaller-okul sınıf-laboratuar-veli yönetici-hizmetli
**Öğrenciden istenilen davranışların gerçekleşmesi için gerekli olan her şeydir
—Öğrencilerin hedefler doğrultusunda biçimlendiği süreçtir
—Öğrenmenin gerçekleştiği boyut
—Programın eğitim durumları öğesi(yöntem teknik araç-gereç ve etkinlikler.
**İstenilen davranış değişikliklerinin meydana geldiği boyuttur.
—Öğretim sürecinin sonunda ortaya konan ürünlerdir
—Sınav sonuçları
—Kazanılan davranışlar.
**Sistem çıktıları hedeflerine ne kadar yakınsa sistem o kadar verimli ve nitelikli demektir.
**
 
DÖNÜT VE DÜZELTME
Sistemin çıktılarına göre girdi veya işlem boyutunda geliştirme-iyileştirme amacıyla yapılan çalışmalardır. Sınav sonucunda kazanamayan öğrencilerin başarısızlık nedenlerinin tespit edilip sorunun giderilmesi v.b

SİSTEM ÇEŞİTLERİ:
3 Ayrı sistem çeşidi vardır:
 
1-AÇIK SİSTEM: Bütün öğeleri içinde barındıran sistemdir.
2-YARI AÇIK SİSTEM: Dönütü bulunmayan ya da yetersiz olan sitemdir
3-KAPALI SİSTEM: Dönütü yoktur ayrıca girdi ve ayrıca yeterli girdi ve çıktısı da yoktur.
ÖRNEK: Sınav yapılmayan bir okul yarı açık sisteme, öğretmeni olmayan bir okul ise kapalı sisteme örnektir.
 
 EĞİTİMİN TEMEL İŞLEVLERİ

TOPLUMSAL İŞLEVLER FELSEFİ İŞLEVLER SİYASAL İŞLEVLER 
**Bireyi toplumsallaştırma sosyal değişimlere uydurma
**Kültürel mirası aktarma
**Toplumun kültürün devamını ve gelişimini sağlama
**Bireyin düşünme biçimlerini geliştirme ve bireye çok yönlü düşünme kazandırma
**Sorgulama yargılama eleştirme iyiyi doğruyu güzeli arama özellikleri kazandırma
**Topluma iyi vatandaş yetiştirme
**Lider insanları yetiştirme
**Bilinçli seçmen yetiştirme
**Anayasal yapıyı ve siyasal yapıyı koruyan bireyler yetiştirme
**Demokratik birey özelliklerini kazandırma
 
GİZLİ İŞLEVLER BİREYSEL İŞLEVLER EKONOMİK İŞLEVLER
**Eş seçme
**Tanıdık sağlama geniş bir çevre oluşumuna katkıda bulunma
**Bireyin kendisini gerçekleştirmesine yardımcı olma
**Meslek kazandırma
**Bireylerin ilgi ve ihtiyaçlarına cevap verme
**Bireyi bütün yönleriyle geliştirme
**Bilinçli üretici ve tüketici bireyler yetiştirme
**Nitelikli insan gücü yetiştirme

 

Kaynaklar ve Eğitim

Bu bölümde çeşitli makaleler ve "Piskoloji Öğrencileri ve Eğitim Bilimleri Sınavına girecek adaylar için kaynak niteliğinde" içerikler bulabilirsiniz..


{faqslider}kaynaklar{/faqslider}